Chào các em học sinh lớp 8! Hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau đi vào một bài tập rất cơ bản trong chương trình Hóa học lớp 8, đó là cân bằng phương trình hóa học. Chúng ta sẽ cùng nhau cân bằng phản ứng giữa Barium (Ba) và Oxy (O2) tạo ra Barium Oxide (BaO).

Đầu tiên, cô giáo sẽ viết phương trình chữ của phản ứng này nhé:

Barium + Oxy → Barium Oxide

Bây giờ, chúng ta sẽ viết công thức hóa học của các chất tham gia và sản phẩm:

Ba + O2 → BaO

Các em quan sát phương trình này và cho cô biết số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế (trước và sau phản ứng) như thế nào?

Vế trái (trước phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 2 nguyên tử.

Vế phải (sau phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 1 nguyên tử.

Các em thấy rằng, số nguyên tử Barium ở hai vế bằng nhau rồi, đều là 1. Tuy nhiên, số nguyên tử Oxy ở vế trái là 2, còn ở vế phải chỉ có 1. Vậy là phương trình này chưa cân bằng.

Để cân bằng phương trình, chúng ta cần làm cho số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế bằng nhau. Nguyên tắc của chúng ta là “bảo toàn nguyên tố”, tức là số nguyên tử của mỗi nguyên tố trước phản ứng phải bằng số nguyên tử của nguyên tố đó sau phản ứng.

Chúng ta sẽ ưu tiên cân bằng nguyên tố Oxy trước, vì nó đang có sự chênh lệch. Ở vế trái có 2 nguyên tử O, còn vế phải có 1 nguyên tử O. Để có 2 nguyên tử O ở vế phải, cô giáo sẽ thêm hệ số 2 vào trước công thức hóa học của Barium Oxide (BaO).

Khi thêm hệ số 2 vào trước BaO, phương trình của chúng ta sẽ trông như thế này:

Ba + O2 → 2BaO

Bây giờ, các em hãy đếm lại số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế sau khi thêm hệ số này nhé:

Vế trái (trước phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 2 nguyên tử.

Vế phải (sau phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử x 2 = 2 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 1 nguyên tử x 2 = 2 nguyên tử.

Bây giờ, số nguyên tử Oxy ở hai vế đã bằng nhau rồi, đều là 2. Tuy nhiên, các em có thấy có sự thay đổi gì ở nguyên tố Barium không? Số nguyên tử Barium ở vế trái là 1, còn ở vế phải bây giờ là 2. Vậy là Barium lại chưa cân bằng.

Để cân bằng nguyên tử Barium, cô giáo sẽ thêm hệ số 2 vào trước công thức hóa học của Barium (Ba) ở vế trái.

Phương trình của chúng ta bây giờ sẽ là:

2Ba + O2 → 2BaO

Chúng ta cùng đếm lại lần cuối để kiểm tra nhé:

Vế trái (trước phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử x 2 = 2 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 2 nguyên tử.

Vế phải (sau phản ứng):
– Nguyên tử Barium (Ba): có 1 nguyên tử x 2 = 2 nguyên tử.
– Nguyên tử Oxy (O): có 1 nguyên tử x 2 = 2 nguyên tử.

Tuyệt vời! Bây giờ, số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế đã bằng nhau. Phương trình hóa học đã được cân bằng.

Vậy, phương trình cân bằng là:

2Ba + O2 → 2BaO

Bây giờ, cô giáo xin trả lời câu hỏi thứ hai của các em: “có cần nhiệt độ không ạ?”.

Khi Barium (Ba) phản ứng với Oxy (O2), phản ứng này xảy ra ở nhiệt độ thường hoặc cần đun nóng nhẹ. Tuy nhiên, để phản ứng xảy ra nhanh và hoàn toàn hơn, người ta thường tiến hành phản ứng trong điều kiện có đun nóng. Trong chương trình Hóa học lớp 8, khi viết phương trình hóa học mà cần nhiệt độ, chúng ta sẽ biểu diễn bằng ký hiệu tam giác nhỏ (Δ) phía trên mũi tên của phương trình.

Do đó, phương trình đầy đủ của phản ứng này sẽ là:

2Ba + O2 \(\xrightarrow{t^o}\) 2BaO

Trong đó, \(t^o\) biểu thị cho nhiệt độ.

Như vậy, chúng ta đã hoàn thành việc cân bằng phương trình hóa học và xác định được điều kiện của phản ứng. Các em nhớ ôn tập thật kỹ các bước cân bằng phương trình nhé!