Bài tập 2: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi
Con đường hẹp
Trời hé sáng, t…
Con đường hẹp
Trời hé sáng, tổ ong mật nằm trong gốc cây bỗng hóa rộn rịp. Ong thường thức dậy sớm, suốt ngày làm việc không chút nghỉ ngơi. Ong Thợ vừa thức giấc đã vội vàng bước ra khỏi tổ, cất cánh tung bay. Ở các vườn chung quanh, hoa đã biến thành quả. Ong Thợ phải bay xa tìm những bông hoa vừa nở. Con đường trước mắt Ong Thợ mở rộng thênh thang. Ông Mặt Trời nhô lên cười. Cái cười của ông hôm nay càng rạng rỡ. Ong Thợ càng lao thẳng về phía trước…
Hút hết mật của hoa duối, Ong Thợ lại tiếp tục bay đi. Đằng xa lại có các hoa vàng khác hiện ra. Loại hoa này to hơn hoa duối, ở đây mọi cách sắp xếp của cánh hoa, của nhị hoa đều khác. Những cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống. Ở một khe hở của cái ống còn có một cánh hoa như một cánh cửa chắn ngang. Ong Thợ cố chui vào. Cánh cửa vừa mở ra, những phấn hoa liền bật dậy nổi quất túi bụi. Ong Thợ phải chịu một trận đòn, đã tưởng lông lá trên người của Ong Thợ phải rụng hết. Nhưng Ong Thợ vẫn bình tĩnh tiến sâu, đưa vòi hút mật. Mật của hoa đậu chổi vì chính đây là hoa đậu chổi rất ngọt rất thơm, làm cho Ong Thợ quên mất trận đòn. Ong Thợ điềm nhiên bay đi, xem như không có việc gì vừa xảy ra cả.
Nhưng có một việc làm cho Ong Thợ cứ nhớ, số là một hôm, Ong Thợ nhìn thấy xa xa có những bông hoa màu vàng. Đó là hoa linh lăng, hoa rất to đang phơi bày cánh hoa mơn mởn. Các nhị hoa đều chìa ra bốn bên đang đợi khách đến. Hoa linh lăng còn có một bầu mật to, bầu mật này cũng màu vàng nằm chồng lên các nhị. Ong Thợ hạ xuống, vội vã bước bước thẳng đến bầu mật to màu vàng. Nhưng Ong Thợ chùn lại, giật thót. Thì ra cái bầu mật to đang tòi ra đó lại là một thằng Nhện. Và cũng rất lạ, thằng Nhện ở đây cũng một màu vàng, giống hệt màu hoa vừa nở. Những răng nhọn của thằng Nhện đang ngoặm một chú Ong bị đứt đầu. Thằng Nhện vung chân bước tới. Nhưng nhanh như chớp Ong Thợ tránh kịp, vụt bay. Ong Thợ nhầm vì đã nhìn sai. Bọn Nhện đều có màu xám tro, nhưng thằng Nhện nham hiểm khi đến ngồi rình ở hoa linh lăng nó đã đổi màu. Có vậy mới có thể làm cho Ong Thợ không nhìn ra, mới có thể đánh lừa Ong đi lấy mật. Suýt nữa Ong Thợ đã bị thằng Nhện cắn nuốt. Con đường của Ong Thợ rộng rãi thênh thang, nhưng mật không hề có sẵn để Ong Thợ ung dung đến hút. Con đường đó đầy gian nan nguy hiểm. Thực chất đó còn là một con đường hẹp. Nhưng chính con đường hẹp đó đã đưa Ong Thợ đến một việc làm to lớn. Đó là việc thụ phấn hoa. Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác, trong hàng chục triệu năm qua, làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!
(Trích Truyện đồng thoại Võ Quảng Nxb. Kim Đồng 2020)
Câu 1. Văn bản trên thuộc thể loại văn học nào?
Câu 2. Khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ đã làm gì?
Câu 3. Xác định câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?
Câu 4. Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho phẩm chất nào của con người?
Câu 5. Dựa vào chi tiết Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác… làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!, em nhận thấy mình cần làm gì để góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn?
Bây giờ, chúng ta sẽ bắt đầu với bài tập đọc hiểu nhé.
Câu 1. Văn bản trên thuộc thể loại văn học nào?
Để xác định thể loại văn học của văn bản, chúng ta cần dựa vào các đặc điểm của văn bản được trình bày.
