—

Câu 1 (2 điểm): Viết công thức hóa học và tính phân tử khối của Brom, biết phân tử Brom gồm 2 nguyên tử Brom liên kết. Brom là đơn chất hay hợp chất?

Bài giải:

Đầu tiên, chúng ta cần xác định công thức hóa học của Brom.
Đề bài cho biết phân tử Brom gồm 2 nguyên tử Brom liên kết với nhau.
Nguyên tố Brom có kí hiệu là Br.
Vậy, công thức hóa học của phân tử Brom là:
Br₂

Tiếp theo, chúng ta sẽ tính phân tử khối của Brom.
Phân tử khối được tính bằng tổng nguyên tử khối của các nguyên tử có trong phân tử.
Nguyên tử khối của Brom (theo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học mà các em đã được học) là 80.
Phân tử Brom gồm 2 nguyên tử Brom, nên ta có:
Phân tử khối của Br₂ = Nguyên tử khối của Br × 2
Phân tử khối của Br₂ = 80 × 2 = 160 (đvC)

Cuối cùng, chúng ta xem xét Brom là đơn chất hay hợp chất.
Đơn chất là những chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học.
Hợp chất là những chất được tạo nên từ hai nguyên tố hóa học trở lên.
Vì phân tử Brom chỉ được tạo nên từ nguyên tố Brom (Br), nên Brom là:
Đơn chất

Kết luận:
– Công thức hóa học của Brom là: Br₂
– Phân tử khối của Brom là: 160 đvC
– Brom là: Đơn chất

—

Câu 2 (1 điểm): Tính khối lượng bằng gam của nguyên tử Bari?

Bài giải:

Để tính khối lượng bằng gam của một nguyên tử, chúng ta cần sử dụng nguyên tử khối và số Avogadro. Tuy nhiên, theo chương trình Hóa học lớp 8, chúng ta sẽ tính khối lượng của một nguyên tử dựa trên nguyên tử khối của nó và đơn vị khối lượng nguyên tử (đvC) được quy ước. Đề bài này có thể hiểu theo hai cách. Tuy nhiên, dựa trên kiến thức lớp 8, chúng ta sẽ quy đổi từ đơn vị “đvC” sang gam.

Nguyên tử khối của Bari (Ba) là 137 (theo bảng tuần hoàn).
Đơn vị khối lượng nguyên tử (đvC) được quy ước bằng 1/12 khối lượng của nguyên tử đồng vị Cacbon-12.
Giá trị của 1 đvC theo gam là:
1 đvC ≈ \(1,66056 \times 10^{-24}\) gam.

Tuy nhiên, để đơn giản hóa cho học sinh lớp 8, chúng ta thường chỉ cần nắm được khái niệm nguyên tử khối và phân tử khối. Nếu đề bài yêu cầu tính khối lượng cụ thể bằng gam của một nguyên tử, chúng ta cần một công thức hoặc một giá trị quy đổi cụ thể.

Trong trường hợp này, nếu đề bài muốn kiểm tra khả năng quy đổi, thì ta sẽ làm như sau:
Khối lượng của 1 nguyên tử Bari (Ba) bằng gam là:
Khối lượng (gam) = Nguyên tử khối (đvC) × Giá trị của 1 đvC (gam/đvC)
Khối lượng của 1 nguyên tử Ba = 137 đvC × \(1,66056 \times 10^{-24}\) gam/đvC
Khối lượng của 1 nguyên tử Ba ≈ \(227,5 \times 10^{-24}\) gam
Khối lượng của 1 nguyên tử Ba ≈ \(2,275 \times 10^{-22}\) gam

Lưu ý cho các em học sinh: Trong chương trình lớp 8, chúng ta chủ yếu làm quen với các khái niệm nguyên tử khối và phân tử khối dưới dạng đơn vị đvC. Việc quy đổi sang gam thường xuất hiện ở các lớp lớn hơn hoặc khi đề bài cho sẵn giá trị quy đổi. Nếu đề bài không cho phép quy đổi hoặc không nhắc đến số Avogadro, thì có thể đề bài đang muốn kiểm tra xem các em có biết nguyên tử khối của Bari là bao nhiêu không. Tuy nhiên, câu hỏi “Tính khối lượng bằng gam” thì chắc chắn phải có bước quy đổi.

