câu 1:Nói về thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến có bài ca dao sau:
…
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
a) Bài ca dao trên cho em hiểu thêm điều gì về thân phận người phụ nữ
b) Từ bài ca dao trên,em thấy đc những nét nghệ thuật đặc trưng gì của các bài ca dao than thân
c) Trong chương trình ngữ văn 7 có tác phẩm cx viết về h/a người phụ nữ.hãy cho bt tác phẩm,tác giả,thể loại của tác phẩm.h/a nguời phụ nữ trong tác phẩm ấy có j khác so với các bài ca dao than thân dân gian
d) Viết đoạn văn ngăn ( khoảng 20 dòng) trình bày một vài suy nghĩ của em về thân phận và vai trò của người phụ nữ ngày nay để thấy đc sự khác biệt của xã hội xưa và nay
CÂU 2:
Nhà thơ Xuân Quỳnh đã nhớ về người bà với tiếng gà trưa
trên đường hành quân xa
…….
nghe gọi về tuổi thơ
Nhà thơ Việt Bằng khi nghĩ về hình ảnh người bà thì đã gắn liền với bếp lửa
giờ cháu đã đi xa…..
sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa
So sánh sự hồi tưởng và suy ngẫm của mỗi tác giả về người bà trong 2 đoạn trích trên
BẮT ĐẦU BÀI HỌC
CÂU 1: THÂN PHẬN NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG XÃ HỘI PHONG KIẾN VÀ SỰ THAY ĐỔI NGÀY NAY
Trước hết, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua bài ca dao quen thuộc.
a) Bài ca dao “Thân em như tấm lụa đào / Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” cho em hiểu thêm điều gì về thân phận người phụ nữ?
Các em hãy đọc kỹ hai câu thơ này. “Thân em” là cách nói xưng hô quen thuộc của người phụ nữ trong ca dao, thể hiện sự khiêm nhường, nhỏ bé. Hình ảnh “tấm lụa đào” được ví von thật tinh tế. Lụa đào là thứ quý giá, đẹp đẽ, mềm mại. Vậy tại sao lại “phất phơ giữa chợ”? Chợ là nơi đông đúc, ồn ào, là nơi trao đổi, mua bán. “Phất phơ giữa chợ” gợi lên sự bấp bênh, chông chênh, không có chỗ dựa vững chắc. Và câu hỏi tu từ “biết vào tay ai” càng khẳng định thêm sự bất lực, phó mặc cho số phận.
=> Qua bài ca dao, chúng ta hiểu rằng người phụ nữ trong xã hội phong kiến có thân phận mỏng manh, yếu đuối, không được làm chủ cuộc đời mình, phụ thuộc hoàn toàn vào người khác, vào hoàn cảnh. Họ giống như món hàng có thể bị trao đổi, quyết định bởi ý muốn của người khác.
b) Từ bài ca dao trên, em thấy được những nét nghệ thuật đặc trưng gì của các bài ca dao than thân?
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần xem xét cách tác giả dân gian đã sử dụng những yếu tố nghệ thuật nào để thể hiện nỗi lòng.
Thứ nhất, đó là cách sử dụng hình ảnh ẩn dụ, so sánh. “Tấm lụa đào” là một hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, thể hiện vẻ đẹp, sự quý giá nhưng cũng rất mong manh.
Thứ hai, là cách dùng từ ngữ giàu sức biểu cảm: “phất phơ” gợi cảm giác chông chênh, bất định.
Thứ ba, là giọng điệu xót xa, thương cảm, bộc lộ trực tiếp nỗi lòng. Câu hỏi tu từ “biết vào tay ai” thể hiện sự bất lực, phó mặc.
=> Như vậy, những nét nghệ thuật đặc trưng của bài ca dao than thân là: sử dụng biện pháp so sánh, ẩn dụ để ví von thân phận; dùng từ ngữ giàu sức gợi hình, gợi cảm; giọng điệu xót xa, thương cảm và bộc lộ trực tiếp tâm trạng.
c) Trong chương trình Ngữ Văn 7 có tác phẩm cũng viết về hình ảnh người phụ nữ. Hãy cho biết tác phẩm, tác giả, thể loại của tác phẩm. Hình ảnh người phụ nữ trong tác phẩm ấy có gì khác so với các bài ca dao than thân dân gian?
