Chào các em học sinh lớp 7 yêu quý!
Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong giờ học Âm nhạc hôm nay. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một khái niệm rất quan trọng trong âm nhạc, đó là gam trưởng.
Các em cứ hỏi thoải mái, cô sẽ giải thích thật chi tiết từng bước để các em hiểu rõ nhé!

Chúng ta cùng đi vào câu hỏi của bạn:
GAM TRƯỞNG LÀ GÌ? MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ GAM TRƯỞNG CÁCH TÍNH GAM TRƯỞNG

Trước hết, chúng ta sẽ tìm hiểu xem gam trưởng là gì nhé.

Bước 1: Hiểu về gam
Trước khi nói về gam trưởng, chúng ta cần hiểu gam là gì đã. Gam trong âm nhạc giống như một bảng chữ cái của âm thanh vậy. Nó là một tập hợp các nốt nhạc được sắp xếp theo một trật tự nhất định, thường là đi lên hoặc đi xuống. Mỗi gam sẽ có những “tính chất” và “màu sắc” âm nhạc riêng.

Bước 2: Định nghĩa Gam Trưởng
Gam trưởng là một loại gam cơ bản và phổ biến nhất trong âm nhạc phương Tây. Nó mang lại cảm giác tươi sáng, vui vẻ, rạng rỡ và vững chãi. Sở dĩ gam trưởng có những đặc điểm này là do cấu tạo quãng của nó.

Bây giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu cách tính gam trưởng. Đây là phần quan trọng nhất để các em có thể tự mình xác định hoặc xây dựng một gam trưởng bất kỳ.

Bước 3: Công thức tính khoảng cách trong gam trưởng
Mỗi gam trưởng đều tuân theo một quy luật về khoảng cách giữa các bậc liền nhau. Khoảng cách này được đo bằng nửa cung và cung.
* Một nửa cung là khoảng cách nhỏ nhất giữa hai nốt nhạc liền nhau trên đàn piano (ví dụ: từ Mi đến Fa, từ Si đến Đô).
* Một cung bằng hai nửa cung.

Công thức cấu tạo của gam trưởng là:
GIÁNG – TRƯỞNG – GIÁNG – TRƯỞNG – TRƯỞNG – GIÁNG – TRƯỞNG
Cô viết tắt như sau cho dễ nhớ:
T – T – N – T – T – T – N
Trong đó:
* T: là khoảng cách 1 cung.
* N: là khoảng cách nửa cung.

Giải thích lý do áp dụng công thức này:
Công thức này là quy ước chung của âm nhạc phương Tây để tạo nên âm thanh đặc trưng của gam trưởng. Khi các em áp dụng đúng quy luật này, các nốt nhạc sẽ tạo ra âm hưởng quen thuộc, vui tươi mà chúng ta thường nghe trong các bài hát.
Các em có thể tưởng tượng thế này: các em đi từ bậc 1 đến bậc 2 thì bước một bước dài (1 cung), từ bậc 2 đến bậc 3 thì bước thêm một bước dài nữa (1 cung), từ bậc 3 đến bậc 4 thì bước một bước ngắn (nửa cung), cứ thế tiếp tục cho đến bậc 7 rồi quay lại bậc 1.

Bước 4: Ví dụ cụ thể về cách tính gam trưởng
Để dễ hình dung, cô sẽ lấy ví dụ về gam Đô Trưởng (C Major) – đây là gam trưởng đơn giản nhất vì nó không có dấu thăng (#) hay dấu giáng (b).