Đầu tiên, các em hãy quan sát cách nhân vật được xây dựng. Trong văn bản, chúng ta thấy có “Ong Thợ”, “Ông Mặt Trời”, “thằng Nhện”. Cách gọi tên và hành động của các nhân vật này có những nét tương đồng với con người: “Ong Thợ” thức dậy, làm việc, bay đi tìm hoa, gặp khó khăn và rút ra bài học. “Ông Mặt Trời” thì “nhô lên cười”. “Thằng Nhện” thì “nham hiểm”, “rình”, “đổi màu”. Cách nhân hóa này là đặc trưng của thể loại nào mà chúng ta đã học?
À, đúng rồi, đó là thể loại truyện đồng thoại. Truyện đồng thoại là những câu chuyện viết về thế giới loài vật, đồ vật, cây cối… nhưng được nhân hóa, cho chúng có những suy nghĩ, tình cảm và hành động giống như con người.
Thứ hai, chúng ta xem xét nội dung và mục đích của văn bản. Đoạn trích kể về cuộc đời và công việc của chú Ong Thợ, đồng thời gửi gắm những bài học về sự chăm chỉ, ý chí vượt khó và vai trò to lớn của loài ong đối với thế giới tự nhiên.
Vậy, dựa trên những đặc điểm trên, văn bản “Con đường hẹp” thuộc thể loại văn học nào?
Đáp án: Văn bản trên thuộc thể loại truyện đồng thoại.
Câu 2. Khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ đã làm gì?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đọc kỹ và tìm kiếm những chi tiết miêu tả hành động của Ong Thợ khi đối mặt với “khó khăn”.
Chúng ta hãy cùng xem lại đoạn văn nhé:
* Khi gặp khó khăn với hoa duối, Ong Thợ “Hút hết mật của hoa duối, Ong Thợ lại tiếp tục bay đi.”
* Khi bị phấn hoa làm cho “tưởng lông lá trên người của Ong Thợ phải rụng hết”, Ong Thợ đã “vẫn bình tĩnh tiến sâu, đưa vòi hút mật.” và sau đó “điềm nhiên bay đi, xem như không có việc gì vừa xảy ra cả.”
* Khi suýt bị Nhện tấn công, Ong Thợ đã “nhanh như chớp tránh kịp, vụt bay.”
Qua những chi tiết này, chúng ta thấy rằng khi gặp khó khăn, Ong Thợ không hề bỏ cuộc. Ong Thợ luôn có những hành động cụ thể để vượt qua.
Vậy, khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ đã làm gì?
Đáp án: Khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ đã:
* Tiếp tục công việc: Ong Thợ không nản lòng mà vẫn tiếp tục bay đi tìm những bông hoa khác để hút mật.
* Bình tĩnh và kiên trì: Dù gặp nguy hiểm (như bị phấn hoa làm ảnh hưởng), Ong Thợ vẫn bình tĩnh, kiên trì tiến sâu vào bông hoa để hút mật.
* Nhanh nhẹn và thông minh: Khi đối mặt với nguy hiểm từ Nhện, Ong Thợ đã nhanh chóng tránh kịp và bay thoát.
Câu 3. Xác định câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?
Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm các câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Biện pháp tu từ so sánh dùng để làm nổi bật đặc điểm của sự vật, hiện tượng này bằng cách đối chiếu nó với một sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng. Chúng ta thường nhận biết câu so sánh qua các từ như: “là”, “như”, “tựa”, “giống như”, “hơn”,…
Chúng ta hãy đọc lại đoạn văn và tìm xem có những câu nào dùng những từ này không nhé.
* Trong đoạn văn thứ hai, khi miêu tả bông hoa đậu chổi, có câu: “Những cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống.” Ở đây, hình dáng của cánh hoa được so sánh với “cái ống”.
* Tiếp theo, ở đoạn văn thứ ba, khi miêu tả Nhện, có câu: “Thì ra cái bầu mật to đang tòi ra đó lại là một thằng Nhện. Và cũng rất lạ, thằng Nhện ở đây cũng một màu vàng, giống hệt màu hoa vừa nở.” Ở đây, màu sắc của Nhện được so sánh với màu của hoa.
* Cũng trong đoạn văn này, có câu: “Bọn Nhện đều có màu xám tro, nhưng thằng Nhện nham hiểm khi đến ngồi rình ở hoa linh lăng nó đã đổi màu.” Câu này ngầm so sánh sự thay đổi màu sắc của Nhện với màu sắc vốn có của nó.
Tuy nhiên, câu văn miêu tả rõ ràng nhất biện pháp tu từ so sánh là câu: “Những cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống.”
Vậy, câu văn nào sử dụng biện pháp tu từ so sánh? Và tác dụng của nó là gì?
