Ở thành phố nọ, có một bác thợ rèn. Bác có một người con trai duy nhất. Từ bé tới lớn anh đều là một con người xuất chúng, vì thế bác rất yêu quý anh, đặt mọi hi vọng vào anh. Anh vừa đẹp trai, vừa giỏi giang nên bác vô cùng tự hào.
Thật không may, đến một ngày, anh bị tai nạn xe hơi. Sau vụ tai nạn, anh giữ được tính mạng nhưng lại bị mất cả hai chân. Vốn là niềm tự hào của cha, giờ đây thành người khuyết tật. Vì quá tuyệt vọng với cú sốc này, hằng ngày, anh chỉ ngồi ủ rũ trong phòng, im lặng nhìn ra cửa sổ.
Chuỗi ngày mất niềm tin vào cuộc sống kéo dài. Đến một ngày, nỗi đau khổ lên đến đỉnh điểm, anh quyết định tự tử bằng cách uống thuốc ngủ. Thật may khi cha anh kịp thời phát hiện và đưa anh tới bệnh viện, cứu anh qua cơn nguy kịch.
Một ngày sau người con trai tỉnh, bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con. Anh con trai tức giận hất đổ khay đồ ăn, rồi chỉ chiếc bát vỡ dưới nền, nói:
– Cha à, cha cứu con làm gì, cuộc đời con giờ như chiếc bát vỡ kia rồi, mãi mãi không lấy lại được nữa.
Người cha già tội nghiệp lặng lẽ xoa đầu người con trai, vỗ về rồi giúp anh nằm nghỉ. Xong ông dọn dẹp những thứ dưới đất, đôi mắt ông đỏ hoe.
Một tuần sau anh được đưa trở về nhà. Anh thấy trên bàn mình có một chiếc bát sắt. Anh rất ngạc nhiên và tò mò về chiếc bát này.
– Con có biết nguồn gốc chiếc bát sắt này không, con trai?
– Dạ… ý cha là? Anh ấp úng nói.
– Đây là chiếc bát sành hôm trước đó con. Cha cho nó vào lò nung, cho thêm sắt nữa, rồi đúc, thế là nó trở thành chiếc bát sắt này đó.
Người cha nói tiếp:
– Con à, cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ. Nhưng chỉ cần ta cho thêm khát vọng sống rồi nung trong ý chí, xong đúc trong tình yêu thì mọi chuyện sẽ lại ổn con à. Khi đó, cho dù có đập, có ném thế nào ta cũng sẽ không bao giờ vỡ nữa đâu con.
– Vâng, thưa cha, con đã hiểu.
Nói rồi anh vươn người ôm lấy cha mình. Cả hai cha con cùng khóc vì xúc động.
(Nguồn: songdep.com.vn)
Câu 1. (1,0 điểm) Khi bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con, anh con trai đã có hành động gì?
Câu 2. (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ có trong câu văn: Con à, cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ.
Câu 3. (1,0 điểm) Trong văn bản, người cha có nói với con: …cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ… chỉ cần ta cho thêm khát vọng sống rồi nung trong ý chí, xong đúc trong tình yêu thì mọi chuyện sẽ lại ổn. Câu nói gợi cho em những bài học gì?
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu thông điệp của văn bản trên.
Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và giải quyết các câu hỏi từ văn bản “Chiếc bát vỡ” để rút ra những bài học quý giá cho bản thân nhé. Đây là một đoạn trích rất ý nghĩa, giúp chúng ta nhìn nhận về nghị lực sống và tình yêu thương trong cuộc đời.
CÂU 1: Khi bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con, anh con trai đã có hành động gì?
Hướng dẫn giải:
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta chỉ cần đọc kỹ lại đoạn văn bản và xác định đúng thời điểm “bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con” để tìm ra hành động của người con trai. Đây là một câu hỏi đọc hiểu đơn thuần, đòi hỏi sự tập trung vào chi tiết cụ thể.
Lời giải chi tiết:
Khi bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con, anh con trai đã tức giận hất đổ khay đồ ăn, rồi chỉ chiếc bát vỡ dưới nền và nói lên sự tuyệt vọng của mình.
CÂU 2: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ có trong câu văn: Con à, cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ.
