Chào các em, cô rất vui được cùng các em giải đáp một câu hỏi thực tế rất thú vị, gắn liền với kiến thức Hóa học Hữu cơ mà chúng ta đang học. Để chứng minh trong chuối xanh có tinh bột và trong chuối chín có glucozơ, chúng ta sẽ dựa vào các phản ứng hóa học đặc trưng của hai chất này.

Cô sẽ hướng dẫn các em thực hiện thí nghiệm theo từng bước cụ thể nhé.

A. NGUYÊN TẮC HÓA HỌC
1. Để nhận biết tinh bột: Ta dùng thuốc thử là dung dịch iot. Tinh bột có khả năng tạo với iot một hợp chất phức có màu xanh tím đặc trưng.
2. Để nhận biết glucozơ: Ta dùng phản ứng tráng bạc (hay còn gọi là phản ứng tráng gương). Trong môi trường kiềm (amoniac), glucozơ có khả năng khử ion bạc \(Ag^+\) trong dung dịch bạc nitrat (AgNO₃) tạo thành lớp kim loại bạc \(Ag\) sáng bóng bám vào thành ống nghiệm.

B. CHUẨN BỊ
1. Dụng cụ: 2 ống nghiệm, kẹp gỗ, đèn cồn, dao, đũa thủy tinh, ống nhỏ giọt, cối sứ và chày (hoặc dụng cụ nghiền tương tự).
2. Hóa chất: Dung dịch iot loãng, dung dịch bạc nitrat (AgNO₃), dung dịch amoniac (NH₃), nước cất.
3. Mẫu vật: 1 quả chuối xanh, 1 quả chuối chín.

C. TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM

Chúng ta sẽ chia thí nghiệm làm 2 phần rõ rệt:

Thí nghiệm 1: Chứng minh chuối xanh có tinh bột.
– Bước 1: Dùng dao cắt một lát mỏng từ quả chuối xanh, đặt lên mặt đĩa sứ.
– Bước 2: Dùng ống nhỏ giọt, nhỏ vài giọt dung dịch iot loãng lên bề mặt của lát chuối xanh.
– Bước 3: Quan sát sự thay đổi màu sắc trên lát chuối.

Thí nghiệm 2: Chứng minh chuối chín có glucozơ.
– Bước 1 (Chuẩn bị dung dịch chuối chín): Lấy một mẩu chuối chín (khoảng 1/4 quả), cho vào cối sứ. Thêm vào một ít nước cất rồi dùng chày nghiền nát. Sau đó, lọc qua giấy lọc hoặc vải sạch để thu được phần dung dịch nước chuối trong.
– Bước 2 (Tiến hành phản ứng tráng bạc):
+ Cho khoảng 2ml dung dịch AgNO₃ vào một ống nghiệm sạch.
+ Nhỏ từ từ từng giọt dung dịch NH₃ vào ống nghiệm và lắc nhẹ cho đến khi kết tủa bạc oxit (Ag₂O) vừa xuất hiện rồi tan hết. Lúc này ta thu được thuốc thử Tollens.
+ Cho tiếp khoảng 2ml dung dịch nước chuối chín đã lọc ở Bước 1 vào ống nghiệm chứa thuốc thử Tollens.
+ Dùng kẹp gỗ kẹp ống nghiệm rồi đun nóng nhẹ trên ngọn lửa đèn cồn (hoặc đặt vào cốc nước nóng). Lắc nhẹ ống nghiệm trong quá trình đun.
– Bước 3: Quan sát hiện tượng xảy ra trên thành ống nghiệm.

D. HIỆN TƯỢNG VÀ GIẢI THÍCH
1. Ở thí nghiệm 1:
– Hiện tượng: Bề mặt lát chuối xanh nơi có nhỏ dung dịch iot sẽ chuyển sang màu xanh tím.
– Giải thích: Do trong chuối xanh có chứa tinh bột, tinh bột đã phản ứng với iot tạo ra hợp chất có màu xanh tím đặc trưng. Điều này chứng tỏ sự có mặt của tinh bột.

2. Ở thí nghiệm 2:
– Hiện tượng: Sau khi đun nóng một lúc, trên thành trong của ống nghiệm sẽ xuất hiện một lớp bạc kim loại sáng bóng, có thể soi gương được.
– Giải thích: Do trong chuối chín có chứa glucozơ. Glucozơ đã tham gia phản ứng tráng bạc, khử ion \(Ag^+\) thành kim loại \(Ag\) bám vào thành ống nghiệm. Điều này chứng tỏ sự có mặt của glucozơ.
(Để chắc chắn hơn, các em có thể làm một thí nghiệm đối chứng là nhỏ dung dịch iot vào chuối chín, các em sẽ thấy hiện tượng màu xanh tím không xuất hiện hoặc rất mờ, chứng tỏ hàm lượng tinh bột đã giảm đi rất nhiều).

E. KẾT LUẬN
Qua hai thí nghiệm trên, chúng ta đã chứng minh được rằng: Chuối xanh chứa nhiều tinh bột. Khi chuối chín, dưới tác dụng của các enzim có trong quả chuối, tinh bột đã bị thủy phân và chuyển hóa thành glucozơ (làm cho chuối có vị ngọt).

Chúc các em học tốt