Chào các em học sinh thân mến! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và làm rõ một vấn đề rất quan trọng trong chương trình Toán lớp 7, đó là cách bỏ ngoặc khi có dấu trừ và dấu cộng ở phía trước. Đây là một kỹ năng cơ bản nhưng vô cùng thiết yếu để giải các bài toán rút gọn biểu thức, tính toán nhanh và chính xác.

Chúng ta sẽ cùng nhau đi qua từng bước một theo đúng sách giáo khoa nhé!

Bước 1: Nhắc lại quy tắc bỏ ngoặc

Trong sách giáo khoa Toán lớp 7, chúng ta đã được học về quy tắc bỏ ngoặc như sau:

1. Nếu có dấu cộng (+) đứng trước dấu ngoặc:

Khi bỏ dấu ngoặc mà phía trước nó là dấu cộng, hoặc không có dấu gì (ta hiểu ngầm là dấu cộng), thì ta giữ nguyên dấu của các số hạng bên trong dấu ngoặc.

Ví dụ:
\( a + (b + c) = a + b + c \)
\( a + (b – c) = a + b – c \)
\( a + (-b + c) = a – b + c \)
\( a + (-b – c) = a – b – c \)

2. Nếu có dấu trừ (-) đứng trước dấu ngoặc:

Khi bỏ dấu ngoặc mà phía trước nó là dấu trừ, thì ta phải đổi dấu của tất cả các số hạng bên trong dấu ngoặc. Cụ thể:
– Số hạng mang dấu cộng (+) sẽ đổi thành dấu trừ (-).
– Số hạng mang dấu trừ (-) sẽ đổi thành dấu cộng (+).

Ví dụ:
\( a – (b + c) = a – b – c \) (b đổi thành -b, c đổi thành -c)
\( a – (b – c) = a – b + c \) (b đổi thành -b, -c đổi thành +c)
\( a – (-b + c) = a + b – c \) (-b đổi thành +b, c đổi thành -c)
\( a – (-b – c) = a + b + c \) (-b đổi thành +b, -c đổi thành +c)

Bước 2: Áp dụng quy tắc để giải bài tập

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau xem xét các dạng bài tập phổ biến liên quan đến việc bỏ ngoặc này.

Dạng 1: Bỏ ngoặc khi có dấu cộng phía trước

Ví dụ: Tính giá trị biểu thức sau: \( 5 + (12 – 7) \)

Cách làm:
Vì phía trước dấu ngoặc \( (12 – 7) \) là dấu cộng (+), nên ta bỏ ngoặc và giữ nguyên dấu của các số hạng bên trong.
\( 5 + (12 – 7) = 5 + 12 – 7 \)
Bây giờ ta thực hiện phép tính:
\( 5 + 12 = 17 \)
\( 17 – 7 = 10 \)
Vậy, \( 5 + (12 – 7) = 10 \)

Một ví dụ khác: Tính giá trị biểu thức sau: \( 10 + (-5 + 3) \)

Cách làm:
Tương tự, phía trước dấu ngoặc là dấu cộng (+).
\( 10 + (-5 + 3) = 10 – 5 + 3 \)
Thực hiện phép tính:
\( 10 – 5 = 5 \)
\( 5 + 3 = 8 \)
Vậy, \( 10 + (-5 + 3) = 8 \)

Dạng 2: Bỏ ngoặc khi có dấu trừ phía trước

Ví dụ: Tính giá trị biểu thức sau: \( 15 – (8 + 3) \)

Cách làm:
Phía trước dấu ngoặc \( (8 + 3) \) là dấu trừ (-). Do đó, ta phải đổi dấu của tất cả các số hạng bên trong ngoặc.
\( 15 – (8 + 3) = 15 – 8 – 3 \)
Thực hiện phép tính:
\( 15 – 8 = 7 \)
\( 7 – 3 = 4 \)
Vậy, \( 15 – (8 + 3) = 4 \)

Ví dụ khác: Tính giá trị biểu thức sau: \( 20 – (10 – 5) \)

Cách làm:
Phía trước dấu ngoặc \( (10 – 5) \) là dấu trừ (-). Ta đổi dấu các số hạng bên trong.
\( 10 \) là số hạng dương, khi bỏ ngoặc sẽ thành \( -10 \).
\( -5 \) là số hạng âm, khi bỏ ngoặc sẽ thành \( +5 \).
Vậy, \( 20 – (10 – 5) = 20 – 10 + 5 \)
Thực hiện phép tính:
\( 20 – 10 = 10 \)
\( 10 + 5 = 15 \)
Vậy, \( 20 – (10 – 5) = 15 \)

Ví dụ nữa: Tính giá trị biểu thức sau: \( 12 – (-4 + 6) \)

Cách làm:
Phía trước dấu ngoặc \( (-4 + 6) \) là dấu trừ (-). Ta đổi dấu các số hạng bên trong.
\( -4 \) sẽ đổi thành \( +4 \).
\( +6 \) sẽ đổi thành \( -6 \).
Vậy, \( 12 – (-4 + 6) = 12 + 4 – 6 \)
Thực hiện phép tính:
\( 12 + 4 = 16 \)
\( 16 – 6 = 10 \)
Vậy, \( 12 – (-4 + 6) = 10 \)

Dạng 3: Bài toán kết hợp nhiều dấu ngoặc và phép tính

Ví dụ: Rút gọn biểu thức sau: \( x + (y – 5) – (x + y) \)

Cách làm:
Bước 1: Bỏ dấu ngoặc thứ nhất \( (y – 5) \). Phía trước là dấu cộng (+), nên ta giữ nguyên dấu: \( y – 5 \).
Biểu thức trở thành: \( x + y – 5 – (x + y) \)

Bước 2: Bỏ dấu ngoặc thứ hai \( (x + y) \). Phía trước là dấu trừ (-), nên ta đổi dấu các số hạng bên trong: \( -x – y \).
Biểu thức trở thành: \( x + y – 5 – x – y \)

Bước 3: Nhóm các số hạng đồng dạng lại với nhau:
\( (x – x) + (y – y) – 5 \)

Bước 4: Thực hiện phép tính:
\( 0 + 0 – 5 = -5 \)

Vậy, \( x + (y – 5) – (x + y) = -5 \)

Bước 3: Lưu ý quan trọng

* Luôn luôn kiểm tra xem dấu đứng ngay trước dấu ngoặc là dấu gì.
* Nếu trước ngoặc không có dấu gì hoặc có dấu cộng (+), thì giữ nguyên dấu của các số hạng bên trong.
* Nếu trước ngoặc là dấu trừ (-), thì đổi tất cả các dấu của số hạng bên trong.
* Trong các bài toán phức tạp, hãy thực hiện bỏ ngoặc từng bước một để tránh nhầm lẫn.

Các em thân mến, quy tắc bỏ ngoặc này tuy đơn giản nhưng lại rất quan trọng. Các em hãy luyện tập thật nhiều các bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập để nắm vững kiến thức này nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi thầy/cô hoặc bạn bè.

Chúc các em học tốt!