Hướng dẫn giải:
Để giải quyết câu hỏi này, chúng ta cần nhớ lại các biện pháp tu từ cơ bản đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9, đặc biệt là biện pháp so sánh. Sau khi xác định được biện pháp, chúng ta sẽ phân tích xem biện pháp đó đã giúp người viết diễn tả điều gì một cách hiệu quả hơn.
Lời giải chi tiết:
- Chỉ ra biện pháp tu từ:
Trong câu văn “Con à, cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ“, biện pháp tu từ được sử dụng là so sánh.
(Giải thích phương pháp: Biện pháp so sánh được nhận biết qua từ “như” dùng để nối liền sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng.)
- Nêu tác dụng của biện pháp tu từ:
Tác dụng của biện pháp so sánh này là:
- Làm cho lời nói, ý tưởng trở nên sinh động, gợi cảm và dễ hình dung hơn đối với người đọc/người nghe. Thay vì nói chung chung về sự đau khổ, mất mát, việc so sánh cuộc đời với “chiếc bát vỡ” đã hình tượng hóa nỗi đau, sự tan vỡ một cách cụ thể.
- Diễn tả một cách sâu sắc và đầy cảm xúc về sự đau khổ, mất mát tột cùng của người con trai khi cuộc đời anh gặp phải biến cố lớn (mất đi đôi chân). “Chiếc bát vỡ” tượng trưng cho sự đổ nát, tan tành, khó có thể hàn gắn, qua đó thể hiện sự tuyệt vọng đến cùng cực của nhân vật.
- Tạo sự đồng cảm cho người đọc, giúp người đọc dễ dàng thấu hiểu được trạng thái tâm lí, cảm xúc tiêu cực mà người con trai đang phải trải qua.
CÂU 3: Trong văn bản, người cha có nói với con: …cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ… chỉ cần ta cho thêm khát vọng sống rồi nung trong ý chí, xong đúc trong tình yêu thì mọi chuyện sẽ lại ổn. Câu nói gợi cho em những bài học gì?
Hướng dẫn giải:
Đây là một câu hỏi mang tính chất rút ra bài học từ văn bản. Chúng ta cần phân tích ý nghĩa sâu xa trong lời khuyên của người cha, đặc biệt là các cụm từ “khát vọng sống”, “nung trong ý chí”, “đúc trong tình yêu” để liên hệ với những giá trị sống và thái độ cần có khi đối diện với khó khăn, thử thách.
Lời giải chi tiết:
Câu nói đầy chiêm nghiệm và tình yêu thương của người cha đã gợi cho chúng ta nhiều bài học sâu sắc và ý nghĩa về cuộc sống:
- Về cách đối mặt với khó khăn, thử thách: Cuộc sống không phải lúc nào cũng êm đềm mà sẽ có lúc gặp phải những biến cố, tai ương bất ngờ, khiến chúng ta cảm thấy suy sụp, tuyệt vọng, như “chiếc bát vỡ” không thể lành lặn lại được. Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta cần chấp nhận và đối diện với nó một cách dũng cảm.
- Về sức mạnh nội tại của con người: Lời cha dạy nhấn mạnh rằng, ngay cả khi mọi thứ tưởng chừng đã tan vỡ, chúng ta vẫn có thể “tái tạo” lại cuộc đời mình. Sức mạnh đó đến từ:
- Khát vọng sống mãnh liệt: Là mong muốn được tồn tại, được cống hiến, được sống có ý nghĩa, là ngọn lửa thắp sáng niềm tin trong những lúc tăm tối nhất.
- Ý chí kiên cường, nghị lực phi thường: Giúp chúng ta vượt qua mọi đau đớn, khó khăn, không chịu khuất phục trước số phận. “Nung trong ý chí” có nghĩa là tôi luyện bản thân, biến những thử thách thành động lực để vươn lên.
- Về vai trò của tình yêu thương: “Đúc trong tình yêu” cho thấy tình yêu thương (tình cảm gia đình, bạn bè, cộng đồng và cả tình yêu bản thân) là nền tảng vững chắc, là chất liệu quý giá để hàn gắn những tổn thương, làm cho tâm hồn ta trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn. Tình yêu là điểm tựa, là động lực để chúng ta xây dựng lại cuộc sống.
- Về khả năng vươn lên và giá trị mới: Sau mỗi lần vấp ngã, đổ vỡ, nếu chúng ta biết cách đối diện và “tái tạo” bản thân bằng khát vọng, ý chí và tình yêu, chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, kiên cường hơn, không dễ dàng bị đánh gục bởi những khó khăn khác trong tương lai. Giống như chiếc bát sắt đã được tôi luyện, trở nên bền chắc hơn nhiều so với chiếc bát sành ban đầu.
