Chúng ta cùng đến với bài tập nào.

Câu 1: Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính.

Để xác định thể thơ, chúng ta cần quan sát cách gieo vần, nhịp điệu và số câu trong khổ thơ.
Khổ thơ có:
– Bốn câu.
– Vần: “tri” – “khi”, “cười” – “nhân”. Ta thấy có vần chân ở các câu 1 và 2 (“tri”, “khi”), và vần chân ở các câu 3 và 4 (“cười”, “nhân”). Tuy nhiên, đây là một dạng thơ lục bát biến thể hoặc thơ tự do.
– Nhịp: Có thể đọc với nhiều nhịp khác nhau, không cố định như thơ truyền thống.
– Gieo vần: Vần “tri” và “khi” gần nhau. Vần “cười” và “nhân” không hẳn là vần liền, nhưng có sự hài hòa về âm thanh.
Xét kỹ hơn, khổ thơ này mang âm hưởng của thơ lục bát nhưng không tuân thủ chặt chẽ về số chữ và cách gieo vần. Tuy nhiên, với số lượng bốn câu và nội dung trữ tình, ta có thể xem đây là một dạng thơ tự do hoặc thơ có yếu tố lục bát. Trong chương trình Ngữ Văn lớp 7, khi gặp những khổ thơ không hoàn toàn theo quy tắc lục bát mà có nội dung gần gũi, tình cảm, các em có thể xác định là thể thơ tự do hoặc thơ có yếu tố lục bát. Cô tạm gọi đây là thơ tự do mang âm hưởng lục bát hoặc đơn giản hơn là thơ tự do.

Tiếp theo, chúng ta xác định phương thức biểu đạt chính. Phương thức biểu đạt là cách thức mà tác giả dùng để truyền đạt nội dung và tình cảm đến người đọc. Có các phương thức biểu đạt chính như: tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh.
Trong khổ thơ này, tác giả bày tỏ những suy nghĩ, tình cảm sâu sắc về tình bạn, về ý nghĩa của việc sống tốt đẹp. Các từ ngữ như “nghĩa tương tri”, “duyên gặp mặt”, “hé nở nụ cười”, “sống vui, mạnh khỏe làm người nghĩa nhân” đều thể hiện trực tiếp tình cảm và suy tư của người nói. Vì vậy, phương thức biểu đạt chính ở đây là biểu cảm.

Câu 2: Tìm và xác định từ ghép trong hai câu thơ cuối.

Hai câu thơ cuối là:
“Trên môi hé nở nụ cười
Sống vui, mạnh khỏe làm người nghĩa nhân”

Chúng ta cần tìm các từ ghép. Từ ghép là những từ được tạo thành từ hai hoặc nhiều tiếng có nghĩa, trong đó các tiếng có quan hệ với nhau về ý nghĩa.
Trong hai câu thơ này, ta tìm được các từ ghép sau:
1. Nụ cười: Gồm tiếng “nụ” và tiếng “cười”. “Nụ” ở đây chỉ sự hé mở, còn “cười” là động tác. Từ “nụ cười” chỉ chung hành động biểu lộ niềm vui bằng nét mặt và âm thanh. Đây là từ ghép đẳng lập.
2. Mạnh khỏe: Gồm tiếng “mạnh” và tiếng “khỏe”. Cả hai tiếng đều có nghĩa chỉ trạng thái tốt về thể chất. Từ “mạnh khỏe” chỉ tình trạng sức khỏe tốt. Đây là từ ghép đẳng lập.
3. Nghĩa nhân: Gồm tiếng “nghĩa” và tiếng “nhân”. “Nghĩa” chỉ lòng tốt, đạo lý, còn “nhân” chỉ con người. Từ “nghĩa nhân” chỉ người có tấm lòng tốt, sống có đạo lý, biết đối xử tốt với người khác. Đây là từ ghép đẳng lập.

Vậy, trong hai câu thơ cuối, ta có các từ ghép là: nụ cười, mạnh khỏe, nghĩa nhân.

Câu 3: Nêu nội dung khổ thơ.

Để nêu nội dung khổ thơ, chúng ta cần đọc kỹ từng câu, hiểu ý nghĩa của từng câu và sau đó khái quát lại ý chung của cả khổ thơ.
– Câu 1: “Bạn bè là nghĩa tương tri”: Khẳng định tình bạn là sự hiểu biết, quý mến lẫn nhau.
– Câu 2: “Có duyên gặp mặt mấy khi trong đời”: Nhấn mạnh rằng việc có được những người bạn tốt là một điều may mắn, không dễ dàng.
– Câu 3: “Trên môi hé nở nụ cười”: Biểu hiện của sự vui vẻ, hạnh phúc khi ở bên cạnh bạn bè.
– Câu 4: “Sống vui, mạnh khỏe làm người nghĩa nhân”: Ước mong về một cuộc sống ý nghĩa, tốt đẹp cho bản thân và những người xung quanh, gắn liền với tình bạn.

Tổng hợp lại, nội dung của khổ thơ nói lên ý nghĩa sâu sắc của tình bạn, coi tình bạn là sự gắn bó, hiểu biết và quý mến lẫn nhau. Khổ thơ cũng gửi gắm mong ước về một cuộc sống vui vẻ, khỏe mạnh và trở thành người có đạo đức, sống tốt đẹp, đồng thời ca ngợi những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống và mối quan hệ bạn bè.

Bài học của chúng ta đến đây là kết thúc. Các em về nhà xem lại bài và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé. Chúc các em học tốt!