—

Câu 1: Hợp chất hữu cơ nào sau đây thuộc dãy đồng đẳng ANKAN?

Để xác định một hợp chất hữu cơ thuộc dãy đồng đẳng ankan, chúng ta cần nhớ lại công thức chung của ankan. Ankan là các hiđrocacbon no, mạch hở có công thức tổng quát là C_nH_2n+2, với n ≥ 1.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi xét từng đáp án:

* A. C₁₀H₂₂
Ta thấy, với n = 10, ta có 2n + 2 = 2(10) + 2 = 20 + 2 = 22.
Công thức C₁₀H₂₂ có dạng C_nH_2n+2, do đó đây là một ankan.

* B. C₈H₁₆
Với n = 8, ta có 2n + 2 = 2(8) + 2 = 16 + 2 = 18.
Công thức là C₈H₁₈ mới là ankan. C₈H₁₆ có thể là anken hoặc xicloankan.

* C. C₆H₆
Với n = 6, ta có 2n + 2 = 2(6) + 2 = 12 + 2 = 14.
Công thức là C₆H₁₄ mới là ankan. C₆H₆ là benzen, thuộc dãy đồng đẳng aren.

* D. C_nH_2n-2
Công thức này là công thức chung của ankin hoặc ankađien.

Kết luận: Đáp án A là hợp chất thuộc dãy đồng đẳng ankan.

—

Câu 2: Trong điều kiện thường, những hiđro cacbon nào sau đây ở trạng thái khí?

Trạng thái vật lí của các hiđrocacbon ở điều kiện thường (nhiệt độ phòng, áp suất khí quyển) phụ thuộc vào số nguyên tử cacbon trong phân tử.
– Các ankan, anken, ankin có số nguyên tử cacbon từ C1 đến C4 thường ở trạng thái khí.
– Các ankan, anken, ankin có số nguyên tử cacbon từ C5 đến C17 thường ở trạng thái lỏng.
– Các ankan, anken, ankin có số nguyên tử cacbon từ C18 trở lên thường ở trạng thái rắn.
– Riêng benzen và các đồng đẳng của nó thường ở trạng thái lỏng.

Bây giờ, chúng ta sẽ xét từng đáp án dựa trên công thức hóa học và số nguyên tử cacbon:

* A. C₂H₅OH, C₅H₁₂
C₂H₅OH là etanol, là một ancol. Ở điều kiện thường, etanol là chất lỏng.
C₅H₁₂ là pentan, thuộc dãy đồng đẳng ankan. Số cacbon là 5, nên ở trạng thái lỏng.
Do đó, đáp án A không đúng.

* B. CH₄, C₂H₆, C₂H₄
CH₄ là metan, thuộc dãy đồng đẳng ankan, số cacbon là 1. Ở trạng thái khí.
C₂H₆ là etan, thuộc dãy đồng đẳng ankan, số cacbon là 2. Ở trạng thái khí.
C₂H₄ là etilen, thuộc dãy đồng đẳng anken, số cacbon là 2. Ở trạng thái khí.
Cả ba chất này đều ở trạng thái khí trong điều kiện thường.

* C. C₆H₆, C₁₀H₂₀, C₇H₁₆
C₆H₆ là benzen, có 6 nguyên tử cacbon. Benzen ở trạng thái lỏng trong điều kiện thường.
C₁₀H₂₀ có thể là anken hoặc xicloankan. Nếu là anken, có 10 nguyên tử cacbon, sẽ ở trạng thái khí hoặc lỏng tùy cấu trúc cụ thể nhưng thường sẽ là lỏng với số cacbon này. Nếu là xicloankan, cũng tương tự.
C₇H₁₆ là heptan, thuộc dãy đồng đẳng ankan, có 7 nguyên tử cacbon. Ở trạng thái lỏng.
Do đó, đáp án C không đúng.

* D. tất cả đều đúng
Vì đáp án A và C sai, nên đáp án D cũng sai.

Kết luận: Đáp án B là tập hợp các hiđrocacbon ở trạng thái khí trong điều kiện thường.

—

Câu 3: Phát biểu nào sau đây không đúng?

Chúng ta sẽ đi phân tích từng phát biểu để tìm ra phát biểu sai.

* A. Các đồng đẳng của anken dễ dàng cho phản ứng cộng với dd Brom, với H₂O
Anken có liên kết pi trong phân tử, do đó chúng có khả năng tham gia phản ứng cộng. Phản ứng cộng với dung dịch brom là phản ứng đặc trưng để nhận biết anken. Phản ứng cộng với nước (hiđrat hóa) cũng xảy ra, tạo ra ancol. Phát biểu này là đúng.

