chiếc cano đi từ bến A đến bến B cách nhau 24 km. Thời gian lúc xuôi dòng và ngư…
Chúng ta bắt đầu nhé!
Bài toán cho biết:
– Quãng đường từ bến A đến bến B là 24 km.
– Thời gian ca nô đi xuôi dòng và ngược dòng chênh lệch nhau 40 phút.
– Vận tốc dòng nước là 3 km/h.
– Yêu cầu tính vận tốc riêng của ca nô.
Để giải bài toán này, chúng ta cần vận dụng các kiến thức về chuyển động đều.
Bước 1: Đặt ẩn và xác định các đại lượng cần tìm
Gọi vận tốc riêng của ca nô là \( v_{cano} \) (km/h).
Điều kiện: \( v_{cano} > 0 \).
Chúng ta cũng cần xác định vận tốc của ca nô khi xuôi dòng và ngược dòng.
– Vận tốc dòng nước là \( v_{nước} = 3 \) km/h.
Khi ca nô xuôi dòng, vận tốc của nó sẽ bằng vận tốc riêng của ca nô cộng với vận tốc dòng nước.
Vận tốc xuôi dòng là: \( v_{xuôi} = v_{cano} + v_{nước} = v_{cano} + 3 \) (km/h).
Khi ca nô ngược dòng, vận tốc của nó sẽ bằng vận tốc riêng của ca nô trừ đi vận tốc dòng nước.
Vận tốc ngược dòng là: \( v_{ngược} = v_{cano} – v_{nước} = v_{cano} – 3 \) (km/h).
Để ca nô có thể đi ngược dòng, vận tốc riêng của ca nô phải lớn hơn vận tốc dòng nước. Do đó, ta có điều kiện \( v_{cano} > 3 \).
Bước 2: Biểu diễn thời gian đi xuôi dòng và ngược dòng theo ẩn
Chúng ta đều biết công thức liên hệ giữa quãng đường, vận tốc và thời gian là:
Thời gian = Quãng đường / Vận tốc
\( t = \frac{S}{v} \)
Quãng đường đi từ bến A đến bến B là \( S = 24 \) km.
Thời gian ca nô đi xuôi dòng là:
\( t_{xuôi} = \frac{S}{v_{xuôi}} = \frac{24}{v_{cano} + 3} \) (giờ)
Thời gian ca nô đi ngược dòng là:
\( t_{ngược} = \frac{S}{v_{ngược}} = \frac{24}{v_{cano} – 3} \) (giờ)
Bước 3: Xử lý đơn vị thời gian
Đề bài cho biết sự chênh lệch thời gian là 40 phút. Chúng ta cần đổi 40 phút ra giờ để thống nhất đơn vị với vận tốc (km/h).
40 phút = \( \frac{40}{60} \) giờ = \( \frac{2}{3} \) giờ.
Bước 4: Lập phương trình dựa trên mối quan hệ về thời gian
Đề bài nói rằng thời gian lúc xuôi dòng và ngược dòng chênh lệch nhau 40 phút. Điều này có nghĩa là thời gian đi ngược dòng sẽ nhiều hơn thời gian đi xuôi dòng.
Do đó, ta có phương trình:
\( t_{ngược} – t_{xuôi} = \frac{2}{3} \)
Thay các biểu thức thời gian đã tìm được vào phương trình:
\[ \frac{24}{v_{cano} – 3} – \frac{24}{v_{cano} + 3} = \frac{2}{3} \]
Bước 5: Giải phương trình
Đây là một phương trình chứa ẩn ở mẫu. Chúng ta sẽ quy đồng mẫu số để giải.
Trước hết, chúng ta tìm mẫu số chung của các phân thức. Mẫu số chung là \( 3(v_{cano} – 3)(v_{cano} + 3) \).
