Có 16 học sinh gồm 3 học sinh giỏi , 5 học sinh khá, 8 học sinh trung bình. Có b…
Trước hết, chúng ta cùng nhau phân tích các dữ kiện và yêu cầu:
Tổng số học sinh: 16 học sinh.
Phân loại:
- 3 học sinh giỏi (G)
- 5 học sinh khá (K)
- 8 học sinh trung bình (TB)
Yêu cầu chia nhóm:
- Chia thành 2 tổ, mỗi tổ có 8 học sinh.
- Mỗi tổ đều phải có học sinh giỏi.
- Mỗi tổ đều phải có ít nhất 2 học sinh khá.
Phân tích và hướng giải:
Bài toán yêu cầu chia 16 học sinh thành 2 tổ không phân biệt (tức là không có tên gọi cụ thể như Tổ A, Tổ B). Cách tiếp cận phổ biến và dễ hiểu nhất cho dạng bài này là:
1. Ta tính số cách chọn ra 8 học sinh để thành lập một tổ (tạm gọi là Tổ 1) sao cho thỏa mãn các điều kiện của đề bài.
2. 8 học sinh còn lại sẽ tự động tạo thành Tổ 2.
3. Vì 2 tổ này là không phân biệt, nên cách chia (Tổ 1, Tổ 2) và cách chia (Tổ 2, Tổ 1) thực chất chỉ là một. Do đó, kết quả tính được ở bước 1 sẽ phải chia cho 2.
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào chi tiết việc thành lập một tổ gồm 8 học sinh thỏa mãn điều kiện.
Gọi số học sinh giỏi, khá, trung bình của Tổ 1 lần lượt là \(g_1, k_1, tb_1\).
Ta có: \(g_1 + k_1 + tb_1 = 8\).
Dựa vào yêu cầu đề bài, ta suy ra điều kiện cho Tổ 1:
- “Mỗi tổ đều có học sinh giỏi”: Tổng có 3 học sinh giỏi. Nếu Tổ 1 có \(g_1\) học sinh giỏi thì Tổ 2 sẽ có \(3 – g_1\) học sinh giỏi. Để cả hai tổ đều có học sinh giỏi thì \(g_1 \ge 1\) và \(3 – g_1 \ge 1\). Điều này tương đương với \(1 \le g_1 \le 2\).
- “Mỗi tổ có ít nhất 2 học sinh khá”: Tổng có 5 học sinh khá. Nếu Tổ 1 có \(k_1\) học sinh khá thì Tổ 2 sẽ có \(5 – k_1\) học sinh khá. Để cả hai tổ đều có ít nhất 2 học sinh khá thì \(k_1 \ge 2\) và \(5 – k_1 \ge 2\). Điều này tương đương với \(2 \le k_1 \le 3\).
Như vậy, ta cần chọn 8 học sinh cho Tổ 1 với số lượng học sinh giỏi là 1 hoặc 2, và số lượng học sinh khá là 2 hoặc 3. Chúng ta sẽ xét các trường hợp sau:
Trường hợp 1: Tổ 1 có 1 học sinh giỏi và 2 học sinh khá.
Để đủ 8 người, ta cần chọn thêm: \(8 – 1 – 2 = 5\) học sinh trung bình.
- Số cách chọn 1 học sinh giỏi từ 3 học sinh giỏi là: \(C_{3}^{1}\) cách.
- Số cách chọn 2 học sinh khá từ 5 học sinh khá là: \(C_{5}^{2}\) cách.
- Số cách chọn 5 học sinh trung bình từ 8 học sinh trung bình là: \(C_{8}^{5}\) cách.
Số cách chọn cho trường hợp này là:
\[ C_{3}^{1} \cdot C_{5}^{2} \cdot C_{8}^{5} = 3 \cdot 10 \cdot 56 = 1680 \text{ cách} \]
Trường hợp 2: Tổ 1 có 1 học sinh giỏi và 3 học sinh khá.
Để đủ 8 người, ta cần chọn thêm: \(8 – 1 – 3 = 4\) học sinh trung bình.
- Số cách chọn 1 học sinh giỏi từ 3 học sinh giỏi là: \(C_{3}^{1}\) cách.
- Số cách chọn 3 học sinh khá từ 5 học sinh khá là: \(C_{5}^{3}\) cách.
