— LỜI GIẢI CHI TIẾT —

Câu 8: Công ty X sản xuất quần áo may sẵn, nhưng trong thời gian hè vừa qua công ty đưa một số mẫu áo sơ mi nam ra tiêu thụ, thì bị các cửa hàng trả lại vì mẫu áo bị lỗi đường may. Vậy công ty X đã thực hiện chưa tốt chức năng cơ bản nào của thị trường?

Phân tích đề bài:

• Đề bài đưa ra tình huống: Công ty X sản xuất sản phẩm (áo sơ mi nam) bị lỗi (lỗi đường may).
• Hậu quả: Sản phẩm bị các cửa hàng trả lại.
• Câu hỏi: Công ty X đã thực hiện chưa tốt chức năng cơ bản nào của thị trường?

Nhắc lại kiến thức về các chức năng cơ bản của thị trường (theo chương trình GDCD 10 mới):

1. Chức năng thông tin: Thị trường cung cấp thông tin về cung – cầu, giá cả, chất lượng, mẫu mã hàng hóa, dịch vụ, điều kiện mua bán, v.v. giúp các chủ thể ra quyết định.
2. Chức năng điều tiết, kích thích: Thị trường thông qua các quy luật cung – cầu, cạnh tranh, giá trị sẽ điều tiết quy mô sản xuất, cơ cấu sản xuất, phân bổ các yếu tố sản xuất; đồng thời kích thích các nhà sản xuất không ngừng cải tiến kĩ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm.
3. Chức năng thừa nhận: Thị trường thừa nhận giá trị sử dụng và giá trị của hàng hóa thông qua việc hàng hóa đó có bán được hay không. Nếu hàng hóa được xã hội chấp nhận (bán được), tức là giá trị sử dụng và giá trị của nó được xã hội thừa nhận. Ngược lại, nếu hàng hóa không bán được, bị trả lại, tức là thị trường chưa thừa nhận giá trị sử dụng hoặc giá trị của nó.

Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. Chức năng thừa nhận: Việc các cửa hàng trả lại sản phẩm vì bị lỗi đường may có nghĩa là sản phẩm không đạt chất lượng, không đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng và thị trường. Điều này trực tiếp thể hiện rằng thị trường (thông qua các cửa hàng) đã không thừa nhận giá trị sử dụng (chất lượng) của sản phẩm do Công ty X sản xuất. Đây là một biểu hiện rõ nét của việc Công ty X chưa làm tốt để được thị trường thừa nhận.
• B. Chức năng thông tin: Mặc dù việc sản phẩm bị trả lại cũng cung cấp thông tin về chất lượng kém, nhưng đây là hậu quả của việc thị trường không chấp nhận sản phẩm, chứ không phải là bản thân chức năng thông tin bị thực hiện kém. Thông tin ở đây là kết quả của việc không được thừa nhận.
• C. Chức năng điều tiết, kích thích: Việc sản phẩm bị trả lại có thể dẫn đến việc thị trường điều tiết Công ty X phải giảm sản xuất hoặc cải thiện chất lượng. Tuy nhiên, hành vi *trả lại hàng* trực tiếp thể hiện sự *không chấp nhận*, là biểu hiện của chức năng thừa nhận, chứ không phải là quá trình điều tiết hay kích thích. Việc điều tiết, kích thích là hành động tiếp theo sau khi sản phẩm không được thừa nhận.
• D. Chức năng hạn chế sản xuất: Đây không phải là một chức năng cơ bản, độc lập của thị trường được giảng dạy trong chương trình GDCD 10. Thị trường có thể gián tiếp dẫn đến việc hạn chế sản xuất đối với những mặt hàng không được tiêu thụ, nhưng đó là kết quả của chức năng điều tiết hoặc không được thừa nhận.

Kết luận: Khi sản phẩm bị lỗi và bị trả lại, điều đó có nghĩa là thị trường đã không chấp nhận chất lượng của sản phẩm, không thừa nhận giá trị sử dụng của nó. Do đó, Công ty X đã thực hiện chưa tốt chức năng thừa nhận của thị trường.

Vậy, đáp án đúng là: A. Chức năng thừa nhận.

Câu 9: Giá cả thị trường là

Phân tích đề bài:

• Đề bài yêu cầu định nghĩa về “Giá cả thị trường”.

Nhắc lại kiến thức về Giá cả thị trường (theo chương trình GDCD 10 mới):

• Trong kinh tế học, đặc biệt trong chương trình GDCD 10, “giá cả thị trường” được hiểu là mức giá mà hàng hóa thực sự được mua bán trên thị trường tại một thời điểm nhất định, phản ánh sự tương tác giữa cung và cầu, và thường là kết quả của sự thỏa thuận giữa người mua và người bán.

Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua và người bán. Đây là định nghĩa đầy đủ và chính xác nhất về giá cả thị trường. Nó nhấn mạnh tính “thực tế” của giao dịch và sự “thỏa thuận” giữa các bên.
• B. số tiền phải trả cho một hàng hoá được quy định bởi người bán trong từng thời điểm cụ thể. Định nghĩa này chỉ đề cập đến giá do người bán quy định, mà bỏ qua yếu tố thỏa thuận và sự ảnh hưởng của người mua, cũng như toàn bộ diễn biến thị trường. Giá cả thị trường không chỉ đơn thuần là giá mà người bán đưa ra.
• C. giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được quy định bởi người bán. Tương tự như B, phương án này vẫn quá tập trung vào vai trò của người bán và chưa làm rõ được sự tương tác của cả hai phía mua và bán để hình thành giá cả thị trường.
• D. số tiền phải trả cho một hàng hoá được quy định bởi nhà nước trong từng giai đoạn nhất định. Đây là định nghĩa của “giá nhà nước quy định” hoặc “giá hành chính”, không phải là “giá cả thị trường”. Giá cả thị trường được hình thành bởi quy luật cung – cầu, cạnh tranh, giá trị, chứ không phải do nhà nước quy định trực tiếp (trừ các trường hợp đặc biệt).