Nhân cả hai vế của phương trình với mẫu số chung:
\[ 3(v_{cano} + 3) \times 24 – 3(v_{cano} – 3) \times 24 = (v_{cano} – 3)(v_{cano} + 3) \times 2 \]
Bây giờ, chúng ta khai triển và rút gọn:
\[ 72(v_{cano} + 3) – 72(v_{cano} – 3) = 2(v_{cano}^2 – 9) \]
\[ 72v_{cano} + 216 – 72v_{cano} + 216 = 2v_{cano}^2 – 18 \]
\[ 432 = 2v_{cano}^2 – 18 \]
Chuyển các hạng tử tự do sang một vế:
\[ 2v_{cano}^2 = 432 + 18 \]
\[ 2v_{cano}^2 = 450 \]
Chia cả hai vế cho 2:
\[ v_{cano}^2 = \frac{450}{2} \]
\[ v_{cano}^2 = 225 \]
Bây giờ, chúng ta tìm \( v_{cano} \) bằng cách lấy căn bậc hai của 225:
\[ v_{cano} = \sqrt{225} \]
\[ v_{cano} = 15 \]
Chúng ta cũng có thể có nghiệm âm \( v_{cano} = -15 \), nhưng vận tốc không thể âm, nên chúng ta loại nghiệm này.
Bước 6: Kiểm tra điều kiện của ẩn và kết luận
Chúng ta đã đặt điều kiện cho \( v_{cano} \) là \( v_{cano} > 3 \).
Kết quả tìm được là \( v_{cano} = 15 \). Giá trị này thỏa mãn điều kiện \( 15 > 3 \).
Vậy, vận tốc riêng của ca nô là 15 km/h.
Chúng ta có thể thử lại để chắc chắn:
Vận tốc xuôi dòng: \( 15 + 3 = 18 \) km/h.
Thời gian xuôi dòng: \( \frac{24}{18} = \frac{4}{3} \) giờ.
Vận tốc ngược dòng: \( 15 – 3 = 12 \) km/h.
Thời gian ngược dòng: \( \frac{24}{12} = 2 \) giờ.
Chênh lệch thời gian: \( 2 – \frac{4}{3} = \frac{6}{3} – \frac{4}{3} = \frac{2}{3} \) giờ.
\( \frac{2}{3} \) giờ = \( \frac{2}{3} \times 60 \) phút = 40 phút.
Sự chênh lệch thời gian đúng bằng 40 phút như đề bài cho.
Kết luận: Vận tốc riêng của ca nô là 15 km/h.
Hy vọng qua bài toán này, các em đã hiểu rõ cách giải các bài toán chuyển động liên quan đến xuôi dòng và ngược dòng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Đáp án: 15km/giờ
Giải thích các bước giải:
Gọi vận tốc riêng của ca nô là: x (đơn vị: , điều kiện: ).
Vận tốc xuôi dòng là .
Thời gian xuôi dòng là (giờ).
Vận tốc ngược dòng là: .
Thời gian ngược dòng là (giờ).
Do lúc ca nô chạy xuôi dòng có vận tốc lớn hơn
Nên thời gian chạy xuôi dòng ngắn hơn thời gian chạy ngược dòng
Đổi 40 phút giờ, ta có phương trình
Giá trị x=-15 không thỏa mãn điều kiện.
Vậy vận tốc riêng của ca nô là
Vì bè nứa trôi vs vận tốc dòng nc là \(4km/h –>\)
\(Vbè=4 km/h.\)
\(S\) đi đc của bè là \(8\)
\(=>\)Thời gian bè đi là \(:2h\)
Gọi \(x\) la \(V\) thực của ca nô \((x#0)\) thì vận tốc của ca nô lúc đi là \(x + 4 ;\) vận tốc về là \(: x – 4\)
Thời gian can nô đi \(A->B\) là: \(24 / (x+4)\)
Thời gian ca nô đi \(B-> A\) là: \(16 / (x – 4)\)
Mà bè và ca nô cùng khởi hành và gặp nhau \(1\) lúc
Ta có PT:
\(24 / (x+4) + 16 / (x – 4) = 2\)
Giải PT ta đc
\(x =0\) và \(x =20\)
Vậy vận tốc thực của ca nô là \(20 km / h.\)