Bài tập 11: Phân tích hình ảnh thơ trong bài “Luỹ tre”

Đây là một câu hỏi mở, nghĩa là các em có thể tự do lựa chọn hình ảnh mình yêu thích và giải thích lý do. Không có câu trả lời nào là sai hoàn toàn, miễn là cách giải thích của các em hợp lý và thể hiện được cảm nhận của mình. Cô sẽ gợi ý cho các em hai hướng để phân tích nhé.

Gợi ý 1: Em thích hình ảnh “Luỹ tre xanh rì rào”

Nếu chọn hình ảnh này, em có thể giải thích như sau:

Vì sao em thích?
Hình ảnh “Luỹ tre xanh rì rào” đã gợi ra một không gian rất đỗi quen thuộc, thanh bình của làng quê Việt Nam.

• Về âm thanh: Từ láy “rì rào” gợi tả tiếng gió thổi qua kẽ lá tre rất chân thực. Âm thanh ấy giống như một bản nhạc nhẹ nhàng của thiên nhiên, đánh thức mọi vật sau một đêm dài. Nó mang lại cảm giác yên ả, thư thái cho tâm hồn.
• Về màu sắc: Màu “xanh” của luỹ tre là màu của sự sống, của hy vọng và sức sống mãnh liệt. Hình ảnh này làm cho buổi sớm mai ở làng quê trở nên tươi mát, trong lành và tràn đầy năng lượng.

Đây là một hình ảnh tả thực nhưng lại giàu sức gợi, làm em cảm thấy yêu thêm khung cảnh làng quê bình dị của mình.

Gợi ý 2: Em thích hình ảnh “Ngọn tre cong gọng vó / Kéo mặt trời lên cao”

Đây là một hình ảnh rất đặc sắc và giàu trí tưởng tượng. Nếu chọn hình ảnh này, em hãy tập trung phân tích biện pháp nghệ thuật mà tác giả đã sử dụng.

Vì sao em thích?
Đây là hình ảnh thơ độc đáo và sáng tạo nhất trong đoạn thơ. Em thích hình ảnh này vì:

• Tác giả đã sử dụng biện pháp nhân hoá rất tài tình: Cây tre vốn là vật vô tri vô giác, nhưng qua cách viết của nhà thơ, ngọn tre bỗng có hành động và sức mạnh như con người. “Ngọn tre” biết “kéo mặt trời lên cao”.
• Sự liên tưởng thú vị: Hình ảnh “ngọn tre cong gọng vó” là một sự so sánh ngầm rất hay. Ngọn tre cong cong giống như chiếc gọng vó, một dụng cụ lao động quen thuộc của người nông dân. Sự so sánh này làm cho cây tre trở nên gần gũi và gắn bó với con người.
• Ý nghĩa của hình ảnh: Hành động “kéo mặt trời lên cao” là một hình ảnh kỳ vĩ, đầy sức mạnh. Nó không chỉ tả cảnh mặt trời mọc mà còn thể hiện một sự nỗ lực phi thường. Cây tre như một người lao động khổng lồ, khoẻ khoắn, đang dùng hết sức mình để kéo vầng dương lên, bắt đầu một ngày mới. Hình ảnh này ca ngợi sức sống mãnh liệt và vai trò quan trọng của luỹ tre đối với cuộc sống của người dân.

Lời khuyên của cô: Dù chọn hình ảnh nào, các em cũng nên trình bày rõ ràng 2 phần: (1) Nêu hình ảnh em thích. (2) Giải thích lý do vì sao em thích, cố gắng chỉ ra cái hay, cái đẹp của hình ảnh đó (về từ ngữ, về nghệ thuật so sánh, nhân hoá, về ý nghĩa…).

Bài tập 12: Tả hoạt động của một người nghệ sĩ đang biểu diễn

Đây là một bài văn tả người, nhưng trọng tâm là tả hoạt động. Để làm tốt bài này, các em cần xây dựng một dàn ý chi tiết. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước.

Bước 1: Lựa chọn đối tượng
Em hãy chọn một người nghệ sĩ mà em đã từng xem biểu diễn và có ấn tượng sâu sắc. Ví dụ:

• Một cô ca sĩ đang hát trên sân khấu.
• Một nghệ sĩ dương cầm đang lướt phím đàn.
• Một diễn viên xiếc đang nhào lộn.
• Một nghệ sĩ múa ba-lê đang thực hiện những động tác uyển chuyển.

Bước 2: Lập dàn ý chi tiết

A. Mở bài:

• Giới thiệu người nghệ sĩ em sẽ tả là ai (ca sĩ, nghệ sĩ piano, diễn viên múa…).
• Em được xem họ biểu diễn ở đâu, vào dịp nào? (Ví dụ: trong chương trình ca nhạc trên TV, tại nhà hát thành phố nhân ngày Quốc tế Thiếu nhi…).

B. Thân bài: (Đây là phần quan trọng nhất, tập trung tả hoạt động)

• Tả khái quát ngoại hình, trang phục: Trước khi đi vào hoạt động, em có thể tả một vài nét về trang phục của họ. Trang phục đó có giúp tôn lên vẻ đẹp và phù hợp với màn trình diễn không? (Ví dụ: Cô ca sĩ mặc một chiếc váy dạ hội lấp lánh, nghệ sĩ múa mặc bộ đồ bó sát để lộ ra những đường nét cơ thể uyển chuyển…).
• Tả chi tiết các hoạt động biểu diễn (trọng tâm): Em hãy quan sát thật kỹ và miêu tả theo trình tự thời gian của buổi biểu diễn. Hãy đặt các câu hỏi và trả lời:
  • Họ bắt đầu như thế nào? (Ví dụ: Ca sĩ bước ra sân khấu, cúi chào khán giả. Nghệ sĩ piano đặt tay lên phím đàn…).
  • Những cử chỉ, động tác chính là gì? Em hãy dùng những từ ngữ gợi tả sinh động.
    • Nếu là ca sĩ: Đôi môi cô mấp máy theo từng lời ca, giọng hát lúc cao vút, trong trẻo, lúc lại trầm ấm, da diết. Đôi tay cô lúc đưa lên cao, lúc lại đặt nhẹ lên ngực để diễn tả cảm xúc. Ánh mắt cô nhìn xa xăm hay giao lưu với khán giả?
    • Nếu là nghệ sĩ piano: Mười ngón tay thon dài của anh lướt trên những phím đàn trắng, đen một cách điêu luyện. Cả thân người anh khẽ lắc lư theo điệu nhạc. Gương mặt anh biểu lộ sự say sưa, đam mê.
    • Nếu là nghệ sĩ múa: Thân hình cô mềm mại, uyển chuyển như một con thiên nga. Cô xoay tròn, tung người lên không trung rồi nhẹ nhàng đáp xuống sàn. Mỗi động tác của tay, của chân đều vô cùng dứt khoát và đẹp mắt.
  • Nét mặt, biểu cảm của họ ra sao? (Say sưa, phiêu lãng, vui tươi, buồn man mác, tập trung cao độ…).
• Tả không khí xung quanh: Phản ứng của khán giả như thế nào? (Im phăng phắc lắng nghe, vỗ tay nồng nhiệt, hò reo cổ vũ…). Âm thanh, ánh sáng sân khấu có góp phần làm cho màn trình diễn thêm đặc sắc không?

C. Kết bài:

• Màn trình diễn kết thúc như thế nào? (Nghệ sĩ cúi chào trong tiếng vỗ tay giòn giã).
• Nêu cảm xúc, suy nghĩ của em về người nghệ sĩ và màn trình diễn đó. (Em rất khâm phục tài năng của họ, màn trình diễn đã để lại trong em ấn tượng sâu sắc, em mong được xem họ biểu diễn lần nữa…).

Bước 3: Viết bài hoàn chỉnh
Dựa vào dàn ý trên, em hãy viết thành một bài văn hoàn chỉnh. Nhớ dùng các từ láy (lấp lánh, uyển chuyển, da diết…), các hình ảnh so sánh (ngón tay lướt như bướm bay, giọng hát trong như suối…) để bài văn thêm sinh động và hấp dẫn nhé!

Cô hy vọng những gợi ý chi tiết này sẽ giúp các em hoàn thành tốt bài tập của mình. Chúc các em học tốt và có những bài văn thật hay nhé