Tóm lại, bài học lớn nhất là hãy luôn giữ vững niềm tin, nghị lực và tình yêu thương, bởi đó là chìa khóa giúp chúng ta vượt qua mọi biến cố, đứng dậy mạnh mẽ hơn sau vấp ngã.
CÂU 4: Nêu thông điệp của văn bản trên.
Hướng dẫn giải:
Thông điệp của văn bản là ý nghĩa bao trùm, là điều tác giả muốn gửi gắm đến người đọc sau khi đọc xong câu chuyện. Chúng ta cần tổng hợp các bài học đã rút ra từ câu 3 và những gì câu chuyện kể lại để khái quát thành một thông điệp chung nhất, mang tính giáo dục và nhân văn.
Lời giải chi tiết:
Văn bản “Chiếc bát vỡ” gửi gắm nhiều thông điệp sâu sắc và ý nghĩa về cuộc sống, mà nổi bật nhất là:
1. Khát vọng sống, ý chí kiên cường và niềm tin là sức mạnh giúp con người vượt qua mọi nghịch cảnh, biến đau thương thành hành động.
(Giải thích: Câu chuyện cho thấy dù cuộc đời có gặp phải những biến cố lớn lao, tưởng chừng như không thể hàn gắn (người con trai mất đi đôi chân, tuyệt vọng đến mức muốn tự tử), nhưng chỉ cần có ý chí, khát vọng sống mãnh liệt, con người vẫn có thể đứng dậy, vượt qua nỗi đau và tiếp tục sống một cuộc đời có ý nghĩa.)
2. Tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình phụ tử, là điểm tựa vững chắc và là nguồn động lực to lớn giúp con người hàn gắn vết thương lòng, vươn lên sau vấp ngã.
(Giải thích: Tình yêu và sự kiên nhẫn của người cha chính là “chất xúc tác” quan trọng nhất, là “ngọn lửa” và “tình yêu” để “nung” và “đúc” lại cuộc đời người con. Không có tình yêu của cha, người con có lẽ đã không thể vượt qua.)
3. Dù cuộc sống có đổ vỡ đến đâu, chúng ta vẫn có thể tái tạo, trở nên mạnh mẽ và kiên cường hơn. Sau mỗi biến cố, con người có thể “hóa thép” để trở thành phiên bản tốt đẹp, bền bỉ và giá trị hơn.
(Giải thích: Hình ảnh chiếc bát sành vỡ được nung lại, thêm sắt và đúc thành chiếc bát sắt vững chắc là một ẩn dụ tuyệt vời cho khả năng tái sinh và tôi luyện của con người. Những vết thương, mất mát có thể biến ta thành người mạnh mẽ hơn, không dễ dàng bị đánh gục nữa.)
Thông điệp cuối cùng mà văn bản muốn nhấn mạnh là hãy luôn giữ vững tinh thần lạc quan, tin tưởng vào bản thân và sức mạnh của tình yêu thương để vượt qua mọi khó khăn trong cuộc đời.
1. Khi bác thợ rèn mang đồ ăn tới cho con, anh trai đã có hành động tức giận hất đổ khay đồ anh. Hành động này có ý nghĩa thể hiện sự tuyệt vọng của người con trai.
2. Phép so sánh : “cuộc đời chúng ta có lúc sẽ như chiếc bát vỡ”
→ Tác dụng : Nhấn mạnh vào việc cuộc sống có thể gặp khó khăn, rạn nứt nhưng qua mọi sự cố gắng và ý chí quyết tâm, mọi chuyện sẽ ổn lại.
3. Gợi ra những bài học : Trong cuộc sống, khi gặp khó khăn và thất bại, quan trọng là không bao giờ từ bỏ mà luôn nuôi dưỡng khát vọng sống, kiên trì và yêu thương để vượt qua mọi trở ngại.
4. Thông điệp : Mỗi người sống phải luôn có khát vọng, luôn biết cố gắng vươn lên trong cuộc sống, không ngừng nỗ lực trong mọi hoạt động. Luôn luôn sống với bản lĩnh kiên cường, không chịu khuất phục, gục ngã trước khó khăn, thử thách, nuôi ý chí vững vàng để vươn tới thành công.