—

Câu 1: Câu lệnh điều kiện

Trong lập trình, câu lệnh điều kiện giúp chúng ta đưa ra các quyết định dựa trên một điều kiện nào đó. Sách giáo khoa Tin học lớp 8 giới thiệu với các em 2 loại câu lệnh điều kiện chính:

1. Câu lệnh điều kiện dạng thiếu:
– Cú pháp:
IF <Điều kiện> THEN

ENDIF;
– Hoạt động:
Nếu <Điều kiện> đúng, các câu lệnh nằm giữa \(THEN\) và \(ENDIF\) sẽ được thực hiện. Nếu <Điều kiện> sai, các câu lệnh này sẽ bị bỏ qua.

2. Câu lệnh điều kiện dạng đủ:
– Cú pháp:
IF <Điều kiện> THEN

ELSE

ENDIF;
– Hoạt động:
Nếu <Điều kiện> đúng, các câu lệnh nằm giữa \(THEN\) và \(ELSE\) sẽ được thực hiện. Nếu <Điều kiện> sai, các câu lệnh nằm giữa \(ELSE\) và \(ENDIF\) sẽ được thực hiện.

—

Câu 2: Viết câu lệnh thể hiện thuật toán

Thuật toán cho là:
Bước 1: Nhập số n;
Bước 2: Nếu n lớn hơn 0 thì thông báo số đã nhập hợp lệ, ngược lại thì thông báo số đã nhập không hợp lệ.

Dựa vào thuật toán này, chúng ta có thể viết câu lệnh điều kiện như sau:

VAR
n: Integer;
BEGIN
Write(‘Nhập số n: ‘);
Readln(n);

IF n > 0 THEN
Writeln(‘Số đã nhập hợp lệ.’)
ELSE
Writeln(‘Số đã nhập không hợp lệ.’);
ENDIF;
END.

Giải thích:
– Chúng ta khai báo biến \(n\) để lưu trữ số nhập vào.
– Sử dụng \(Readln(n)\) để đọc giá trị mà người dùng nhập từ bàn phím và gán cho biến \(n\).
– Câu lệnh \(IF n > 0 THEN … ELSE … ENDIF;\) sẽ kiểm tra điều kiện \(n > 0\).
– Nếu \(n\) lớn hơn 0 (điều kiện đúng), chương trình sẽ thực hiện lệnh \(Writeln(‘Số đã nhập hợp lệ.’)\).
– Nếu \(n\) không lớn hơn 0 (điều kiện sai, tức là \(n\) nhỏ hơn hoặc bằng 0), chương trình sẽ thực hiện lệnh \(Writeln(‘Số đã nhập không hợp lệ.’)\).

—

Câu 3: Viết chương trình nhập 2 số tự nhiên a,b từ bàn phím và in ra kết quả số lớn nhất

Để tìm số lớn nhất trong hai số \(a\) và \(b\), chúng ta sẽ sử dụng câu lệnh điều kiện dạng đủ.

VAR
a, b: Integer;
BEGIN
Write(‘Nhập số tự nhiên a: ‘);
Readln(a);
Write(‘Nhập số tự nhiên b: ‘);
Readln(b);

IF a > b THEN
Writeln(‘Số lớn nhất là: ‘, a)
ELSE
Writeln(‘Số lớn nhất là: ‘, b);
ENDIF;
END.

Giải thích:
– Chúng ta khai báo hai biến \(a\) và \(b\) kiểu số nguyên để lưu trữ hai số nhập vào.
– Sử dụng \(Readln(a)\) và \(Readln(b)\) để đọc giá trị từ bàn phím.
– Câu lệnh \(IF a > b THEN … ELSE … ENDIF;\) sẽ thực hiện việc so sánh:
– Nếu \(a\) lớn hơn \(b\) (điều kiện đúng), thì \(a\) là số lớn nhất, và chương trình sẽ in ra \(a\).
– Nếu \(a\) không lớn hơn \(b\) (điều kiện sai, tức là \(a\) nhỏ hơn hoặc bằng \(b\)), thì \(b\) là số lớn nhất, và chương trình sẽ in ra \(b\).

—

Câu 4: Viết chương trình nhập một số tự nhiên từ bàn phím và in ra màn hình kết quả là số chẵn hay lẻ

Để xác định một số là chẵn hay lẻ, chúng ta sẽ sử dụng phép toán lấy phần dư của phép chia cho 2. Một số được gọi là chẵn nếu nó chia hết cho 2 (có số dư bằng 0), ngược lại là số lẻ.

VAR
so: Integer;
BEGIN
Write(‘Nhập một số tự nhiên: ‘);
Readln(so);

IF so MOD 2 = 0 THEN
Writeln(so, ‘ là số chẵn.’)
ELSE
Writeln(so, ‘ là số lẻ.’);
ENDIF;
END.

Giải thích:
– Chúng ta khai báo biến \(so\) để lưu trữ số nhập vào.
– Sử dụng \(Readln(so)\) để đọc giá trị từ bàn phím.
– Câu lệnh \(IF so MOD 2 = 0 THEN … ELSE … ENDIF;\) thực hiện việc kiểm tra:
– Toán tử \(MOD\) trong lập trình dùng để lấy phần dư của phép chia.
– \(so MOD 2\) sẽ trả về 0 nếu \(so\) chia hết cho 2 (là số chẵn).
– Nếu \(so MOD 2\) bằng 0 (điều kiện đúng), chương trình sẽ thông báo \(so\) là số chẵn.
– Nếu \(so MOD 2\) khác 0 (điều kiện sai, tức là bằng 1 đối với số tự nhiên), chương trình sẽ thông báo \(so\) là số lẻ.

—

Các em thân mến, cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu rõ hơn về cách sử dụng câu lệnh điều kiện trong lập trình. Hãy cùng nhau luyện tập thêm để nắm vững kiến thức này nhé! Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé. Chúc các em học tốt!