Đáp án:
* Câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh: “Những cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống.”
* Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh: Biện pháp so sánh “tròn như cái ống” giúp người đọc hình dung rõ hơn về hình dáng đặc biệt của cánh hoa đậu chổi, khiến cho hình ảnh bông hoa trở nên sinh động và cụ thể hơn. Nó làm nổi bật sự khác biệt của bông hoa này so với những bông hoa khác mà Ong Thợ đã gặp.
Câu 4. Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho phẩm chất nào của con người?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần suy nghĩ về ý nghĩa đằng sau hành động của Ong Thợ. Chúng ta đã thấy Ong Thợ phải trải qua rất nhiều khó khăn, nguy hiểm để hoàn thành công việc của mình.
* Ong Thợ không ngại vất vả, bay xa để tìm mật.
* Ong Thợ kiên trì, không bỏ cuộc khi gặp khó khăn (bị phấn hoa tấn công).
* Ong Thợ thông minh, nhanh nhẹn để tự bảo vệ mình khỏi nguy hiểm.
* Quan trọng hơn cả, Ong Thợ làm việc không ngừng nghỉ, ngày này qua ngày khác.
Những hành động này cho thấy Ong Thợ có những phẩm chất rất đáng quý. Nếu chúng ta liên hệ với phẩm chất của con người, thì đó là những phẩm chất gì?
Đó là sự siêng năng, chăm chỉ làm việc.
Đó là sự kiên trì, không ngại khó khăn, gian khổ.
Đó là sự dũng cảm, dám đối mặt với thử thách.
Đó là sự cống hiến thầm lặng cho cộng đồng, cho sự sống.
Vậy, hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho những phẩm chất nào của con người?
Đáp án: Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho các phẩm chất tốt đẹp của con người như:
* Sự chăm chỉ, cần cù: Ong Thợ làm việc không ngừng nghỉ, từ sáng sớm đến chiều tối, luôn tập trung vào nhiệm vụ của mình.
* Sự kiên trì, nhẫn nại: Dù gặp khó khăn, nguy hiểm (bị phấn hoa tấn công, suýt bị nhện ăn thịt), Ong Thợ vẫn không nản lòng mà tiếp tục công việc.
* Tinh thần trách nhiệm và cống hiến: Ong Thợ hoàn thành nhiệm vụ của mình, góp phần vào sự sống của muôn loài.
Câu 5. Dựa vào chi tiết Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác… làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!, em nhận thấy mình cần làm gì để góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn?
Đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi các em phải suy nghĩ và liên hệ bản thân. Chúng ta hãy cùng phân tích chi tiết mà đề bài đưa ra: “Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác… làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!”
Chi tiết này cho thấy vai trò to lớn, ý nghĩa lâu dài của công việc mà Ong Thợ đã làm. Công việc tưởng chừng nhỏ bé, chỉ là hút mật, nhưng lại mang lại lợi ích to lớn cho cả thế giới tự nhiên, cho sự sinh tồn của cây cối, cho vẻ đẹp của cuộc sống.
Từ đó, chúng ta tự hỏi bản thân: Mình có thể làm gì để “góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn”?
Dù chúng ta còn nhỏ, nhưng mỗi người đều có thể đóng góp theo cách của mình. Chúng ta có thể bắt chước Ong Thợ ở những phẩm chất tốt đẹp đã nêu ở câu 4:
* Học tập chăm chỉ: Đây là công việc chính của các em. Chăm chỉ học tập sẽ giúp các em có kiến thức, có tương lai tốt đẹp, và sau này có thể đóng góp nhiều hơn cho xã hội.
* Rèn luyện sức khỏe: Có sức khỏe tốt để học tập, để tham gia các hoạt động thể chất, để sau này có đủ sức lực làm những việc có ích.
* Bảo vệ môi trường: Giống như Ong Thợ góp phần làm cho cây cối xanh tươi, chúng ta cần có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh mình: không xả rác bừa bãi, tiết kiệm điện nước, trồng cây xanh…
* Giúp đỡ mọi người xung quanh: Quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè, người thân, những người xung quanh khi họ gặp khó khăn. Một hành động nhỏ cũng có thể mang lại niềm vui lớn.
* Yêu thương thiên nhiên: Yêu quý động vật, thực vật, có ý thức bảo vệ sự đa dạng sinh học.
Vậy, mỗi em hãy suy nghĩ về những việc cụ thể mà mình có thể làm nhé.
