Cảm nhận bài thơ Tự sự của Lưu QUang Vũ bằng 1 đoạn vanw
Để làm tốt bài tập này, cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, theo đúng tinh thần của Sách giáo khoa nhé.
Bước 1: Đọc kỹ bài thơ và tìm hiểu chung
Trước hết, các em hãy mở Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 9, Tập 2, trang 155 để đọc thật kỹ bài thơ “Tự sự” của Lưu Quang Vũ. Đọc chậm rãi, đọc thành tiếng để cảm nhận nhịp điệu, âm hưởng của bài thơ. Trong quá trình đọc, nếu có từ ngữ nào khó hiểu, các em hãy gạch chân và tra cứu nghĩa của chúng.
Sau khi đọc lần đầu, các em hãy tìm hiểu thông tin về tác giả Lưu Quang Vũ. Ông là một nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng của Việt Nam. Các tác phẩm của ông thường mang đậm dấu ấn thời đại, giàu tư tưởng nhân văn và thể hiện những trăn trở về cuộc đời, con người. “Tự sự” cũng là một bài thơ như thế, nó thể hiện một góc nhìn sâu sắc về cuộc sống của chính tác giả.
Bước 2: Phân tích nội dung và hình ảnh trong bài thơ
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phân tích chi tiết từng phần của bài thơ. Cô sẽ gợi ý cho các em một số điểm cần chú ý:
* Khổ thơ thứ nhất: Bài thơ mở đầu bằng lời “tự sự” về một con người đã đi qua nhiều chặng đường, với những trải nghiệm “tôi đã đi không nhớ nổi mình đã đi qua những mùa hạ”. Hãy chú ý đến những hình ảnh gợi lên sự gian truân, vất vả như “bão”, “mưa”, “cát bụi”. Điều này cho thấy cuộc đời tác giả không hề êm đềm mà đầy thử thách.
* Khổ thơ thứ hai: Tác giả tiếp tục nói về những mối quan hệ, những tình cảm đã trải qua. “Tôi đã yêu”. Tình yêu được miêu tả qua những hình ảnh giản dị nhưng đầy ý nghĩa: “em tóc xoã trên vai”, “em mặc áo xanh”. Đồng thời, tác giả cũng thể hiện sự day dứt, nuối tiếc với những tình cảm đã không thể trọn vẹn, những điều “có thể đã làm”.
* Khổ thơ thứ ba: Bài thơ chuyển sang suy tư về tuổi trẻ và lý tưởng. “Tuổi trẻ của tôi như một cơn gió”. Sự so sánh này gợi lên sự nhanh chóng, dứt khoát nhưng cũng có thể là sự vô định. Tác giả nhắc đến những khát vọng, những ước mơ tuổi trẻ, những điều “cần phải làm” nhưng đôi khi lại “lỡ làng”.
* Khổ thơ thứ tư: Đây là khổ thơ thể hiện rõ nét nhất sự chiêm nghiệm về cuộc đời, về giá trị bản thân. “Đời tôi khôn như là một con chó nhỏ”. Câu thơ gây ấn tượng mạnh bởi sự ví von độc đáo, có phần bất ngờ. Con chó nhỏ tượng trưng cho sự trung thành, sự nhẫn nại, sự âm thầm cống hiến. Điều này cho thấy tác giả tự nhìn nhận mình là một người sống có trách nhiệm, có mục đích, dù không ồn ào. “Tôi ghét đời tôi”. Lời nói này không phải là sự chán nản hoàn toàn, mà là sự day dứt trước những điều chưa làm được, những lỗi lầm đã qua.
* Khổ thơ cuối cùng: Bài thơ khép lại bằng lời khẳng định về sự tồn tại, về giá trị của bản thân. “Tôi vẫn sống”. Lời khẳng định này đầy mạnh mẽ, không hề bi quan. “Tôi vẫn sống”. Tác giả nhấn mạnh sự tồn tại, sự tiếp tục bước đi trên hành trình cuộc đời, dù có những lúc vấp ngã.
Bước 3: Cảm nhận và khái quát ý nghĩa bài thơ
Sau khi phân tích từng khổ thơ, các em hãy suy nghĩ về cảm xúc chung mà bài thơ mang lại. Bài thơ “Tự sự” của Lưu Quang Vũ là lời tự bạch chân thành, đầy suy tư của một con người khi nhìn lại chặng đường đã qua.
* Chủ đề của bài thơ: Bài thơ nói về hành trình cuộc đời với những trải nghiệm, những mất mát, những khát vọng, những chiêm nghiệm. Nó thể hiện thái độ sống tích cực, tinh thần trách nhiệm và sự trân trọng giá trị bản thân dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
* Cảm xúc chủ đạo: Có sự pha trộn giữa suy tư, chiêm nghiệm, đôi chút nuối tiếc nhưng không bi quan. Nổi bật là sự khẳng định giá trị và ý chí tiếp tục sống.
* Nghệ thuật đặc sắc:
* Ngôn ngữ: Giản dị, chân thành, giàu hình ảnh.
* Giọng thơ: Trầm lắng, suy tư, có lúc như lời thủ thỉ.
* Phép so sánh, ví von độc đáo: “tuổi trẻ của tôi như một cơn gió”, “đời tôi khôn như là một con chó nhỏ”.
* Điệp từ “Tôi đã”, “Tôi vẫn”: Nhấn mạnh trải nghiệm và sự khẳng định.
Bước 4: Viết đoạn văn cảm nhận
Bây giờ, các em hãy dựa vào những phân tích trên để viết một đoạn văn cảm nhận về bài thơ. Cô gợi ý cấu trúc đoạn văn như sau:
* Mở đoạn: Giới thiệu chung về bài thơ, tác giả và chủ đề chính.
