“Sang năm con lên bảy Cha đưa con đến trường Giờ con đang lon ton Khắp sân vườn …

Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một bài thơ rất ý nghĩa và sâu sắc, đó là bài “Sang năm con lên bảy” của nhà thơ Vũ Đình Minh. Bài thơ là những lời tâm tình, nhắn nhủ của người cha gửi gắm tới con mình khi con chuẩn bị bước vào một giai đoạn mới của cuộc đời. Chúng ta hãy cùng nhau giải quyết các câu hỏi để hiểu rõ hơn về bài thơ này nhé!

—

Lời giải chi tiết:

Câu 1. Xác định thể loại và các phương thức biểu đạt của bài thơ.

Cách làm: Để xác định thể loại, chúng ta sẽ dựa vào hình thức (cách trình bày, vần điệu) và nội dung (tình cảm, suy nghĩ). Để xác định phương thức biểu đạt, chúng ta sẽ xem xét bài thơ chủ yếu dùng cách nào để truyền tải nội dung (kể chuyện, tả cảnh, bộc lộ cảm xúc…).

Lời giải:

a. Thể loại:

• Bài thơ được viết theo hình thức các dòng thơ, khổ thơ rõ ràng, có nhịp điệu và gieo vần (ví dụ: bảy – nhảy, con – lon ton; nói – thổi; cây – đây; nữa – xưa; mất – thật; con – hơn; thấy – tay).
• Nội dung bài thơ chủ yếu thể hiện tình cảm, suy nghĩ, tâm tư của người cha dành cho con, không thiên về kể một câu chuyện cụ thể hay tả một cảnh vật chi tiết.
• Kết luận: Bài thơ thuộc thể loại thơ (hoặc thơ hiện đại/thơ tự do – tùy theo cách gọi ở từng sách giáo khoa nhưng ở lớp 6, chúng ta thường gọi chung là “thơ”).

b. Các phương thức biểu đạt:

• Đọc bài thơ, chúng ta thấy người cha bộc lộ rất nhiều cảm xúc: sự yêu thương, trân trọng tuổi thơ hồn nhiên của con, sự lo lắng về tương lai, những suy tư về cuộc đời và lời khuyên nhắn nhủ.
• Bên cạnh đó, bài thơ có xen kẽ một vài hình ảnh miêu tả (“con đang lon ton / Khắp sân vườn chạy nhảy”) và kể về sự thay đổi của con khi lớn lên (“Mai rồi con lớn khôn”).
• Kết luận: Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm. Ngoài ra, bài thơ có kết hợp phương thức tự sự (kể lại sự trưởng thành của con) và miêu tả (tả hình ảnh con lúc nhỏ).

—

Câu 2. Theo người cha, có những điều gì thay đổi khi “Mai rồi con lớn khôn”?

Cách làm: Em hãy đọc kĩ đoạn thơ thứ hai, từ câu “Mai rồi con lớn khôn” và liệt kê tất cả những hình ảnh, sự việc mà người cha nhắc đến là sẽ không còn như trước hoặc sẽ thay đổi.

Lời giải:

Theo người cha, khi “Mai rồi con lớn khôn”, những điều sau đây sẽ thay đổi:

• Chim không còn biết nói: Thế giới hồn nhiên, thần tiên trong mắt con sẽ không còn nữa. Con sẽ không còn nghe thấy tiếng chim nói chuyện như một người bạn.
• Gió chỉ còn biết thổi: Gió sẽ mất đi những ý nghĩa đặc biệt, chỉ còn là hiện tượng tự nhiên đơn thuần.
• Cây chỉ còn là cây: Cây cối sẽ không còn là những người bạn kể chuyện hay những vật thể có linh hồn trong trí tưởng tượng của con.
• Đại bàng chẳng về đây / Đậu trên cành khế nữa: Những điều kì diệu, những câu chuyện cổ tích sẽ chỉ còn là truyện kể, không còn hiện hữu trong đời sống thực tại của con.
• Chuyện ngày xưa, ngày xửa / Chỉ là chuyện ngày xưa: Những câu chuyện cổ tích, những điều kì diệu của tuổi thơ sẽ chỉ còn là kỉ niệm, không còn là thế giới mà con đang sống và trải nghiệm.
• Bao điều bay đi mất: Sự hồn nhiên, những mơ mộng, những điều kì diệu của tuổi thơ sẽ dần biến mất.

—

Câu 3. Giải nghĩa từ “đi” trong câu thơ “Đi qua thời ấu thơ”.

Cách làm: Chúng ta cần đặt từ “đi” vào ngữ cảnh cụ thể của câu thơ để hiểu đúng nghĩa của nó. “Đi qua” ở đây không chỉ sự di chuyển vật lý mà là sự kết thúc một giai đoạn.

