Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một đoạn thơ rất hay và giàu hình ảnh nhé. Các em hãy đọc kỹ lại đoạn thơ và cùng cô giải quyết hai câu hỏi trong bài tập. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một để có thể cảm nhận hết cái hay, cái đẹp của những vần thơ này.

GỢI Ý TRẢ LỜI CHI TIẾT

Câu 3: Cách cảm nhận về màu sắc thiên nhiên của tác giả ở đoạn thơ trên có gì độc đáo?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần tìm ra điểm khác biệt, mới lạ trong cách nhìn của tác giả. Các em hãy cùng cô phân tích theo các bước sau nhé:

• Bước 1: Nhận diện cách diễn đạt chung của cả đoạn thơ.
  Các em có thấy không, cả bốn câu thơ đều có một cấu trúc lặp lại rất đặc biệt: A là B.
  – Bông cúc là nắng.
  – Bướm vàng là nắng.
  – Lúa chín là nắng.
  – Trái thị, trái hồng là nắng.
  Đây là phép tu từ ẩn dụ (còn gọi là so sánh ngầm), trong đó tác giả khẳng định sự vật A chính là sự vật B, tạo ra một sự liên tưởng rất thú vị.
• Bước 2: Phân tích sự liên tưởng về màu sắc của tác giả.
  Thông thường, khi tả màu vàng, chúng ta hay nói “bông cúc vàng như nắng” hoặc “lúa chín vàng óng”. Nhưng ở đây, tác giả không chỉ thấy những sự vật này (bông cúc, bướm, lúa, trái cây) có màu vàng giống như nắng. Tác giả đã có một phát hiện độc đáo hơn nhiều!
  Tác giả cảm nhận rằng, chính nắng đã kết tinh lại, hóa thân thành những sự vật ấy.
  • Bông cúc vàng rực rỡ dưới ánh mặt trời được cảm nhận chính là những giọt nắng đọng lại mà thành hoa.
  • Con bướm vàng bay lượn trong không gian được cảm nhận như một tia nắng biết bay, có sự sống.
  • Cánh đồng lúa chín vàng ươm là thành quả chắt chiu từ bao ngày nắng gió, nên nó chính là “nắng của đồng”.
  • Trái thị, trái hồng có màu vàng, màu đỏ cam óng ả, vị ngọt ngào cũng là do hấp thụ tinh túy của nắng, nên chúng chính là “nắng của cây”.
• Bước 3: Tổng kết điểm độc đáo.
  Điểm độc đáo trong cách cảm nhận của tác giả là:
  Tác giả không chỉ đơn thuần miêu tả màu sắc vàng của sự vật mà đã khám phá ra mối liên hệ sâu xa giữa các sự vật ấy với “nắng”. Với tác giả, nắng không còn là một khái niệm trừu tượng, xa xôi mà đã hóa thân thành những hình ảnh cụ thể, sinh động, có sự sống. Màu vàng của cảnh vật không phải là màu sắc bên ngoài, mà chính là bản chất, là linh hồn của nắng chứa đựng bên trong. Đây là một cách cảm nhận rất tinh tế, giàu trí tưởng tượng và đầy chất thơ.

Câu 4: Qua đoạn thơ trên em có nhận xét gì về tài năng của tác giả và tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên?

Từ cách cảm nhận độc đáo ở trên, chúng ta có thể rút ra nhận xét về tác giả. Cô sẽ gợi ý các em trả lời câu này qua hai ý rõ ràng nhé.

• Bước 1: Nhận xét về tài năng của tác giả.
  Qua đoạn thơ, ta thấy tác giả là một người có tài năng nghệ thuật đáng ngưỡng mộ:
  • Khả năng quan sát tinh tế: Tác giả đã nhận ra điểm chung là sắc vàng ấm áp của rất nhiều sự vật trong thiên nhiên như bông cúc, con bướm, lúa chín, trái cây…
  • Trí tưởng tượng phong phú, độc đáo: Từ sự quan sát đó, tác giả đã có một liên tưởng bay bổng, đầy sáng tạo khi cho rằng tất cả những sắc vàng đó đều do “nắng” hóa thành. Đây là một phát hiện nghệ thuật rất riêng.
  • Tài năng sử dụng ngôn ngữ và các biện pháp tu từ: Tác giả đã vận dụng thành công phép tu từ ẩn dụ (A là B) và điệp cấu trúc để tạo nên một giọng thơ khẳng định, nhịp nhàng, nhấn mạnh vào ý tưởng chủ đạo và làm cho những câu thơ giàu hình ảnh, giàu sức gợi.
• Bước 2: Nhận xét về tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên.
  Đằng sau những vần thơ tài hoa ấy là một tâm hồn nhạy cảm với những tình cảm đẹp đẽ:
  • Tình yêu thiên nhiên sâu sắc, tha thiết: Phải yêu thiên nhiên lắm thì tác giả mới có thể quan sát tỉ mỉ, dành trọn tâm hồn mình để cảm nhận vẻ đẹp của những sự vật bình dị xung quanh.
  • Thái độ trân trọng, nâng niu vẻ đẹp của tạo hóa: Bằng cách ví mọi vật là “nắng”, tác giả đã tôn vinh và cho thấy sự trân quý đối với từng bông hoa, con bướm, hạt lúa… Tác giả nhìn thấy ở chúng sự sống, sự ấm áp và những giá trị diệu kỳ.
  • Tâm hồn lạc quan, yêu đời: Những hình ảnh thơ đều là những hình ảnh tươi sáng, rực rỡ, ấm áp (nắng, hoa, bướm, quả chín). Điều đó cho thấy một cái nhìn đầy tin yêu vào cuộc sống và con người của tác giả.

Cô hy vọng qua phần hướng dẫn chi tiết này, các em đã hiểu sâu sắc hơn về vẻ đẹp của đoạn thơ. Hãy luôn cố gắng quan sát và cảm nhận thế giới xung quanh bằng đôi mắt và trái tim của mình như tác giả, các em nhé!

Chúc các em học tốt môn Ngữ văn