* B. Những hợp chất hiđro cacbon cháy hoàn toàn luôn cho CO₂ và H₂O
Hiđrocacbon chỉ chứa nguyên tố cacbon và hiđro. Khi cháy hoàn toàn trong oxi, sản phẩm sinh ra luôn là cacbon đioxit (CO₂) và nước (H₂O). Phát biểu này là đúng.

* C. Các ankan dễ dàng làm mất màu dung dịch Brom
Ankan là các hiđrocacbon no, chỉ chứa liên kết đơn trong phân tử. Chúng rất kém hoạt động hóa học, đặc biệt là phản ứng cộng. Ankan chỉ phản ứng với dung dịch brom trong điều kiện có ánh sáng hoặc đun nóng, đó là phản ứng thế, chứ không phải phản ứng cộng làm mất màu dung dịch brom một cách dễ dàng như anken hay ankin. Phát biểu này là sai.

* D. Axetilen phản ứng được với dung dịch AgNO₃/NH₃
Axetilen (et-1-in) là một ankin có liên kết ba đầu mạch. Nguyên tử hiđro liên kết trực tiếp với nguyên tử cacbon có liên kết ba có tính axit yếu. Do đó, axetilen có thể phản ứng với dung dịch bạc nitrat trong amoniac (AgNO₃/NH₃) tạo kết tủa màu vàng nhạt của bạc axetilua (Ag-C≡C-Ag). Phát biểu này là đúng.

Kết luận: Phát biểu không đúng là C.

—

Câu 4: Những hợp chất nào sau đây không làm mất màu dung dịch Brom?

Để một hợp chất làm mất màu dung dịch Brom, hợp chất đó phải có khả năng phản ứng với Brom. Các phản ứng phổ biến làm mất màu dung dịch Brom là:
1. Phản ứng cộng của anken, ankin, xicloanken vào liên kết pi hoặc vòng kém bền.
2. Phản ứng thế của ankan với Brom trong điều kiện có ánh sáng hoặc đun nóng (phản ứng này không xảy ra ngay lập tức và không phải là cách nhận biết chính).
3. Phản ứng cộng với các hợp chất có nhóm chức có khả năng phản ứng.

Chúng ta sẽ xét từng đáp án:

* A. C₄H₄
Công thức C₄H₄ có thể là buta-1,3-đien (CH₂=CH-CH=CH₂) hoặc xiclobut-1-en. Cả hai đều có liên kết pi hoặc vòng kém bền, do đó có khả năng phản ứng cộng với Brom và làm mất màu dung dịch Brom.

* B. C₄H₆
Công thức C₄H₆ có thể là but-1-in (CH≡C-CH₂-CH₃), but-2-in (CH₃-C≡C-CH₃), buta-1,2-đien (CH₂=C=CH-CH₃), buta-1,3-đien (CH₂=CH-CH=CH₂), xiclobuten, v.v.
Các chất có liên kết ba hoặc hai liên kết đôi liên hợp, hoặc vòng kém bền đều có khả năng phản ứng cộng với Brom và làm mất màu dung dịch Brom.

* C. C₄H₈
Công thức C₄H₈ có thể là các anken như but-1-en (CH₂=CH-CH₂-CH₃), but-2-en (CH₃-CH=CH-CH₃), 2-metylpropen ((CH₃)₂C=CH₂) hoặc các xicloankan như xiclobutan, metylxiclopropan.
Các anken có liên kết đôi C=C có khả năng phản ứng cộng với dung dịch Brom, làm mất màu dung dịch Brom. Xicloankan với vòng 4 cạnh (xiclobutan) cũng có thể mở vòng phản ứng với Brom trong một số điều kiện, nhưng các anken là trường hợp rõ ràng làm mất màu.

* D. C₄H₁₀
C₄H₁₀ là butan, thuộc dãy đồng đẳng ankan. Ankan chỉ chứa liên kết đơn C-C và C-H. Ankan rất kém hoạt động hóa học ở điều kiện thường. Chúng không phản ứng cộng với dung dịch Brom. Phản ứng thế với Brom chỉ xảy ra khi có ánh sáng hoặc đun nóng và diễn ra chậm. Do đó, ở điều kiện thường, C₄H₁₀ không làm mất màu dung dịch Brom.

Kết luận: Hợp chất không làm mất màu dung dịch Brom là C₄H₁₀.

—

Các em về nhà ôn lại các công thức tổng quát, tính chất hóa học đặc trưng của từng loại hiđrocacbon để làm tốt các bài tập tương tự nhé. Nếu có gì chưa hiểu, các em mạnh dạn hỏi thầy. Chúc các em học tốt!