* Thân đoạn: Nêu cảm nhận cụ thể về nội dung, nghệ thuật của bài thơ. Các em có thể chọn một hoặc hai chi tiết đắt giá nhất để phân tích sâu. Hãy thể hiện rõ cảm xúc của mình khi đọc bài thơ.
* Kết đoạn: Khái quát lại ý nghĩa của bài thơ, có thể liên hệ với bản thân hoặc cuộc sống.
Dàn ý chi tiết cho đoạn văn cảm nhận:
1. Mở đoạn: Bài thơ “Tự sự” của Lưu Quang Vũ là một lời tự bạch chân thành, sâu lắng, gói trọn những chiêm nghiệm của nhà thơ về hành trình cuộc đời.
2. Thân đoạn:
* Bài thơ mở ra một bức tranh cuộc sống với những chặng đường đã qua đầy gian truân, vất vả qua các hình ảnh “bão”, “mưa”, “cát bụi”.
* Tác giả khắc họa những mối quan hệ, những tình yêu đã từng nồng nàn nhưng cũng có những nuối tiếc, day dứt về những điều “có thể đã làm”.
* Đặc biệt, câu thơ “Đời tôi khôn như là một con chó nhỏ” thể hiện một cái nhìn đầy tự ý thức về bản thân – sự nhẫn nại, âm thầm cống hiến, dù đôi khi có những tự ghét mình vì những lỗi lầm.
* Tuy có những lúc “lỡ làng”, có những khoảnh khắc tự ghét đời mình, nhưng điểm nhấn xuyên suốt là sự khẳng định mãnh liệt “Tôi vẫn sống”, thể hiện ý chí, nghị lực và sự trân trọng giá trị hiện tại.
* Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi, phép so sánh độc đáo, giọng thơ trầm lắng, suy tư góp phần tạo nên sức lay động cho bài thơ.
3. Kết đoạn: Qua “Tự sự”, Lưu Quang Vũ đã mang đến cho người đọc những suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của cuộc đời, về giá trị của sự tồn tại và những bài học về lòng bao dung với chính mình. Đó là một thông điệp ý nghĩa về thái độ sống tích cực trước những thăng trầm của cuộc đời.
Lưu ý khi viết:
* Sử dụng ngôn ngữ giàu cảm xúc, thể hiện suy nghĩ, rung động cá nhân.
* Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu để phân tích, tránh lan man.
* Kết hợp phân tích nội dung và nghệ thuật.
* Đảm bảo tính mạch lạc, logic cho đoạn văn.
Và bây giờ, các em hãy dành thời gian để tập viết đoạn văn của mình nhé. Cô tin rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng này, các em sẽ viết được những bài cảm nhận thật hay và sâu sắc. Cô luôn sẵn lòng lắng nghe và góp ý cho bài viết của các em.
Nhà thở Lưu Quang Vũ đã khéo léo gửi gắm thông điệp cho tất cả đặc biệt là thế hệ mai sau: Dù là ai, làm gì, có địa vị xã hội thế nào cũng phải sống từ những điều rất nhỏ; biết nâng niu, trân trọng những cái nhỏ bé trong cuộc sống mới có được hạnh phúc lớn lao. Con người có trải qua thử thách mới hiểu rõ chính mình và trưởng thành hơn. Muốn có được hạnh phúc phải tự mình nỗ lực vươn lên. Cuộc sống không phải lúc nào cũng như ta mong muốn, biết đòi hỏi nhưng cũng phải biết chấp nhận, biết nhìn đời bằng con mắt lạc quan, biết cho đi thì mới được nhận lại.
Thực tế cho thấy những người hạnh phúc thực sự là người biết cân bằng và san sẻ. Biết cho đi, biết giúp đỡ người khác thì hạnh phúc sẽ tự tìm đến tâm chúng ta. Chắc hẳn các bạn đã nghe đến việc làm thiện nguyện của MC Phan Anh. Anh đã bỏ ra hàng trăm triệu đồng và công sức của mình, đồng nghiệp để mua những món quà cho đồng bào miền Trung bị lũ lụt. Trước hình ảnh nhân dân có cái ăn, cái mặc sau những ngày bão lũ, nhìn những nụ cười của họ, anh đã tâm sự rằng “Tôi thực sự cảm thấy rất vui, dù hành trình có nhiều khó khăn nhưng như có phép màu, tôi chưa từng một lần mệt mỏi”.
Tự sự là một trong những đặc điểm cơ bản cũng đồng thời là đặc điểm nổi bật của phong cách thơ Lưu Quang Vũ. Trong thơ Lưu Quang Vũ, tự sự đã vượt qua ranh giới thể loại để cùng với trữ tình, tạo nên những câu thơ chân thực, ám ảnh nhưng đầy suy tư, trăn trở. Các yếu tố tự sự, trong một chừng mực nào đó đã làm thay đổi kết cấu bên ngoài của thơ Lưu Quang Vũ song giá trị sâu sắc nhất mà nó mang lại chính là trình hiện một cái Tôi đầy trăn trở, suy tư về nhân sinh, thế sự; một cái Tôi dũng cảm, thành thật trên hành trình đi tìm cái Đẹp của con người, cuộc đời. Thời gian càng lùi xa, thơ Lưu Quang Vũ càng ánh lên những vẻ đẹp nhân văn sâu sắc là vì vậy.
Qua bài thơ Tự sự của Lưu Quang Vũ chúng ta nhận ra hãy luôn luôn biết quan tâm, yêu thương đến những người xung quanh, hãy luôn giữ sợi dây liên kết giữa hạnh phúc cá nhân và tập thể. Hãy cùng tôi và mọi người để món quà mang tên Hạnh phúc quý giá đến với muôn nơi, vượt mọi không gian.