Chúng ta bắt đầu từ nốt Đô (C).
* Bậc 1: Đô (C)
* Bậc 2: Từ Đô lên Rê là 1 cung. Vậy bậc 2 là Rê (D). (Áp dụng T)
* Bậc 3: Từ Rê lên Mi là 1 cung. Vậy bậc 3 là Mi (E). (Áp dụng T)
* Bậc 4: Từ Mi lên Fa là nửa cung. Vậy bậc 4 là Fa (F). (Áp dụng N)
* Bậc 5: Từ Fa lên Sol là 1 cung. Vậy bậc 5 là Sol (G). (Áp dụng T)
* Bậc 6: Từ Sol lên La là 1 cung. Vậy bậc 6 là La (A). (Áp dụng T)
* Bậc 7: Từ La lên Si là 1 cung. Vậy bậc 7 là Si (B). (Áp dụng T)
* Bậc 8 (trở về bậc 1): Từ Si lên Đô (cao hơn) là nửa cung. Vậy bậc 8 là Đô (C). (Áp dụng N)

Như vậy, các nốt nhạc trong gam Đô Trưởng là: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Đô.
Các em thấy đúng với công thức T – T – N – T – T – T – N chưa nào?

Bây giờ, chúng ta thử với một gam trưởng khác phức tạp hơn một chút, ví dụ gam Sol Trưởng (G Major).
Chúng ta bắt đầu từ nốt Sol (G).
* Bậc 1: Sol (G)
* Bậc 2: Từ Sol lên La là 1 cung. Vậy bậc 2 là La (A). (Áp dụng T)
* Bậc 3: Từ La lên Si là 1 cung. Vậy bậc 3 là Si (B). (Áp dụng T)
* Bậc 4: Từ Si lên Đô là nửa cung. Vậy bậc 4 là Đô (C). (Áp dụng N)
* Bậc 5: Từ Đô lên Rê là 1 cung. Vậy bậc 5 là Rê (D). (Áp dụng T)
* Bậc 6: Từ Rê lên Mi là 1 cung. Vậy bậc 6 là Mi (E). (Áp dụng T)
* Bậc 7: Từ Mi lên Fa là nửa cung. Nhưng chúng ta cần 1 cung ở bậc này theo công thức T – T – N – T – T – T – N. Vậy, để có khoảng cách 1 cung từ Mi lên nốt tiếp theo, chúng ta phải thêm dấu thăng vào nốt Fa. Vậy bậc 7 là Fa Thăng (F#). (Áp dụng T)
* Bậc 8 (trở về bậc 1): Từ Fa Thăng lên Sol là nửa cung. Vậy bậc 8 là Sol (G). (Áp dụng N)

Như vậy, các nốt nhạc trong gam Sol Trưởng là: Sol – La – Si – Đô – Rê – Mi – Fa# – Sol.
Các em thấy lạ đúng không? Có nốt Fa Thăng! Đó là cách mà âm nhạc điều chỉnh để giữ đúng cấu trúc của gam trưởng.

Bước 5: Một số ví dụ khác về gam trưởng
* Rê Trưởng (D Major): Các nốt là: Rê – Mi – Fa# – Sol – La – Si – Đô# – Rê.
* La Trưởng (A Major): Các nốt là: La – Si – Đô# – Rê – Mi – Fa# – Sol# – La.
* Mi Trưởng (E Major): Các nốt là: Mi – Fa# – Sol# – La – Si – Đô# – Rê# – Mi.
* Fa Trưởng (F Major): Các nốt là: Fa – Sol – La – Si b – Đô – Rê – Mi – Fa. (Đây là gam trưởng duy nhất có dấu giáng – Si giáng).

Các em có thể tự mình tính toán các gam trưởng còn lại dựa vào công thức T – T – N – T – T – T – N này.

Tóm lại, gam trưởng là một loại gam cơ bản mang lại cảm giác tươi sáng, vui vẻ. Cấu tạo của gam trưởng được xác định bởi quy luật khoảng cách giữa các bậc là: Cung – Cung – Nửa cung – Cung – Cung – Cung – Nửa cung (T – T – N – T – T – T – N).

Cô hy vọng với lời giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về gam trưởng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, các em cứ mạnh dạn hỏi cô nhé! Chúng ta cùng nhau học tập thật tốt!