Các em còn nhớ không? Trong chương trình Ngữ Văn 7, chúng ta đã học một tác phẩm rất hay về người phụ nữ. Đó là văn bản “Bánh trôi nước”.
* Tác phẩm: Bánh trôi nước
* Tác giả: Hồ Xuân Hương
* Thể loại: Thơ Nôm (thơ trữ tình)
Bây giờ, chúng ta sẽ so sánh hình ảnh người phụ nữ trong “Bánh trôi nước” với những bài ca dao than thân.
Trong các bài ca dao than thân, người phụ nữ hiện lên với thân phận yếu đuối, mỏng manh, phó mặc cho số phận. Họ chỉ là “tấm lụa đào” bấp bênh giữa chợ.
Còn trong “Bánh trôi nước”, hình ảnh người phụ nữ được khắc họa có cả sự yếu mềm, chịu nhiều oan trái (“Thân em như…”). Nhưng bên cạnh đó, người phụ nữ của Hồ Xuân Hương còn có phẩm chất cao đẹp, có bản lĩnh, có ý thức về giá trị của mình và dám lên tiếng khẳng định sự bất khuất, kiên cường: “Mà em vẫn giữ tấm lòng son sắt”. Dù cuộc đời có “chìm nổi ba chìm”, dù có bị ai “nghiêng ngả”, thì người phụ nữ ấy vẫn giữ được “tấm lòng son sắt” – một ý chí, một phẩm giá cao quý. Sự khác biệt rõ nét nhất là Hồ Xuân Hương đã thể hiện được một khía cạnh mới, tích cực hơn về người phụ nữ, đó là sự mạnh mẽ, bản lĩnh, không cam chịu số phận.
d) Viết đoạn văn ngắn (khoảng 20 dòng) trình bày một vài suy nghĩ của em về thân phận và vai trò của người phụ nữ ngày nay để thấy được sự khác biệt của xã hội xưa và nay.
Các em thân mến, khi nhìn lại thân phận người phụ nữ xưa, chúng ta không khỏi xúc động và trân trọng những thay đổi của xã hội ngày nay.
Ngày nay, vị thế của người phụ nữ đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Chúng ta không còn thấy hình ảnh người phụ nữ “phất phơ giữa chợ” hay “chìm nổi ba chìm” nữa. Phụ nữ ngày nay được học hành, được tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Họ có quyền tự quyết định cuộc đời mình, có tiếng nói và có vai trò quan trọng trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Từ những người nội trợ đảm đang, những người mẹ hiền, phụ nữ ngày nay còn là những nhà khoa học tài năng, những lãnh đạo xuất sắc, những nghệ sĩ tài hoa. Họ không chỉ gánh vác công việc gia đình mà còn đóng góp không nhỏ vào sự phát triển chung của đất nước. Sự độc lập về kinh tế, tự tin trong suy nghĩ và hành động đã giúp người phụ nữ khẳng định được giá trị bản thân. Tuy nhiên, đôi khi trong cuộc sống hiện đại, người phụ nữ vẫn phải đối mặt với những áp lực, những định kiến ngầm, nhưng bằng sự nỗ lực và bản lĩnh, họ đang dần phá bỏ những rào cản đó. So với xã hội phong kiến, nơi người phụ nữ bị bó buộc trong những khuôn khổ hà khắc, thì ngày nay, họ đã có một cuộc sống tự do, bình đẳng và được tôn trọng hơn rất nhiều. Điều này cho thấy sự tiến bộ vượt bậc của xã hội và là minh chứng cho sức mạnh, sự đóng góp không thể phủ nhận của người phụ nữ.
