CaO—->CaCO3—->CaO—->Ca (OH)2—->CaCO3—–>CaSO4
Bài tập yêu cầu chúng ta thực hiện một chuỗi phản ứng như sau:
CaO —-> CaCO3 —-> CaO —-> Ca(OH)2 —-> CaCO3 —-> CaSO4
Bây giờ, chúng ta sẽ phân tích từng mũi tên, từng bước chuyển hóa một cách cẩn thận.
Bước 1: CaO —-> CaCO3
Chúng ta có Canxi oxit (CaO) và muốn tạo ra Canxi cacbonat (CaCO3).
Các em còn nhớ CaO là một oxit bazơ, còn CaCO3 là một muối cacbonat.
Để chuyển từ một oxit bazơ thành muối cacbonat, chúng ta có thể cho oxit bazơ đó tác dụng với một axit hoặc với một muối cacbonat. Tuy nhiên, ở đây chúng ta cần tạo ra CaCO3.
Cách đơn giản nhất để điều chế Canxi cacbonat từ Canxi oxit là cho Canxi oxit tác dụng với khí cacbon đioxit (CO2).
Phương trình phản ứng:
CaO + CO2 —-> CaCO3
Phản ứng này xảy ra ở nhiệt độ thường. CaO tác dụng với CO2 trong không khí để tạo thành kết tủa trắng CaCO3.
Bước 2: CaCO3 —-> CaO
Bây giờ, chúng ta có Canxi cacbonat (CaCO3) và muốn quay trở lại Canxi oxit (CaO).
Các em còn nhớ, CaCO3 là một muối cacbonat. Để phân hủy một muối cacbonat thành oxit bazơ và khí cacbon đioxit, chúng ta cần đun nóng.
Phương trình phản ứng:
CaCO3 —-(nhiệt độ)—-> CaO + CO2
Phản ứng này được gọi là phản ứng nung vôi. Khi nung đá vôi (CaCO3) ở nhiệt độ cao, nó sẽ phân hủy thành vôi sống (CaO) và khí cacbon đioxit.
Bước 3: CaO —-> Ca(OH)2
Tiếp theo, chúng ta có Canxi oxit (CaO) và muốn tạo ra Canxi hiđroxit (Ca(OH)2).
CaO là một oxit bazơ, còn Ca(OH)2 là một bazơ.
Để chuyển một oxit bazơ thành bazơ tương ứng, chúng ta cho oxit bazơ đó tác dụng với nước.
Phương trình phản ứng:
CaO + H2O —-> Ca(OH)2
Phản ứng này xảy ra ngay lập tức khi cho vôi sống (CaO) vào nước. Đây là quá trình tôi vôi, tạo ra nước vôi trong (dung dịch Ca(OH)2 bão hòa).
Bước 4: Ca(OH)2 —-> CaCO3
Chúng ta có Canxi hiđroxit (Ca(OH)2) và muốn tạo ra Canxi cacbonat (CaCO3).
Ca(OH)2 là một bazơ tan (bazơ kiềm), còn CaCO3 là một muối cacbonat không tan.
Để chuyển từ bazơ tan thành muối cacbonat, chúng ta có thể cho bazơ đó tác dụng với:
– Một axit cacbonic (H2CO3) hoặc muối cacbonat.
– Một oxit axit như CO2.
Trong chương trình lớp 9, cách phổ biến nhất là cho dung dịch Ca(OH)2 tác dụng với khí CO2.
Phương trình phản ứng:
Ca(OH)2 + CO2 —-> CaCO3↓ + H2O
Phản ứng này tạo ra kết tủa trắng CaCO3. Nếu sục dư khí CO2, kết tủa CaCO3 có thể tan lại tạo thành Canxi hidrocacbonat (Ca(HCO3)2). Tuy nhiên, ở đây chúng ta chỉ cần tạo ra CaCO3.
Một cách khác cũng có thể được sử dụng là cho Ca(OH)2 tác dụng với một dung dịch muối cacbonat có cation khác cation canxi, ví dụ như natri cacbonat (Na2CO3).
Ca(OH)2 + Na2CO3 —-> CaCO3↓ + 2NaOH
Tuy nhiên, phản ứng với CO2 thường được ưu tiên trong các bài tập chuyển hóa vì tính phổ biến của CO2.
Bước 5: CaCO3 —-> CaSO4
Cuối cùng, chúng ta có Canxi cacbonat (CaCO3) và muốn tạo ra Canxi sunfat (CaSO4).
Đây là một phản ứng trao đổi ion. CaCO3 là một muối cacbonat không tan, còn CaSO4 là một muối sunfat, cũng là một chất ít tan trong nước.
Để thực hiện phản ứng trao đổi, chúng ta cần cho CaCO3 tác dụng với một axit mạnh. Ở đây, để tạo ra muối sunfat, chúng ta sẽ dùng axit sunfuric (H2SO4).
Phương trình phản ứng:
CaCO3 + H2SO4 —-> CaSO4 + H2O + CO2↑
Phản ứng này xảy ra khi cho Canxi cacbonat tác dụng với dung dịch axit sunfuric. Khí cacbon đioxit thoát ra. Canxi sunfat (CaSO4) là một chất ít tan.
Vậy là chúng ta đã hoàn thành chuỗi phản ứng rồi đấy các em ạ. Mỗi bước đều dựa trên những kiến thức Hóa học cơ bản mà chúng ta đã học. Các em hãy xem lại bài, ghi nhớ các phương trình phản ứng và điều kiện xảy ra phản ứng nhé. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!
Giải thích các bước giải:
\(CaO + CO_2 → CaCO_3\)
\(CaCO_3 \xrightarrow{t^o} CaO + CO_2\)
\(CaO + H_2O → Ca(OH)_2\)
\(Ca(OH)_2\ dư + CO_2 → CaCO_3 + H_2O\)
\(CaCO_3 + H_2SO_4 → CaSO_4 + H_2O + CO_2\)
Chúc bạn học tốt Hóa!
Đáp án:
Giải thích các bước giải: