cho 1/x+1/y+1/z=0 . tính A=yz/x^2+xz/y^2+xy/z^2
Đề bài: (Thầy xin phép không chép lại đề mà trực tiếp đi vào giải bài nhé!)
Phân tích đề bài và hướng tiếp cận:
Bài toán cho chúng ta một điều kiện là \( \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z} = 0 \) và yêu cầu tính giá trị của biểu thức \( A = \frac{yz}{x^2} + \frac{xz}{y^2} + \frac{xy}{z^2} \).
Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần:
- Biến đổi điều kiện đã cho về một dạng đơn giản hơn, dễ sử dụng hơn.
- Biến đổi biểu thức \( A \) cần tính toán, cố gắng đưa nó về dạng có thể sử dụng được điều kiện đã biến đổi.
Giờ chúng ta hãy bắt tay vào từng bước một nhé!
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Biến đổi điều kiện đã cho.
Chúng ta có điều kiện:
\[ \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z} = 0 \]
Vì các biểu thức \( \frac{1}{x}, \frac{1}{y}, \frac{1}{z} \) tồn tại, điều này có nghĩa là \( x \neq 0, y \neq 0, z \neq 0 \). Do đó, tích \( xyz \neq 0 \).
Để cộng các phân thức ở vế trái, chúng ta cần quy đồng mẫu số chung là \( xyz \).
Khi đó, ta được:
\[ \frac{yz}{xyz} + \frac{xz}{xyz} + \frac{xy}{xyz} = 0 \]
Cộng các tử số lại:
\[ \frac{yz + xz + xy}{xyz} = 0 \]
Vì mẫu số \( xyz \neq 0 \), nên để phân thức này bằng 0, tử số phải bằng 0.
Vậy, chúng ta suy ra được điều kiện quan trọng:
\[ xy + yz + zx = 0 \]
Đây là “chìa khóa” để giải bài toán này. Hãy ghi nhớ nó nhé!
Bước 2: Biến đổi biểu thức \( A \).
Chúng ta cần tính giá trị của biểu thức \( A \):
\[ A = \frac{yz}{x^2} + \frac{xz}{y^2} + \frac{xy}{z^2} \]
Bây giờ, chúng ta sẽ sử dụng điều kiện \( xy + yz + zx = 0 \) vừa tìm được để đơn giản hóa từng số hạng của \( A \).
Xét số hạng đầu tiên \( \frac{yz}{x^2} \):
Từ \( xy + yz + zx = 0 \), ta có thể rút ra \( yz \) theo \( x \) và các biến khác:
\( yz = -xy – zx \)
\( yz = -x(y + z) \)
Thay biểu thức này vào số hạng đầu tiên của \( A \):
\[ \frac{yz}{x^2} = \frac{-x(y + z)}{x^2} \]
Vì \( x \neq 0 \), chúng ta có thể rút gọn \( x \) ở tử và mẫu:
\[ \frac{yz}{x^2} = -\frac{y + z}{x} \]
Làm tương tự với số hạng thứ hai \( \frac{xz}{y^2} \):
Từ \( xy + yz + zx = 0 \), ta có:
\( xz = -xy – yz \)
\( xz = -y(x + z) \)
Thay vào số hạng thứ hai:
\[ \frac{xz}{y^2} = \frac{-y(x + z)}{y^2} = -\frac{x + z}{y} \]
Và với số hạng thứ ba \( \frac{xy}{z^2} \):
Từ \( xy + yz + zx = 0 \), ta có:
\( xy = -yz – zx \)
\( xy = -z(y + x) \)
Thay vào số hạng thứ ba:
\[ \frac{xy}{z^2} = \frac{-z(y + x)}{z^2} = -\frac{y + x}{z} \]
Vậy, biểu thức \( A \) có thể viết lại như sau:
\[ A = -\frac{y + z}{x} – \frac{x + z}{y} – \frac{y + x}{z} \]
Đặt dấu trừ chung ra ngoài:
\[ A = -\left( \frac{y + z}{x} + \frac{x + z}{y} + \frac{x + y}{z} \right) \]
Bước 3: Đơn giản hóa biểu thức trong ngoặc.