CÂU 2: SO SÁNH SỰ HỒI TƯỞNG VÀ SUY NGẪM CỦA MỖI TÁC GIẢ VỀ NGƯỜI BÀ TRONG HAI ĐOẠN TRÍCH
Tiếp theo, chúng ta sẽ đến với hai đoạn trích về tình cảm của con cháu đối với bà, thể hiện qua những hình ảnh rất đỗi thân thương.
Nhà thơ Xuân Quỳnh đã nhớ về người bà với tiếng gà trưa
trên đường hành quân xa
…….
nghe gọi về tuổi thơ
Nhà thơ Việt Bằng khi nghĩ về hình ảnh người bà thì đã gắn liền với bếp lửa
giờ cháu đã đi xa…..
sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa
Chúng ta sẽ cùng phân tích để thấy được sự giống và khác nhau trong cách hồi tưởng và suy ngẫm của hai tác giả nhé.
1. Điểm giống nhau:
* Cả hai tác giả đều hồi tưởng về người bà và những kỷ niệm gắn bó với bà.
* Hồi tưởng về bà là hồi tưởng về tuổi thơ, về những điều đẹp đẽ, thân thương đã qua.
* Tình cảm dành cho bà đều rất sâu sắc, thể hiện sự kính yêu, trân trọng.
2. Điểm khác nhau:
* Hoàn cảnh hồi tưởng:
* Xuân Quỳnh: Hồi tưởng “trên đường hành quân xa”. Đây là một hoàn cảnh gian khổ, có thể xa nhà, xa quê hương, gợi sự cô đơn, nhớ nhung. Tiếng gà trưa trở thành sợi dây kết nối với quá khứ ấm áp.
* Việt Bằng: Ngữ cảnh không được miêu tả cụ thể, nhưng câu hỏi “sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa” gợi lên một nỗi nhớ thương thường trực, có thể là khi bà đã khuất hoặc cháu đã trưởng thành, xa nhà.
* Hình ảnh gắn liền với người bà:
* Xuân Quỳnh: Gắn liền với “tiếng gà trưa”. Tiếng gà trưa là một âm thanh quen thuộc, bình dị của làng quê, gợi lên không khí êm đềm, yên ả của tuổi thơ. Âm thanh này đã đánh thức những ký ức đẹp đẽ.
* Việt Bằng: Gắn liền với “bếp lửa”. Bếp lửa là hình ảnh trung tâm, là biểu tượng cho hơi ấm, sự chăm sóc, tình yêu thương, sự tần tảo, hy sinh của người bà. Bếp lửa còn là nơi khởi nguồn cho mọi sinh hoạt ấm cúng của gia đình.
* Nét suy ngẫm:
* Xuân Quỳnh: Suy ngẫm về “tuổi thơ” được gọi về. Tiếng gà trưa đã khơi gợi lại cả một thế giới tuổi thơ êm đềm, hồn nhiên.
* Việt Bằng: Nỗi băn khoăn, day dứt về hình ảnh “bếp lửa” có còn được nhóm lên hay không. Câu hỏi thể hiện sự lo lắng, nhớ thương và có thể là dự cảm về sự mất mát, sự thay đổi. Sự suy ngẫm này mang một nỗi buồn man mác.
Tóm lại, dù cùng nhớ về bà và tuổi thơ, hai tác giả lại chọn những hình ảnh biểu tượng khác nhau và có những nét suy ngẫm, thổ lộ tâm trạng riêng biệt, tinh tế. Xuân Quỳnh dùng âm thanh “tiếng gà trưa” để khơi gợi lại ký ức tuổi thơ êm đềm, còn Việt Bằng dùng hình ảnh “bếp lửa” để thể hiện nỗi nhớ thương và sự trân trọng tình yêu thương, sự hy sinh của bà, đồng thời thể hiện sự lo lắng về sự vắng bóng của bà.
BÀI HỌC KẾT THÚC
Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em đã hiểu sâu sắc hơn về thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa và vai trò của họ ngày nay, cũng như cảm nhận được tình cảm sâu nặng của con cháu dành cho bà qua những vần thơ giàu cảm xúc. Các em hãy ôn lại bài và chuẩn bị cho những tiết học tiếp theo nhé! Chúc các em học tốt!
Câu 1.
a. Bài ca dao cho em hiểu thêm về thân phận phụ thuộc của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
b. Các bài ca dao thân thân thường bắt đầu bằng từ ” thân em” và thường có kết cấu 6/8, câu trên ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nũ, câu duwois nói về thân phận tủi cực của họ.
c. Đó là bài thơ ” Bánh trôi nước” của nữ sĩ Hồ Xuân Hương.
Bài thơ được viết bằng chữ Nôm và viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
d. Người phụ nữ trong xã hội ngày nay là người phụ nữ được coi trọng. Khác với người phụ nữ thời xưa luôn bị chèn ép, phải sống trong sự gò bó, phụ thuộc của lễ giáo phong kiến rhif người phụ nữ ngày nay đã có tiếng nói, đã được làm chủ đời mình. Nhieeud người giữ các vị trí cao trong các công ty, đoàn thể. Người phụ nữ ngày nay không chỉ đảm việc nước, giỏi việc nhà mà họ còn có ý thức khẳng định mình trước xã hội và muốn mọi người thừa nhận tài năng, công sức của mình. Có rất nhiều tấm gương nữ tiêu biểu về kinh doanh, có rất nhiều diễn viên, ca sĩ nữ đã đạt được nhiều thành công đáng kể trong sự nghiệp của mình. Và với tất cả những gì họ đã cống hiến cho xã hội, họ xứng đáng được ghi nhận và tôn vinh. Tất cả những điều đó là minh chứng rõ nét của nữ quyền đã được xã hội ngày nay đã cao và coi trọng.
Thân phận người phụ nữ trong chế độ phong kiến đã chịu rất nhiều thiệt thòi và bất hạnh. Đã có nhiều điển hình về sự bất hạnh đó. Một nàng Kiều gian truân, ngậm đắng nuốt cay khóc thầm cho cuộc đời mình. Một Vũ Nương chịu hàm oan phải nuốt nước mắt tìm đến cái chết. Và còn bao nhiêu, bao nhiêu được biết và không biết nữa. Đến nỗi chuyện người phụ nữ bị bạc đãi đã trở thành thông lệ. Còn phụ nữ, họ không có khả năng chống chọi nữa hay là sức phản kháng của họ đã yếu dần, yếu dần cho đến khi lời cáo buộc trở thành một lòi than thân buồn tủi:
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
Lời than thân đó nghe chứa chan nước mắt và mỏng mảnh như khói tỏa vào không gian, như thân phận người phụ nữ vậy.
Ca dao là hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian rất phổ biến, đúc kết trong đó nhiều tình cảm và cũng là lời than thân trách phận. Các tác gia dân gian có lẽ đã thấu suốt được nỗi đau đó, thông cảm với thân phận người phụ nữ nên mở đầu ca dao là một lời xưng hô nhỏ nhẹ, mềm mỏng; Thân em, từ thân gợi nên một cảm giác nhỏ nhoi, yếu đuôi. Người con gái khi tự giới thiệu mình cũng rụt rè, khiêm nhường thốt lên hai tiếng “thân em”. Thân phận của người phụ nữ đã được văn học thành văn nhắc đến. Hồ Xuân Hương thì đồng cảm với phận bảy nổi ba chìm của thân em vừa trắng lại vừa tròn. Nguyễn Du thương xót thốt lên: đau đớn thay phận đàn bà và Tú Xương cũng thổn thức khi viết về bà Tú: lặn lội thân cò khi quãng vắng. Còn ca dao lại nói về đời người con gái qua bình ảnh liên tưởng như dải lụa đào. Biện pháp so sánh ở đây thật nhẹ nhàng và thanh thoát, thấm vào lòng người đọc, người nghe. Dải lụa đào mang dáng vẻ đẹp, nhẹ nhàng như chính tâm hồn và phẩm chất người phụ nữ, lại là một thứ vật liệu mềm mỏng dùng để may mặc, trang trí thêm cho người hay khung ảnh. Và phải chăng người phụ nữ trong cuộc đời cũ cũng vậy, họ là một món đồ trang sức, là chiếc bóng lặng lẽ, âm thầm trước những bất công. Dải lụa đào là một hình ảnh so sánh thật thanh cao, thật mềm mại nhưng quấn trong đó một nỗi niềm nặng trĩu. Vì thê câu tiếp theo là tất cả tâm trạng đau khổ vắt ra mà thành:
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
Dải lụa đào lại ở giữa chợ, giữa cảnh xô bồ kẻ bán người mua. Liệu ai có con mắt xanh để biết giá trị của tấm lụa đào. Từ phất phơ không có hướng cồ’ định cũng như hoa trôi man mác biết là về đâu. Bị số phận đưa đẩy đến như vậy mà nữ nhi lại không đủ sức, không thể chủ động định được một hướng đi cho mình để rồi đêm ngày tự hỏi cuộc đòi mình sẽ vào tay ai. Một Gã Giám Sinh buôn sắc bán hương. Một Trương Sinh đa nghi, ích kỉ hay là một Kim Trọng hào hoa phong nhã? Họ hoàn toàn biết về số phận của mình cũng như mảnh lụa mềm nhẹ kia không biết có được một người tri kỉ chọn lựa hay không? Trong suốt cuộc đời mình, người phụ nữ xưa bị đẩy vào trạng thái thụ động, chỉ quanh quẩn ‘trong nhà và quanh quẩn vói việc thờ chồng, thờ cha, theo con. Dải lụa bay nhè nhẹ trong gió, phó mặc ngọn gió đưa mình đến một bàn tay thô bạo. Bay vào đôi mắt hữu tình, phong nhã. Câu hỏi buông ra biết vào tay ai thật tinh tế và khéo léo, nó tạo cho người đọc một cảm giác xót xa. Câu hỏi đó có lẽ đã bám suốt cuộc đòi người con gái.
Toàn bộ câu ca dao là một lời than. Nó được sinh ra từ số phận cam chịu của người phụ nữ thòi phong kiến. Không một ai trong số những tác giả vô danh sáng tác câu ca dao trên lại có thể thanh thản khi nghĩ về đứa con tinh thần của mình. Câu ca dao là sản phẩm quá trình đông tụ những giọt nước mắt ngược vào lòng. Từng lòi từng chữ trong câu ca toát lên ý ngậm ngùi. Nước mắt đã chảy. Câu ca dao là tiếng lòng của bao nhiêu người, là tiếng than của bao nhiêu thân phận!
Với cách so sánh thật linh động và cũng rất gần với đời thường, câu ca dao đã tạo ra một hình ảnh gây nhiều cảm xúc. Tưởng chừng như những đám mây đang quấn lấy cảm xúc của con người, ôm trọn trong lòng nó tâm trạng của những người phụ nữ để rồi dần dần len lỏi vào từng ngóc ngách của dải lụa đào đang phất phơ giữa chợ. Bao nhiêu câu hát than thân của người phụ nữ được sáng tác và lan truyền nhưng câu nào cũng có
sự liên hệ, liên tưởng đến những thứ nhỏ bé mỏng manh như: nước, hạt mưa, miếng cau, trái bầu… Vì thế câu ca dao đã lột tả được tâm trạng của hầu hết giói nữ: người thiếu nữ vừa tới tuổi trâm cài lược giắt đã lo âu cho sô” phận của mình. Lo ngại cho hạnh phúc hẩm hiu của mình. Tất cả tạo nên một dòng cảm xúc buồn thương không ngừng chảy từ người này sang người khác, từ đời này sang đời khác vào không gian một tiếng vang vọng mãi. Người phụ nữ thòi phong kiến đã chịu nhiều đau khổ, chấp nhận làm đẹp cho những người xung quanh. Sô” phận của họ như vải lụa bay trong gió không biết sẽ về đâu. Câu ca dao trong đề là lời than thân yếu ớt. Phải chăng người phụ nữ xưa cũng từng ao ước:
Ví đây đôi phận làm trai được.
Những ước muôn đó tồn tại được bao lâu hay là lại phải quay trở về với những câu than thân bất lực?