Chào em! Rất vui được hướng dẫn em giải bài tập này. Đây là một kiến thức rất quan trọng trong chương trình Hóa học 11, đặc biệt là phần dung dịch điện li. Việc phân biệt chất điện li mạnh và yếu là nền tảng để chúng ta hiểu về các phản ứng trong dung dịch.

Trước hết, chúng ta cùng nhắc lại một chút về khái niệm chất điện li mạnh và chất điện li yếu nhé:

• Chất điện li mạnh: Là những chất khi tan trong nước phân li hoàn toàn thành ion. Bao gồm: các axit mạnh (ví dụ: HCl, H₂SO₄, HNO₃), các bazơ mạnh (ví dụ: NaOH, KOH, Ba(OH)₂), và hầu hết các muối tan.
• Chất điện li yếu: Là những chất khi tan trong nước chỉ phân li một phần thành ion (tồn tại cân bằng giữa phân tử hòa tan và các ion). Bao gồm: các axit yếu (ví dụ: CH₃COOH, H₂S, H₂CO₃), các bazơ yếu (ví dụ: NH₃, Mg(OH)₂), và nước.

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt xét từng chất mà em hỏi theo các bước sau:

1. Xác định loại hợp chất (axit, bazơ, muối).
2. Dựa vào quy tắc chung, dự đoán nó là chất điện li mạnh hay yếu.
3. Viết phương trình phân li và giải thích chi tiết.

***

1. KHSO₃ (Kali hiđrosunfit)

• Bước 1: Phân loại
  KHSO₃ là một muối của kim loại kiềm (K) và gốc axit HSO₃^–. Đây là một muối tan.
• Bước 2: Dự đoán
  Theo quy tắc chung, hầu hết các muối tan đều là chất điện li mạnh.
• Bước 3: Phương trình phân li và giải thích
  Khi tan trong nước, KHSO₃ sẽ phân li hoàn toàn thành các ion K⁺ và HSO₃^–.
  
  Phương trình phân li:
  KHSO₃ \(\rightarrow\) K⁺ + HSO₃^–
  
  Giải thích: Mặc dù ion HSO₃^– có thể tiếp tục phân li yếu ra H⁺ và SO₃^2- (theo cân bằng: HSO₃^– \(\rightleftharpoons\) H⁺ + SO₃^2-), nhưng bản thân phân tử muối KHSO₃ ban đầu đã phân li hoàn toàn ra các ion K⁺ và HSO₃^–. Do đó, KHSO₃ được xếp vào loại chất điện li mạnh.

***

2. Ba(HSO₄)₂ (Bari hiđrosunfat)

• Bước 1: Phân loại
  Ba(HSO₄)₂ là một muối của kim loại kiềm thổ (Ba) và gốc axit HSO₄^–. Đây là một muối tan.
• Bước 2: Dự đoán
  Tương tự như KHSO₃, Ba(HSO₄)₂ là một muối tan nên sẽ là chất điện li mạnh.
• Bước 3: Phương trình phân li và giải thích
  Khi tan trong nước, Ba(HSO₄)₂ sẽ phân li hoàn toàn thành ion Ba²⁺ và 2 ion HSO₄^–.
  
  Phương trình phân li:
  Ba(HSO₄)₂ \(\rightarrow\) Ba²⁺ + 2HSO₄^–
  
  Giải thích: Ion HSO₄^– là một ion gốc axit của axit mạnh H₂SO₄ (H₂SO₄ phân li nấc 1 rất mạnh: H₂SO₄ \(\rightarrow\) H⁺ + HSO₄^–). Mặc dù ion HSO₄^– có thể phân li tiếp ra H⁺ và SO₄^2- nhưng sự phân li này không hoàn toàn (HSO₄^– \(\rightleftharpoons\) H⁺ + SO₄^2-). Tuy nhiên, phân tử muối Ba(HSO₄)₂ ban đầu vẫn phân li hoàn toàn thành Ba²⁺ và HSO₄^–. Vì vậy, Ba(HSO₄)₂ là một chất điện li mạnh.

***

3. NH₄Cl (Amoni clorua)

• Bước 1: Phân loại
  NH₄Cl là một muối của gốc amoni (NH₄⁺) và gốc clorua (Cl^–). Đây là một muối tan.
• Bước 2: Dự đoán
  Hầu hết các muối tan đều là chất điện li mạnh.
• Bước 3: Phương trình phân li và giải thích
  Muối amoni clorua khi tan trong nước sẽ phân li hoàn toàn thành ion NH₄⁺ và Cl^–.
  
  Phương trình phân li:
  NH₄Cl \(\rightarrow\) NH₄⁺ + Cl^–
  
  Giải thích: Mặc dù ion NH₄⁺ có thể thủy phân trong nước (NH₄⁺ + H₂O \(\rightleftharpoons\) NH₃ + H₃O⁺) để tạo môi trường axit yếu, nhưng quá trình phân li của phân tử muối NH₄Cl thành các ion NH₄⁺ và Cl^– trong dung dịch là hoàn toàn. Do đó, NH₄Cl là một chất điện li mạnh.

***

4. NH₃ (Amoniac)

• Bước 1: Phân loại
  NH₃ là một hợp chất có tính bazơ yếu (khi tan trong nước sẽ tạo thành dung dịch amoniac).
• Bước 2: Dự đoán
  Amoniac là một bazơ yếu.
• Bước 3: Phương trình phân li và giải thích
  Khi tan trong nước, phân tử NH₃ sẽ tương tác với nước để tạo thành ion amoni (NH₄⁺) và ion hiđroxit (OH^–). Tuy nhiên, quá trình này chỉ diễn ra một phần rất nhỏ, chủ yếu vẫn tồn tại ở dạng phân tử NH₃.
  
  Phương trình phân li (thực chất là cân bằng):
  NH₃ + H₂O \(\rightleftharpoons\) NH₄⁺ + OH^–
  
  Giải thích: Do amoniac chỉ phân li một phần rất nhỏ thành ion trong dung dịch nước, nó là một chất điện li yếu. Mũi tên hai chiều (\(\rightleftharpoons\)) thể hiện rõ điều này.

***

Tóm tắt lại kết quả:

• KHSO₃: Chất điện li mạnh
• Ba(HSO₄)₂: Chất điện li mạnh
• NH₄Cl: Chất điện li mạnh
• NH₃: Chất điện li yếu

Hy vọng phần giải thích chi tiết này giúp em hiểu rõ hơn về cách xác định chất điện li mạnh và yếu cũng như nguyên nhân vì sao nhé! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, đừng ngần ngại hỏi thầy nha.