Đáp án: Dựa vào chi tiết Ong Thợ đã góp phần làm cho thế giới tự nhiên thêm tươi đẹp, em nhận thấy mình cần:
* Học tập chăm chỉ để trang bị kiến thức, kỹ năng, từ đó có thể đóng góp xây dựng đất nước và làm cho cuộc sống ngày càng văn minh, tốt đẹp hơn.
* Rèn luyện bản thân về đạo đức, lối sống, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.
* Yêu quý, bảo vệ môi trường sống xung quanh mình, không xả rác, tích cực trồng cây, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.
* Giúp đỡ mọi người, chia sẻ khó khăn với bạn bè, gia đình và những người xung quanh bằng những việc làm thiết thực.
* Luôn giữ tinh thần lạc quan, yêu đời và lan tỏa những điều tích cực đến mọi người.
Các em thân mến, qua bài tập này, chúng ta không chỉ hiểu thêm về chú Ong Thợ chăm chỉ mà còn học được nhiều bài học quý giá cho bản thân mình. Hãy luôn ghi nhớ và thực hành những phẩm chất tốt đẹp ấy trong cuộc sống hàng ngày nhé!
Câu 1: Văn bản trên thuộc thể loại văn học nào?
- Văn bản thuộc thể loại truyện đồng thoại.
Câu 2: Khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ đã làm gì?
- Khi gặp khó khăn, Ong Thợ đã bình tĩnh tiếp tục hút mật mặc dù phải chịu đựng sự tấn công của phấn hoa và thậm chí suýt bị một con nhện tấn công. Ong Thợ vẫn không bỏ cuộc và tiếp tục làm việc chăm chỉ.
Câu 3: Xác định câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?
- Câu văn sử dụng biện pháp tu từ so sánh là: “Cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống.”
- Tác dụng của biện pháp tu từ này là làm rõ hình dạng của cánh hoa, giúp người đọc hình dung dễ dàng hơn về sự cuộn tròn của nó, từ đó cảm nhận được sự khác biệt và đặc biệt của loại hoa mà Ong Thợ đang tìm kiếm.
Câu 4: Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho phẩm chất nào của con người?
- Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho phẩm chất chăm chỉ và kiên nhẫn của con người. Ong Thợ làm việc không ngừng nghỉ để thu thập mật, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn và nguy hiểm.
Câu 5: Dựa vào chi tiết “Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác… làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!”, em nhận thấy mình cần làm gì để góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn?
- Dựa vào chi tiết đó, em nhận thấy rằng để góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn, mình cần phải làm việc chăm chỉ, kiên trì và cống hiến cho những việc có ích. Dù công việc có thể khó khăn và không dễ dàng, sự đóng góp nhỏ của mỗi người đều có thể tạo nên những thay đổi tích cực và lâu dài cho cộng đồng và môi trường xung quanh
\(Meo\)
· Câu 1:
→ Văn bản trên thuộc thể loại truyện đồng thoại.
· Câu 2:
→ Khi gặp khó khăn trong quá trình hút mật, Ong Thợ vẫn tiếp tục kiên trì và chăm chỉ, hoàn thành nhiệm vụ, công việc của bản thân mình.
· Câu 3:
→ Câu văn có sử dụng biện pháp tu từ so sánh: Những cánh hoa đều cuộn lại, tròn như cái ống.
→ Tác dụng: Tác giả đã thành công sử dụng biện pháp tu từ so snahs trong câu văn trên. Điều này góp phần giúp câu văn tăng sức gợi hình, gợi cảm, tăng sự sinh động cho câu văn. Đồng thời, với việc sự dụng biện pháp tu từ so sánh còn giúp tác giả nhấn mạnh sự xinh đẹp và rạng rỡ của những bông hoa. Qua đó, tác giả muốn bày tỏ sự khác biệt về những bông hoa mà chú Ong đang tìm kiếm.
· Câu 4:
→ Hành động hút mật của Ong Thợ là minh chứng cho phẩm chất kiên trì, nỗ lực và chăm chỉ của con người.
· Câu 5:
→ Dựa vào chi tiết Ong Thợ đã góp phần từ đời này qua đời khác… làm cho các giống cây liên tiếp nảy sinh, hoa quả đầy cành, rải hương thơm và bóng mát, làm cho mặt đất mãi mãi xanh tươi với muôn màu xinh đẹp!, em nhận thấy mình cần học hỏi, ham học tập, rèn đưc luyện tài, không khoe khoang và tự hào quá trước những thành tích mà mình đã đạt được, luôn tham gia vào những hoạt động tập thể để thúc đẩy sự phát triển của đất nước, của một cuộc sống tốt đẹp hơn.
_Minhk_