Chào các con, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết một câu hỏi rất thú vị về nghĩa của từ nhé.
Cô là giáo viên Ngữ Văn lớp 5 và sẽ hướng dẫn các con từng bước một.
Câu hỏi của chúng ta là:
Câu 13: Từ “đường” trong câu văn nào dưới đây được dùng với nghĩa chuyển?
A. Bát chè này nhiều đường nên rất ngọt.
B. Công an xã tìm ra đường dây ma túy lớn.
C. Ngoài đường, mọi người qua lại nhộn nhịp.

Bước 1: Tìm hiểu nghĩa của từ “đường”.
Chúng ta cần hiểu rõ nghĩa gốc và nghĩa chuyển của một từ.
Nghĩa gốc là nghĩa ban đầu, nghĩa cơ bản nhất của từ.
Nghĩa chuyển là nghĩa được mở rộng, phái sinh từ nghĩa gốc, dựa trên những điểm tương đồng hoặc liên tưởng nào đó.

Bước 2: Phân tích nghĩa của từ “đường” trong từng câu.
* Câu A: “Bát chè này nhiều đường nên rất ngọt.”
Trong câu này, từ “đường” chỉ một chất liệu màu trắng, vị ngọt, thường dùng để làm bánh, nấu chè… Đây là nghĩa gốc, nghĩa đen của từ “đường”.

* Câu C: “Ngoài đường, mọi người qua lại nhộn nhịp.”
Trong câu này, từ “đường” chỉ một lối đi, một khoảng không gian dùng để đi lại giữa hai địa điểm. Đây cũng là nghĩa gốc, nghĩa đen của từ “đường”.

* Câu B: “Công an xã tìm ra đường dây ma túy lớn.”
Trong câu này, từ “đường” không chỉ là một lối đi vật chất. “Đường dây ma túy” là cách nói hình ảnh để chỉ một hệ thống tổ chức, một chuỗi liên kết của những người tham gia vào việc buôn bán, vận chuyển ma túy. Nghĩa này được mở rộng từ nghĩa gốc là “lối đi”, dựa trên sự liên tưởng về một chuỗi, một hệ thống.

Bước 3: Xác định câu có từ “đường” dùng với nghĩa chuyển.
Dựa vào phân tích ở Bước 2, chúng ta thấy từ “đường” trong câu B đã được sử dụng với một nghĩa mới, không phải nghĩa gốc ban đầu. Đó là nghĩa chuyển.

Bước 4: Kết luận.
Vậy, câu văn mà từ “đường” được dùng với nghĩa chuyển là câu B.

Đáp án: B.