Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là:

Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em hãy nhớ lại bài học về các phương thức biểu đạt mà chúng ta đã học nhé! Có kể chuyện (tự sự), tả cảnh/người (miêu tả), bộc lộ cảm xúc (biểu cảm), trình bày thông tin (thuyết minh), thuyết phục (nghị luận), hành động (hành chính công vụ).

Trong văn bản “Chiếc bình nứt”, chúng ta thấy câu chuyện có:

• Người kể chuyện (dù không xuất hiện trực tiếp nhưng vẫn kể lại sự việc).
• Các nhân vật: người gánh nước, chiếc bình nứt, chiếc bình nguyên vẹn.
• Diễn biến sự việc: từ việc chiếc bình nứt mang nước về ít hơn, nó cảm thấy xấu hổ, cho đến khi người gánh nước giải thích và chiếc bình bừng tỉnh.

Tất cả những yếu tố này cho thấy văn bản đang kể lại một câu chuyện có đầu, có cuối, có nhân vật và sự việc.

Trả lời:

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự (kể chuyện).

Câu 2. Xác định và nêu ý nghĩa của trạng ngữ trong câu văn sau:
Suốt hai năm tròn, ngày nào cũng vậy, người gánh nước chỉ mang về có một bình rưỡi nước.

Các em còn nhớ trạng ngữ là gì không nào? Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, bổ sung ý nghĩa về thời gian, nơi chốn, mục đích, nguyên nhân, phương tiện, cách thức cho nòng cốt câu (chủ ngữ – vị ngữ). Trạng ngữ thường đứng ở đầu câu, giữa câu hoặc cuối câu và thường được ngăn cách với nòng cốt câu bằng dấu phẩy.

Bây giờ chúng ta cùng phân tích câu văn nhé: “Suốt hai năm tròn, ngày nào cũng vậy, người gánh nước chỉ mang về có một bình rưỡi nước.”

• “Suốt hai năm tròn”: Cụm từ này cho chúng ta biết khoảng thời gian mà sự việc “người gánh nước chỉ mang về có một bình rưỡi nước” diễn ra.
• “ngày nào cũng vậy”: Cụm từ này cũng cho chúng ta biết tần suất, sự lặp đi lặp lại của sự việc.

Cả hai cụm từ này đều chỉ rõ thời gian diễn ra hành động.

Trả lời:

Các trạng ngữ trong câu văn là:

• “Suốt hai năm tròn”
• “ngày nào cũng vậy”

Ý nghĩa (tác dụng) của các trạng ngữ này là:

• Xác định thời gian và tần suất diễn ra sự việc, nhấn mạnh tình trạng chiếc bình nứt chỉ mang về một lượng nước hạn chế đã kéo dài trong một khoảng thời gian rất lâu (hai năm ròng rã), thể hiện sự kiên trì của người gánh nước và sự “chịu đựng” của chiếc bình nứt.
• Giúp người đọc hình dung rõ hơn về hoàn cảnh, bối cảnh câu chuyện và là tiền đề cho cảm xúc xấu hổ của chiếc bình nứt sau này.

Câu 3. Câu văn: “Một ngày nọ, chiếc bình nứt bèn lên tiếng với người gánh nước bên bờ suối: “Con thật là xấu hổ vì vết nứt bên hông làm rỉ mất nước suốt dọc đường đi về nhà bác.” sử dụng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật tu từ đó ?

Chúng ta hãy xem xét hành động và lời nói của “chiếc bình nứt” trong câu văn này:

• “chiếc bình nứt bèn lên tiếng”: Một chiếc bình (vật vô tri vô giác) lại có thể “lên tiếng” (nói chuyện) như con người.
• “Con thật là xấu hổ”: Chiếc bình bày tỏ cảm xúc “xấu hổ” như một con người.

Việc gán cho đồ vật những hành động, tính cách, cảm xúc của con người chính là biện pháp tu từ mà chúng ta đã học đấy! Đó chính là nhân hóa.

Trả lời:

Câu văn trên sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa.

Tác dụng của biện pháp nghệ thuật tu từ đó là:

• Giúp hình ảnh chiếc bình trở nên sống động, gần gũi hơn với người đọc, đặc biệt là các em nhỏ.
• Làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, thú vị hơn, dễ dàng thu hút sự chú ý của người đọc.
• Giúp tác giả bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ của chiếc bình nứt một cách trực tiếp, rõ ràng, từ đó làm nổi bật nội tâm của nhân vật và truyền tải thông điệp của câu chuyện một cách hiệu quả. Nhờ có nhân hóa, chúng ta mới thấy được nỗi buồn, sự tự ti của chiếc bình nứt, điều này tạo ra tình huống để người gánh nước có thể trò chuyện và hóa giải khúc mắc cho nó.

Câu 4. Nêu nhận xét của em về cách ứng xử của người gánh nước với chiếc bình nứt.

Để nhận xét về cách ứng xử của người gánh nước, chúng ta hãy nhìn vào những hành động và lời nói của ông ấy dành cho chiếc bình nứt nhé:

• Ông ấy biết về vết nứt nhưng không hề vứt bỏ hay trách móc chiếc bình.
• Ông ấy đã “gieo hạt hoa dọc đường bên phía của con (chiếc bình nứt) và mỗi ngày đi về con đã tưới nước cho chúng”. Tức là, ông không coi đó là khuyết điểm vô dụng mà biết cách tận dụng nó.
• Ông ấy nói: “Nếu mà con không phải là con như thế này, thì trong nhà đâu thường xuyên có hoa đẹp để thưởng thức như vậy”. Câu nói này thể hiện sự thấu hiểu, trân trọng giá trị riêng biệt của chiếc bình.

Từ những chi tiết đó, chúng ta có thể thấy cách ứng xử của người gánh nước thật đáng ngưỡng mộ!

Trả lời:

Qua câu chuyện, em thấy cách ứng xử của người gánh nước với chiếc bình nứt thật tinh tế, bao dung và đầy lòng nhân ái.

• Người gánh nước không hề nhìn vào khuyết điểm của chiếc bình để chỉ trích hay loại bỏ nó. Ngược lại, ông đã thấu hiểu nỗi lòng của chiếc bình, nhận ra sự tự ti, xấu hổ của nó.
• Ông còn rất khéo léo, sáng tạo khi biết cách biến khuyết điểm thành ưu điểm. Ông đã tận dụng vết nứt để tưới nước cho những hạt hoa ven đường, làm cho con đường trở nên tươi đẹp hơn và mang lại niềm vui cho gia đình. Điều này cho thấy ông là một người có cái nhìn tích cực, biết cách nhìn nhận giá trị ẩn chứa trong mỗi sự vật, mỗi cá thể, dù có vẻ không hoàn hảo.
• Lời nói của người gánh nước không chỉ là lời an ủi mà còn là lời khẳng định giá trị của chiếc bình nứt, giúp nó bừng tỉnh và nhận ra ý nghĩa của bản thân. Đây là một cách ứng xử rất tâm lý, giúp người khác vượt qua mặc cảm để sống vui vẻ, hạnh phúc.

Tóm lại, người gánh nước là một tấm gương về sự sẻ chia, thấu cảm và biết nhìn nhận vẻ đẹp, giá trị từ những điều không hoàn hảo trong cuộc sống.

Các em thấy không, một câu chuyện nhỏ nhưng lại mang đến thật nhiều bài học bổ ích và giúp chúng ta ôn lại kiến thức đấy! Cô mong các em sẽ luôn giữ tinh thần học tập hăng say như thế này nhé!