- Số cách chọn 4 học sinh trung bình từ 8 học sinh trung bình là: \(C_{8}^{4}\) cách.
Số cách chọn cho trường hợp này là:
\[ C_{3}^{1} \cdot C_{5}^{3} \cdot C_{8}^{4} = 3 \cdot 10 \cdot 70 = 2100 \text{ cách} \]
Trường hợp 3: Tổ 1 có 2 học sinh giỏi và 2 học sinh khá.
Để đủ 8 người, ta cần chọn thêm: \(8 – 2 – 2 = 4\) học sinh trung bình.
- Số cách chọn 2 học sinh giỏi từ 3 học sinh giỏi là: \(C_{3}^{2}\) cách.
- Số cách chọn 2 học sinh khá từ 5 học sinh khá là: \(C_{5}^{2}\) cách.
- Số cách chọn 4 học sinh trung bình từ 8 học sinh trung bình là: \(C_{8}^{4}\) cách.
Số cách chọn cho trường hợp này là:
\[ C_{3}^{2} \cdot C_{5}^{2} \cdot C_{8}^{4} = 3 \cdot 10 \cdot 70 = 2100 \text{ cách} \]
Trường hợp 4: Tổ 1 có 2 học sinh giỏi và 3 học sinh khá.
Để đủ 8 người, ta cần chọn thêm: \(8 – 2 – 3 = 3\) học sinh trung bình.
- Số cách chọn 2 học sinh giỏi từ 3 học sinh giỏi là: \(C_{3}^{2}\) cách.
- Số cách chọn 3 học sinh khá từ 5 học sinh khá là: \(C_{5}^{3}\) cách.
- Số cách chọn 3 học sinh trung bình từ 8 học sinh trung bình là: \(C_{8}^{3}\) cách.
Số cách chọn cho trường hợp này là:
\[ C_{3}^{2} \cdot C_{5}^{3} \cdot C_{8}^{3} = 3 \cdot 10 \cdot 56 = 1680 \text{ cách} \]
Vậy, tổng số cách để chọn ra một tổ 8 người thỏa mãn các điều kiện là tổng số cách của 4 trường hợp trên:
\[ 1680 + 2100 + 2100 + 1680 = 7560 \text{ cách} \]
Tuy nhiên, như đã phân tích ở đầu, việc chia thành 2 tổ không phân biệt tên gọi có nghĩa là cách chia {Tổ 1, Tổ 2} và {Tổ 2, Tổ 1} là như nhau. Trong 7560 cách chọn trên, mỗi cặp tổ đã bị đếm lặp 2 lần (một lần khi ta chọn tổ này, và lần thứ hai khi ta chọn tổ kia).
Do đó, số cách chia 16 học sinh thành 2 tổ thỏa mãn yêu cầu là:
\[ \frac{7560}{2} = 3780 \text{ cách} \]
Kết luận:
Vậy, có tất cả 3780 cách chia 16 học sinh đó thành 2 tổ, mỗi tổ có 8 học sinh sao cho mỗi tổ đều có học sinh giỏi và mỗi tổ có ít nhất 2 học sinh khá.
Chúc các em học tốt
Đáp án:
3780 cách
Lời giải:
TH1: 1 tổ có \(1\) học sinh giỏi, \(2\) học sinh khá và 5 học sinh trung bình. Các học sinh còn lại là một tổ (2 học sinh giỏi, 3 học sinh khá, 3 học sinh trung bình).
Số cách chọn học sinh giỏi là: \(3\) cách
Số cách chọn học sinh khá là: \(C_5^2 = 10\) cách
Số cách chọn cho \(5\) học sinh còn lại là: \(C_8^5 = 56\) cách
Vậy số cách chọn trong trường hợp này là
\(3.10.56 = 1680\)
TH2: 1 tổ có \(1\) học sinh giỏi, \(3\) học sinh khá và 4 học sinh trung bình. Các học sinh còn lại là một tổ (2 học sinh giỏi, 2 học sinh khá và 4 học sinh trung bình).
Số cách chọn học sinh giỏi là: \(3\) cách
Số cách chọn học sinh khá là: \(C_5^3 = 10\) cách
Số cách chọn \(4\) học sinh còn lại là: \(C_8^4 = 70\) cách
Vậy số cách chọn trong trường hợp này là
\(70.10.3 = 2100\)
Vậy có tất cả số cách chia là
\(2100 + 1680 = 3780\)