Lời giải:

Trong câu thơ “Đi qua thời ấu thơ”, từ “đi” ở đây không có nghĩa là di chuyển bằng chân (nghĩa đen thông thường), mà nó kết hợp với từ “qua” để diễn tả sự trải qua, vượt qua một giai đoạn thời gian, hay kết thúc một khoảng thời gian nhất định.

• “Đi qua thời ấu thơ” có nghĩa là trải nghiệm, kết thúc giai đoạn thơ ấu để bước sang một giai đoạn mới của cuộc đời, giai đoạn trưởng thành.

—

Câu 4. Qua đoạn thơ, người cha muốn nói với con điều gì khi con lớn lên và từ giã thời thơ ấu?

Cách làm: Em hãy tập trung vào khổ thơ cuối cùng của bài thơ, nơi người cha trực tiếp nhắn nhủ con về cuộc đời khi trưởng thành. Đọc kĩ từng câu và tổng hợp ý nghĩa.

Lời giải:

Khi con lớn lên và từ giã thời thơ ấu, người cha muốn nhắn nhủ với con những điều sâu sắc sau:

• Thế giới tuổi thơ hồn nhiên sẽ mất đi: Người cha cho con biết rằng khi lớn lên, con sẽ không còn nhìn thấy thế giới bằng đôi mắt ngây thơ, diệu kì như trước nữa (“Bao điều bay đi mất”). Những điều thần tiên, những câu chuyện cổ tích sẽ chỉ còn là kỉ niệm.
• Con sẽ đối mặt với cuộc đời thực tế: Thay vào đó, con sẽ phải đối mặt với cuộc sống thực, với những mối quan hệ và những lời nói, sự tương tác của con người (“Chỉ còn trong đời thật / Tiếng người nói với con”).
• Hạnh phúc không dễ dàng mà có: Hạnh phúc trong cuộc đời thật không phải lúc nào cũng đơn giản, dễ dàng như trong thế giới tuổi thơ. Để có được hạnh phúc, con sẽ phải trải qua nhiều khó khăn, thử thách (“Hạnh phúc khó khăn hơn / Mọi điều con đã thấy”).
• Phải tự mình nỗ lực giành lấy hạnh phúc: Điều quan trọng nhất mà cha muốn nhắn nhủ là hạnh phúc không tự nhiên mà đến, con phải tự mình nỗ lực, phấn đấu, dùng chính sức lực và ý chí của bản thân để tạo dựng và giành lấy (“Nhưng là con giành lấy / Từ hai bàn tay con”). Người cha muốn con sống tự lập, có trách nhiệm và bản lĩnh.

—

Câu 5. Rút ra thông điệp ý nghĩa với bản thân em qua bài thơ.

Cách làm: Đây là câu hỏi liên hệ bản thân. Em hãy suy nghĩ xem từ những điều người cha nhắn nhủ, em học được điều gì cho chính mình trong cuộc sống hiện tại và tương lai.

Lời giải:

Bài thơ “Sang năm con lên bảy” của Vũ Đình Minh đã mang đến cho em những thông điệp vô cùng ý nghĩa. Đối với bản thân em, bài thơ nhắc nhở rằng:

• Cần trân trọng tuổi thơ: Em đang ở độ tuổi hồn nhiên, ngây thơ nhất, giống như em bé trong bài thơ. Em cần biết trân trọng và tận hưởng những khoảnh khắc vui vẻ, hạnh phúc của tuổi thơ, vì những điều kì diệu này sẽ dần thay đổi khi em lớn lên.
• Chuẩn bị tâm thế để trưởng thành: Em hiểu rằng khi lớn lên, cuộc sống sẽ không còn chỉ toàn những điều thần tiên, mà sẽ có những khó khăn, thử thách và trách nhiệm. Em cần chuẩn bị tâm lý để đón nhận sự trưởng thành, để trở nên mạnh mẽ và bản lĩnh hơn.
• Nỗ lực để tạo dựng hạnh phúc: Quan trọng nhất, em học được rằng hạnh phúc không phải là thứ có sẵn hay dễ dàng đạt được. Em phải biết nỗ lực học tập, rèn luyện, dùng chính sức lao động và khả năng của mình để tạo dựng một cuộc sống tốt đẹp, hạnh phúc cho bản thân và cho những người xung quanh. Đó là sự tự lập và tự chủ trong cuộc sống.

Cô mong rằng qua bài học này, các em không chỉ hiểu sâu hơn về bài thơ mà còn rút ra được những bài học quý giá cho chính mình trên chặng đường trưởng thành sắp tới. Hãy luôn sống thật hồn nhiên, trong sáng nhưng cũng không ngừng nỗ lực, cố gắng các em nhé!