Hôm nay, cô sẽ cùng các em ôn lại và giải đáp một số bài tập quan trọng trong chương Trồng cây ăn quả, môn Công nghệ lớp 9 nhé. Các em hãy chú ý lắng nghe và ghi chép lại những kiến thức cốt lõi.

Trả lời câu 1:

Ghép cây là một phương pháp nhân giống vô tính phổ biến, giúp kết hợp những đặc tính tốt của nhiều cây khác nhau trên cùng một cây.

Các bước tiến hành ghép cành nói chung gồm các bước sau:
Bước 1: Chọn và cắt cành ghép
Chọn cành ở giữa tầng tán, không quá non cũng không quá già, phải là cành khỏe mạnh, không bị sâu bệnh. Cành được chọn phải có ít nhất 2-3 mầm ngủ khỏe mạnh. Cắt cành ghép, loại bỏ hết lá nhưng giữ lại cuống lá.

Bước 2: Chọn gốc ghép và cắt ngọn gốc ghép
Gốc ghép là cây dùng để làm gốc, thường là cây khỏe mạnh, có bộ rễ tốt và thích nghi với điều kiện địa phương. Cắt ngọn gốc ghép ở vị trí phù hợp với phương pháp ghép và lau sạch vết cắt.

Bước 3: Cắt vát cành ghép và gốc ghép
Dùng dao sắc chuyên dụng để tạo vết cắt trên cành ghép và gốc ghép. Vết cắt phải phẳng, nhẵn và có hình dạng phù hợp để chúng có thể áp sát vào nhau. Điều quan trọng nhất là phải làm lộ ra tầng sinh gỗ (tầng cambium).

Bước 4: Đặt cành ghép vào gốc ghép
Đặt cành ghép vào gốc ghép sao cho tầng sinh gỗ của chúng tiếp xúc với nhau nhiều nhất. Đây là bước quyết định sự thành công của việc ghép, vì tầng sinh gỗ sẽ phát triển và nối liền mạch gỗ, mạch rây của hai bộ phận, giúp cây sống được.

Bước 5: Buộc dây cố định vết ghép
Dùng dây nilon chuyên dụng hoặc băng keo tự hủy quấn chặt vết ghép để cố định cành ghép, không cho nước và vi khuẩn xâm nhập, đồng thời giữ cho hai bộ phận không bị khô.

Bước 6: Chăm sóc sau khi ghép
Sau khi ghép, cần che nắng, giữ ẩm cho cây. Khoảng 15-30 ngày sau, nếu thấy cành ghép nảy mầm lá mới thì việc ghép đã thành công. Khi vết ghép đã liền sẹo hoàn toàn thì có thể tháo dây buộc.

Có những phương pháp ghép phổ biến sau:
1. Ghép mắt (Ghép nụ): Là phương pháp chỉ lấy một mắt ghép (mầm ngủ) để ghép vào gốc ghép. Có các kiểu:
– Ghép mắt chữ T.
– Ghép mắt cửa sổ.

2. Ghép cành: Là phương pháp lấy một đoạn cành ngắn để ghép vào gốc ghép. Có các kiểu:
– Ghép áp: Ghép khi cành ghép vẫn còn ở trên cây mẹ, áp sát vào gốc ghép đã cắt vỏ. Cắt cành ghép khỏi cây mẹ sau khi vết ghép đã liền.
– Ghép nêm (Ghép chẻ ngọn): Chẻ đôi gốc ghép rồi nêm cành ghép đã được vát hai bên vào.
– Ghép chẻ bên: Cắt một vết ở bên thân gốc ghép, sau đó nêm cành ghép đã vát một bên vào.