Chúng ta hãy tập trung vào biểu thức trong ngoặc:
\[ S = \frac{y + z}{x} + \frac{x + z}{y} + \frac{x + y}{z} \]
Để cộng các phân thức này, chúng ta lại quy đồng mẫu số chung là \( xyz \).
\[ S = \frac{yz(y + z)}{xyz} + \frac{xz(x + z)}{xyz} + \frac{xy(x + y)}{xyz} \]
\[ S = \frac{yz(y + z) + xz(x + z) + xy(x + y)}{xyz} \]
Bây giờ, chúng ta sẽ khai triển tử số. Gọi tử số là \( N \):
\( N = yz(y + z) + xz(x + z) + xy(x + y) \)
\( N = y^2z + yz^2 + x^2z + xz^2 + x^2y + xy^2 \)
Đến đây, chúng ta cần một chút khéo léo để đơn giản hóa biểu thức \( N \). Các em hãy nhớ lại cách nhân đa thức với đa thức. Chúng ta hãy thử xét tích của \( (x+y+z) \) và \( (xy+yz+zx) \).
Xét tích \( (x+y+z)(xy+yz+zx) \):
Khai triển tích này, ta được:
\( (x+y+z)(xy+yz+zx) \)
\( = x(xy+yz+zx) + y(xy+yz+zx) + z(xy+yz+zx) \)
\( = (x^2y + xyz + x^2z) + (xy^2 + y^2z + xyz) + (xyz + yz^2 + z^2x) \)
Gộp các số hạng giống nhau:
\( = x^2y + xy^2 + y^2z + yz^2 + z^2x + x^2z + 3xyz \)
Các em có nhận thấy điều gì đặc biệt không? Biểu thức \( x^2y + xy^2 + y^2z + yz^2 + z^2x + x^2z \) chính là tử số \( N \) mà chúng ta đang xét!
Vậy, chúng ta có một đẳng thức rất hữu ích:
\[ (x+y+z)(xy+yz+zx) = N + 3xyz \]
Bước 4: Sử dụng điều kiện đã cho để tính \( N \).
Từ đẳng thức vừa tìm được:
\( (x+y+z)(xy+yz+zx) = N + 3xyz \)
Chúng ta đã biết rằng \( xy + yz + zx = 0 \) (từ Bước 1).
Thay điều kiện này vào đẳng thức trên:
\( (x+y+z)(0) = N + 3xyz \)
\( 0 = N + 3xyz \)
Từ đó, chúng ta dễ dàng suy ra:
\[ N = -3xyz \]
Bước 5: Hoàn tất tính toán \( A \).
Bây giờ, chúng ta thay \( N = -3xyz \) trở lại biểu thức \( S \):
\[ S = \frac{N}{xyz} = \frac{-3xyz}{xyz} \]
Vì \( xyz \neq 0 \) (như đã phân tích ở Bước 1), chúng ta có thể rút gọn \( xyz \):
\[ S = -3 \]
Cuối cùng, thay giá trị của \( S \) vào biểu thức \( A \):
\[ A = -S = -(-3) \]
\[ A = 3 \]
Kết luận:
Vậy, với điều kiện \( \frac{1}{x} + \frac{1}{y} + \frac{1}{z} = 0 \), giá trị của biểu thức \( A = \frac{yz}{x^2} + \frac{xz}{y^2} + \frac{xy}{z^2} \) là 3.
Bài toán này đòi hỏi các em phải vận dụng linh hoạt kỹ năng biến đổi phân thức, đa thức và đặc biệt là nhận ra một số đẳng thức quan trọng trong Đại số. Hãy luyện tập thêm các dạng bài tập tương tự để nâng cao khả năng biến đổi của mình nhé! Chúc các em học tốt!
Đáp án:
\(A = 3\)
Giải thích các bước giải:
Ta có:
\(\dfrac1x +\dfrac1y +\dfrac1z = 0\)
\(\to \dfrac{xy + yz + zx}{xyz}=0\)
\(\to xy + yz + zx = 0\)
\(\to \begin{cases}xy = -z(x + y)\\yz = – x(y+z)\\zx = -y(z + x)\end{cases}\)
Ta được:
\(A =\dfrac{yz}{x^2} +\dfrac{zx}{y^2}+\dfrac{xy}{z^2}\)
\(\to A =-\dfrac{x(y+z)}{x^2}-\dfrac{y(z + x)}{y^2} -\dfrac{z(x +y)}{z^2}\)
\(\to A = -\dfrac yx -\dfrac zx -\dfrac zy -\dfrac xy -\dfrac xz -\dfrac yz\)
\(\to A = -x\left(\dfrac1y +\dfrac1z\right) -y\left(\dfrac1z +\dfrac1x\right) -z\left(\dfrac1x +\dfrac1y\right)\)
\(\to A = -x\cdot\left(-\dfrac1x\right) – y\cdot\left(-\dfrac1y\right)-z\cdot\left(-\dfrac1z\right)\)
\(\to A = 1+ 1 + 1= 3\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải: