Câu 30. Dãy núi con Voi ở tả ngạn sông Hồng là dạng địa hình nào sau đây do hiện…

***

Giải bài tập:

Câu 30. Dãy núi con Voi ở tả ngạn sông Hồng là dạng địa hình nào sau đây do hiện tượng đứt gãy tạo nên?
A. Núi lửa. B. Núi uốn nếp. C. Địa lũy. D. Địa hào.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Phân tích yêu cầu của đề bài.
Đề bài hỏi về dạng địa hình của dãy núi Con Voi, đặc biệt nhấn mạnh rằng nó được hình thành do hiện tượng đứt gãy. Điều này giúp chúng ta tập trung vào các dạng địa hình được tạo ra bởi đứt gãy.

Bước 2: Ôn lại kiến thức về các dạng địa hình do nội lực tạo nên (đặc biệt là đứt gãy).
Trong bài học về Địa hình do nội lực, chúng ta đã tìm hiểu về hai quá trình chính là uốn nếp và đứt gãy:

• Uốn nếp: Khi các lớp đá bị nén ép với cường độ yếu hoặc trung bình, chúng sẽ bị uốn cong, tạo thành các nếp uốn và hình thành dạng địa hình núi uốn nếp.
• Đứt gãy: Khi các lớp đá bị nén ép với cường độ mạnh hoặc bị kéo dãn vượt quá giới hạn đàn hồi, chúng sẽ bị đứt vỡ và dịch chuyển tương đối so với nhau. Đứt gãy tạo ra hai dạng địa hình chính:
  • Địa lũy (Horst): Là phần vỏ Trái Đất bị nâng lên tương đối giữa hai đường đứt gãy. Địa lũy thường tạo thành các dãy núi hoặc khối núi.
  • Địa hào (Graben): Là phần vỏ Trái Đất bị sụt xuống tương đối giữa hai đường đứt gãy. Địa hào thường tạo thành các thung lũng hoặc vùng trũng.
• Núi lửa: Là dạng địa hình được hình thành do hoạt động phun trào vật chất từ lòng đất lên bề mặt. Đây không phải là kết quả trực tiếp của đứt gãy mà là một hiện tượng địa chất khác.

Bước 3: Áp dụng kiến thức vào trường hợp dãy núi Con Voi.
Dãy núi Con Voi là một dãy núi nằm ở tả ngạn sông Hồng, nổi tiếng là một ví dụ điển hình về địa hình được hình thành do hoạt động đứt gãy mạnh mẽ. Vì là “dãy núi”, tức là phần địa hình cao hơn so với xung quanh, nó phù hợp với đặc điểm của một địa lũy (khối nâng lên).

Bước 4: Đánh giá các lựa chọn.

• A. Núi lửa: Không phù hợp vì dãy núi Con Voi không phải là núi lửa.
• B. Núi uốn nếp: Không phù hợp vì đề bài đã nêu rõ do hiện tượng đứt gãy, không phải uốn nếp.
• C. Địa lũy: Phù hợp. Địa lũy là phần địa hình được nâng lên do đứt gãy, tạo thành các dãy núi như dãy Con Voi.
• D. Địa hào: Không phù hợp. Địa hào là phần địa hình bị sụt lún, tạo thành thung lũng hoặc vùng trũng, không phải là dãy núi.

Kết luận: Đáp án đúng là C. Địa lũy.

Giải thích lý do áp dụng phương pháp:
Chúng ta áp dụng phương pháp phân tích câu hỏi và đối chiếu với định nghĩa các dạng địa hình cơ bản do nội lực (đặc biệt là đứt gãy) tạo ra. Việc hiểu rõ khái niệm “địa lũy” và “địa hào” là chìa khóa để giải quyết câu hỏi này, cùng với việc nhận biết dãy núi Con Voi là một ví dụ điển hình của địa hình kiến tạo do đứt gãy ở Việt Nam.

***

Câu 31. Thung lũng sông Hồng ở nước ta được hình thành do kết quả của hiện tượng
A. đứt gãy. B. biển tiến. C. uốn nếp. D. biển thoái.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Phân tích yêu cầu của đề bài.
Đề bài hỏi về nguyên nhân hình thành của Thung lũng sông Hồng.

Bước 2: Ôn lại kiến thức về các hiện tượng địa chất và sự hình thành địa hình lớn ở Việt Nam.
Trong chương trình Địa lý lớp 10, chúng ta đã học về các lực kiến tạo và tác động của chúng đến việc hình thành địa hình Trái Đất nói chung và Việt Nam nói riêng:

• Đứt gãy: Là hiện tượng vỏ Trái Đất bị nứt vỡ và dịch chuyển. Các đứt gãy lớn thường tạo ra các địa hào (thung lũng sụt lún) hoặc các dãy núi địa lũy. Hệ thống đứt gãy sông Hồng là một trong những hệ thống đứt gãy lớn và quan trọng nhất ở Việt Nam.
• Uốn nếp: Là hiện tượng các lớp đá bị uốn cong, tạo thành các dãy núi uốn nếp.
• Biển tiến và biển thoái: Là các hiện tượng thay đổi mực nước biển, ảnh hưởng đến đường bờ biển và tạo ra các dạng địa hình ven biển (như đồng bằng ven biển, thềm lục địa), nhưng không phải là nguyên nhân chính hình thành các thung lũng sông lớn sâu trong nội địa.

Bước 3: Áp dụng kiến thức vào trường hợp Thung lũng sông Hồng.
Thung lũng sông Hồng là một thung lũng lớn, kéo dài, có hướng tây bắc – đông nam, đặc trưng cho một vùng bị sụt lún theo phương của các đứt gãy lớn. Đây là một ví dụ điển hình của địa hào (graben) được hình thành do hoạt động của hệ thống đứt gãy sông Hồng. Sự sụt lún của khối địa chất dọc theo các đứt gãy đã tạo ra một vùng trũng dài, sau đó được dòng sông Hồng bồi đắp và mở rộng.

Bước 4: Đánh giá các lựa chọn.

• A. Đứt gãy: Phù hợp. Hoạt động đứt gãy đã tạo ra các địa hào (vùng sụt lún) mà sông Hồng chảy qua, hình thành nên thung lũng rộng lớn này.
• B. Biển tiến: Không phù hợp. Mặc dù có ảnh hưởng đến vùng đồng bằng sông Hồng ở hạ lưu, nhưng không phải là nguyên nhân chính hình thành toàn bộ thung lũng sông từ thượng nguồn.
• C. Uốn nếp: Không phù hợp. Uốn nếp tạo ra núi, không tạo ra thung lũng sụt lún theo kiểu này.
• D. Biển thoái: Không phù hợp. Tương tự như biển tiến, biển thoái không phải là nguyên nhân trực tiếp hình thành các thung lũng sông lớn.

Kết luận: Đáp án đúng là A. đứt gãy.

Giải thích lý do áp dụng phương pháp:
Chúng ta sử dụng kiến thức về các quá trình kiến tạo chính (uốn nếp, đứt gãy) và hiện tượng thay đổi mực nước biển để phân tích nguyên nhân hình thành địa hình. Việc nhận biết Thung lũng sông Hồng là một cấu trúc địa hào (vùng sụt lún) do hoạt động đứt gãy lớn là thông tin quan trọng đã được học trong phần địa chất và địa hình Việt Nam.

***

Hy vọng qua lời giải chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về sự hình thành của các dạng địa hình do nội lực, đặc biệt là vai trò của hiện tượng đứt gãy trong việc kiến tạo nên các đặc điểm địa hình độc đáo của nước ta. Hãy tiếp tục ôn luyện thật tốt nhé!