Trả lời câu 2:

Để đảm bảo cây ăn quả cho năng suất cao và chất lượng tốt, việc phòng trừ sâu, bệnh hại là vô cùng quan trọng. Nguyên tắc chung là “Phòng là chính, trừ là phụ”. Chúng ta có các biện pháp tổng hợp như sau:

1. Biện pháp canh tác và kĩ thuật:
Đây là biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất.
– Vệ sinh vườn cây: Thường xuyên cắt tỉa cành bị bệnh, cành khô, dọn dẹp lá rụng, cỏ dại để phá nơi trú ngụ của mầm bệnh và sâu hại.
– Làm đất: Cày, xới đất xung quanh gốc để diệt nhộng, sâu non và mầm bệnh trong đất.
– Chăm sóc hợp lý: Bón phân cân đối, tưới nước đầy đủ để cây sinh trưởng khỏe mạnh, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.
– Trồng cây với mật độ hợp lý: Tránh trồng quá dày làm vườn cây rậm rạp, ẩm thấp, tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển.
– Sử dụng giống chống chịu sâu, bệnh: Chọn trồng các giống cây đã được chứng minh có khả năng kháng lại một số loại sâu, bệnh phổ biến.

2. Biện pháp thủ công:
– Bắt bằng tay: Trực tiếp bắt sâu, ngắt bỏ các ổ trứng, các lá hoặc cành bị bệnh.
– Dùng bẫy: Sử dụng bẫy đèn để thu hút côn trùng trưởng thành, bẫy dính màu vàng để bẫy rầy rệp, hoặc bẫy bả chua ngọt để dụ ngài, bướm.

3. Biện pháp sinh học:
– Bảo vệ và lợi dụng các loài thiên địch: Tạo điều kiện cho các sinh vật có ích như ong mắt đỏ, bọ rùa, nhện, chim… phát triển để chúng tiêu diệt sâu hại.
– Sử dụng các chế phẩm sinh học: Dùng các loại thuốc trừ sâu có nguồn gốc sinh học (từ vi khuẩn, nấm, virus) như thuốc BT để diệt sâu tơ, sâu khoang. Biện pháp này an toàn cho người và môi trường.

4. Biện pháp hóa học:
Đây là biện pháp cuối cùng khi sâu, bệnh đã phát triển thành dịch và có nguy cơ gây hại nặng.
– Khi sử dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc “4 đúng”: Đúng thuốc, Đúng lúc, Đúng liều lượng và nồng độ, Đúng cách.
– Phải đảm bảo an toàn cho người phun thuốc, người tiêu dùng và môi trường. Tuyệt đối tuân thủ thời gian cách ly (thời gian ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch) để đảm bảo sản phẩm an toàn.

Trả lời câu 3:

Nghề trồng cây ăn quả có vai trò và vị trí vô cùng quan trọng đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

1. Vai trò đối với đời sống con người:
– Cung cấp nguồn dinh dưỡng thiết yếu: Hoa quả là nguồn cung cấp dồi dào các loại vitamin (A, C, B…), chất khoáng, chất xơ… giúp tăng cường sức đề kháng, phòng chống bệnh tật và duy trì một cơ thể khỏe mạnh.
– Là nguồn thực phẩm sạch và ngon miệng: Trái cây là món ăn, món tráng miệng được ưa chuộng trong mỗi gia đình.
– Là nguồn dược liệu quý: Nhiều bộ phận của cây ăn quả (lá, quả, vỏ, rễ…) được sử dụng làm thuốc trong y học cổ truyền để chữa bệnh.

2. Vị trí đối với xã hội và kinh tế:
– Tạo việc làm và tăng thu nhập: Nghề trồng cây ăn quả thu hút một lực lượng lớn lao động từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch đến vận chuyển, chế biến và tiêu thụ, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người nông dân.
– Cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến: Trái cây là nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy sản xuất nước ép, đồ hộp, mứt, trái cây sấy khô… tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
– Là mặt hàng xuất khẩu có giá trị kinh tế cao: Nhiều loại trái cây của Việt Nam như thanh long, xoài, vải, nhãn, chanh dây… đã được xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới, mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước.
– Góp phần bảo vệ môi trường sinh thái: Vườn cây ăn quả giúp phủ xanh đất trống đồi trọc, chống xói mòn đất, điều hòa không khí, tạo cảnh quan xanh-sạch-đẹp cho làng quê và đô thị.

Các em thấy đấy, nghề trồng cây ăn quả không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn có ý nghĩa xã hội và môi trường sâu sắc.

Cô hy vọng những giải đáp chi tiết trên sẽ giúp các em nắm vững kiến thức hơn. Chúc các em học tốt