Kết luận: Định nghĩa về giá cả thị trường phải bao gồm yếu tố thực tế của giao dịch và sự thỏa thuận giữa người mua và người bán, phản ánh sự tương tác của các quy luật thị trường.

Vậy, đáp án đúng là: A. giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua và người bán.

Câu 10: Giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua và người bán gọi là gì?

Phân tích đề bài:

• Đề bài đưa ra một định nghĩa và yêu cầu xác định khái niệm tương ứng.
• Định nghĩa: “Giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua và người bán”.

Kết nối kiến thức:

• Định nghĩa này hoàn toàn trùng khớp với định nghĩa về “Giá cả thị trường” mà chúng ta vừa phân tích ở Câu 9.

Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. Giá cả thị trường. Đúng với định nghĩa đã cho.
• B. Lợi nhuận. Lợi nhuận là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí, không phải là giá bán của hàng hóa.
• C. Giá cạnh tranh. Giá cạnh tranh là một mức giá được thiết lập trong bối cảnh có sự cạnh tranh gay gắt, nó là một loại giá hoặc một đặc điểm của giá cả, nhưng không phải là khái niệm chung cho “giá bán thực tế được thỏa thuận”.
• D. Giá cả hàng hóa. “Giá cả hàng hóa” (sẽ được phân tích kỹ hơn ở Câu 11) là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa. Mặc dù giá cả thị trường là một dạng của giá cả hàng hóa, nhưng định nghĩa đã cho lại rất cụ thể về “giá bán thực tế trên thị trường” và “thỏa thuận”, điều này chính xác là “giá cả thị trường”. Khái niệm “giá cả hàng hóa” rộng hơn và mang tính lý thuyết hơn, trong khi “giá cả thị trường” là sự cụ thể hóa của nó trong giao dịch thực tế.

Kết luận: Định nghĩa đã cho chính là định nghĩa của giá cả thị trường.

Vậy, đáp án đúng là: A. Giá cả thị trường.

Câu 11: Giá cả hàng hóa là

Phân tích đề bài:

• Đề bài yêu cầu định nghĩa về “Giá cả hàng hóa”.

Nhắc lại kiến thức về Giá cả hàng hóa (theo chương trình GDCD 10 mới):

• Theo quan điểm kinh tế chính trị Mác – Lênin được giảng dạy trong GDCD 10, “Giá cả hàng hóa” là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa.
• Giá trị hàng hóa được xác định bởi thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa đó. Do đó, giá cả hàng hóa về bản chất phải bù đắp được chi phí sản xuất, chi phí lưu thông và có lợi nhuận để tái sản xuất mở rộng.

Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. số tiền phải trả cho một hàng hoá để bù đắp những chi phí sản xuất và lưu thông hàng hoá đó. Định nghĩa này nhấn mạnh vai trò của giá cả trong việc bù đắp các chi phí cấu thành nên giá trị hàng hóa (lao động quá khứ và lao động sống trong sản xuất, cùng với chi phí đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng). Đây là một yếu tố cốt lõi của giá cả hàng hóa, đảm bảo quá trình tái sản xuất.
• B. giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được quy định bởi người bán. Định nghĩa này giống một phần của giá cả thị trường hoặc giá niêm yết của người bán, chưa phải là định nghĩa đầy đủ và bao quát của “giá cả hàng hóa” theo nghĩa lý thuyết.
• C. số tiền phải trả cho một hàng hoá để bù đắp những chi phí sản xuất, lưu thông hàng hoá đó và giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua với người bán. Phương án này cố gắng kết hợp định nghĩa về “giá cả hàng hóa” (phần bù đắp chi phí) với “giá cả thị trường” (phần giá bán thực tế, thỏa thuận). Tuy nhiên, trong lý thuyết, “giá cả hàng hóa” và “giá cả thị trường” là hai khái niệm khác nhau nhưng có mối liên hệ. “Giá cả hàng hóa” là biểu hiện bằng tiền của giá trị, còn “giá cả thị trường” là mức giá thực tế hình thành do cung cầu và có thể chênh lệch so với giá trị. Việc gộp chung thế này khiến định nghĩa trở nên không chặt chẽ cho riêng khái niệm “giá cả hàng hóa”.
• D. giá bán thực tế của hàng hoá trên thị trường hay giá cả hàng hoá được thoả thuận giữa người mua và người bán. Đây chính xác là định nghĩa của “Giá cả thị trường”, không phải “Giá cả hàng hóa”.

Kết luận: Trong các phương án, phương án A mô tả đúng bản chất kinh tế của giá cả hàng hóa, đó là số tiền cần thiết để bù đắp các chi phí đã bỏ ra để tạo ra và đưa hàng hóa đến người tiêu dùng. Đây là yếu tố cơ bản cấu thành nên giá trị của hàng hóa khi được biểu hiện bằng tiền. Các sách giáo khoa mới (Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo) định nghĩa “Giá cả hàng hóa là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa”. Và giá trị hàng hóa được tạo ra bởi lao động, tức là chi phí sản xuất và lưu thông.

Vậy, đáp án đúng là: A. số tiền phải trả cho một hàng hoá để bù đắp những chi phí sản xuất và lưu thông hàng hoá đó.