Giả sử chúng ta được cung cấp giá trị quy đổi: 1 đvC = \(1,66 \times 10^{-24}\) gam.
Khối lượng của 1 nguyên tử Bari (Ba) = 137 × \(1,66 \times 10^{-24}\) gam
Khối lượng của 1 nguyên tử Bari (Ba) = \(227,42 \times 10^{-24}\) gam
Khối lượng của 1 nguyên tử Bari (Ba) = \(2,2742 \times 10^{-22}\) gam

Nếu đề bài chỉ dừng lại ở mức độ hiểu nguyên tử khối, thì câu trả lời có thể đơn giản là “Nguyên tử khối của Bari là 137 đvC”, nhưng yêu cầu là “bằng gam”.

Trong phạm vi chương trình lớp 8, có thể hiểu câu hỏi này muốn kiểm tra xem các em có thuộc nguyên tử khối của Bari không và có biết nguyên tử khối là một đại lượng đo khối lượng của nguyên tử. Nếu không có thêm thông tin về số Avogadro hay quy đổi, thì cách giải chi tiết trên là phù hợp với việc làm rõ bản chất của khối lượng nguyên tử.

Kết luận:
Khối lượng bằng gam của nguyên tử Bari là khoảng \(2,275 \times 10^{-22}\) gam (sử dụng giá trị quy đổi chuẩn).
Nếu chỉ xét nguyên tử khối: Nguyên tử khối của Bari là 137 đvC.

—

Câu 3 (4 điểm): Một hợp chất có phân tử gồm 1 nguyên tử M liên kết với 2 nguyên tử Clo và nặng hơn nguyên tử Oxi 6,9375 lần. Hãy cho biết:
a. Phân tử khối của hợp chất?
b. Nguyên tử khối của M? Tên và kí hiệu của nguyên tố M?

Bài giải:

Chúng ta sẽ đi từng bước một để giải quyết câu hỏi này.

Đầu tiên, chúng ta xác định thông tin đề bài cho:
– Hợp chất có phân tử gồm: 1 nguyên tử M và 2 nguyên tử Clo (Cl).
– Phân tử hợp chất này nặng hơn nguyên tử Oxi (O) 6,9375 lần.
– Nguyên tử khối của Oxi (O) là 16.

a. Tính phân tử khối của hợp chất.

Đề bài cho biết phân tử hợp chất nặng hơn nguyên tử Oxi 6,9375 lần.
Điều này có nghĩa là phân tử khối của hợp chất gấp 6,9375 lần nguyên tử khối của Oxi.
Phân tử khối của hợp chất = Nguyên tử khối của Oxi × 6,9375
Phân tử khối của hợp chất = 16 × 6,9375

Ta thực hiện phép nhân:
16 × 6,9375 = 111

Vậy, phân tử khối của hợp chất là 111 đvC.

b. Tính nguyên tử khối của M? Tên và kí hiệu của nguyên tố M?

Chúng ta đã biết công thức cấu tạo chung của hợp chất là MCl₂ (vì có 1 nguyên tử M liên kết với 2 nguyên tử Clo).
Chúng ta cũng đã tính được phân tử khối của hợp chất là 111 đvC.

Phân tử khối của hợp chất MCl₂ được tính bằng tổng nguyên tử khối của M và 2 nguyên tử Clo:
Phân tử khối của MCl₂ = Nguyên tử khối của M + (Nguyên tử khối của Cl × 2)

Nguyên tử khối của Clo (Cl) là 35,5.
Thay các giá trị đã biết vào công thức:
111 = Nguyên tử khối của M + (35,5 × 2)
111 = Nguyên tử khối của M + 71

Để tìm nguyên tử khối của M, ta chuyển 71 sang vế bên kia:
Nguyên tử khối của M = 111 – 71
Nguyên tử khối của M = 40

Bây giờ, chúng ta cần tìm tên và kí hiệu của nguyên tố có nguyên tử khối bằng 40.
Chúng ta tra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.
Nguyên tố có nguyên tử khối bằng 40 và kí hiệu là Ca chính là Canxi.

Kết luận:
a. Phân tử khối của hợp chất là: 111 đvC.
b. Nguyên tử khối của M là: 40. Tên và kí hiệu của nguyên tố M là: Canxi (Ca).

—

Các em thấy đó, Hóa học lớp 8 rất logic và thú vị phải không nào? Hãy ôn tập thật kỹ các kiến thức về nguyên tử khối, phân tử khối và công thức hóa học để chúng ta có thể chinh phục những bài tập khó hơn nữa nhé!

Chúc các em học tốt!