Công của lực nào luôn bằng 0 ?
A.Trọng lực. B.Phản lực. C.Lực kéo. D….
A.Trọng lực. B.Phản lực. C.Lực kéo. D.Lực cản.
Câu hỏi của chúng ta là: “Công của lực nào luôn bằng 0?” và có các lựa chọn: A. Trọng lực, B. Phản lực, C. Lực kéo, D. Lực cản.
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhớ lại định nghĩa về công của lực.
Bước 1: Nhắc lại định nghĩa công của lực
Theo Sách giáo khoa Vật lý lớp 10, công (A) của một lực không đổi (F) tác dụng lên một vật khi vật dịch chuyển một đoạn đường s là tích của độ lớn của lực, độ lớn của quãng đường dịch chuyển và cosin của góc hợp bởi vecto lực và vecto dịch chuyển.
Công thức được biểu diễn như sau:
\[ A = F \cdot s \cdot \cos(\alpha) \]
Trong đó:
– \(A\) là công của lực (đơn vị Joule, J).
– \(F\) là độ lớn của lực tác dụng (đơn vị Newton, N).
– \(s\) là độ lớn của quãng đường dịch chuyển (đơn vị mét, m).
– \(\alpha\) là góc hợp bởi vecto lực \(\vec{F}\) và vecto dịch chuyển \(\vec{s}\).
Để công \(A\) bằng 0, một trong ba yếu tố sau phải bằng 0:
1. Độ lớn của lực \(F = 0\).
2. Độ lớn của quãng đường dịch chuyển \(s = 0\).
3. \(\cos(\alpha) = 0\). Điều này xảy ra khi góc \(\alpha = 90^\circ\) (tức là lực vuông góc với phương dịch chuyển).
Bước 2: Phân tích từng lựa chọn
Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét từng lựa chọn để xác định lực nào có công luôn bằng 0 trong mọi trường hợp có thể xảy ra.
Lựa chọn A: Trọng lực
Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật. Khi một vật dịch chuyển, trọng lực thường có xu hướng làm vật thay đổi độ cao. Ví dụ, khi một vật rơi tự do, trọng lực sinh công dương. Khi một vật được ném lên cao, trọng lực sinh công âm. Tuy nhiên, nếu vật di chuyển theo phương ngang (ví dụ, một vật trượt trên mặt phẳng ngang không có ma sát), thì góc giữa vecto trọng lực (luôn hướng xuống) và vecto dịch chuyển (theo phương ngang) là 90 độ. Trong trường hợp này, \(\cos(90^\circ) = 0\), nên công của trọng lực sẽ bằng 0. Tuy nhiên, “luôn bằng 0” có nghĩa là trong mọi tình huống, không có ngoại lệ. Khi vật rơi hoặc bay lên, trọng lực chắc chắn sinh công. Do đó, trọng lực không phải lúc nào cũng bằng 0.
Lựa chọn B: Phản lực
Phản lực là lực mà vật B tác dụng lên vật A khi vật A tác dụng lên vật B. Trong nhiều trường hợp, phản lực của mặt đỡ tác dụng lên vật là vuông góc với phương dịch chuyển của vật. Ví dụ, khi một vật trượt trên mặt phẳng ngang, phản lực của mặt đỡ vuông góc với phương dịch chuyển của vật. Tương tự như trọng lực trong trường hợp này, góc giữa phản lực và vecto dịch chuyển là 90 độ, nên \(\cos(90^\circ) = 0\), dẫn đến công của phản lực bằng 0.
Tuy nhiên, hãy tưởng tượng một vật đang chuyển động trên một mặt phẳng nghiêng. Phản lực của mặt phẳng nghiêng sẽ vuông góc với bề mặt đó. Nếu vật di chuyển theo phương song song với mặt phẳng nghiêng, thì phản lực của mặt phẳng nghiêng sẽ vuông góc với phương dịch chuyển. Nhưng nếu vật chỉ đơn giản là đứng yên trên mặt phẳng nghiêng, thì quãng đường dịch chuyển \(s=0\), và do đó công của phản lực cũng bằng 0.
Câu hỏi nói “Công của lực nào luôn bằng 0?”. Chúng ta cần tìm lực mà trong bất kỳ chuyển động nào của vật chịu tác dụng lực đó, công sinh ra luôn bằng không.
Khi xét phản lực của mặt đỡ tác dụng lên vật khi vật di chuyển trên mặt đỡ đó, thì phản lực luôn vuông góc với mặt đỡ. Nếu vật di chuyển trên mặt đỡ, thì phương dịch chuyển của vật sẽ nằm trên mặt đỡ. Do đó, vecto phản lực luôn vuông góc với vecto dịch chuyển.
Cụ thể, nếu vật chuyển động trên mặt phẳng ngang, phản lực vuông góc với phương ngang. Nếu vật chuyển động trên mặt phẳng nghiêng, phản lực vuông góc với mặt phẳng nghiêng. Trong cả hai trường hợp này, góc \(\alpha\) giữa phản lực và vecto dịch chuyển luôn bằng 90 độ.
Khi \(\alpha = 90^\circ\), ta có \(\cos(\alpha) = \cos(90^\circ) = 0\).
Do đó, công của phản lực trong trường hợp vật dịch chuyển trên mặt đỡ sẽ luôn bằng 0.
Lựa chọn C: Lực kéo
Lực kéo là lực do dây hoặc vật khác tác dụng lên vật để kéo nó đi. Lực kéo có thể sinh công dương (khi lực kéo cùng chiều với dịch chuyển), công âm (khi lực kéo ngược chiều với dịch chuyển) hoặc công bằng 0 (khi lực kéo vuông góc với dịch chuyển hoặc khi vật không dịch chuyển). Vì lực kéo có thể sinh công khác 0, nên đây không phải là đáp án đúng.
Lựa chọn D: Lực cản
Lực cản là lực chống lại chuyển động của vật. Lực cản thường có xu hướng làm chậm lại chuyển động, nên nó thường sinh công âm. Ví dụ, lực cản của không khí khi một vật rơi. Nếu vật đang chuyển động, lực cản thường khác 0 và có một phương nhất định so với phương dịch chuyển. Lực cản không phải lúc nào cũng bằng 0.
Bước 3: Kết luận
Dựa trên phân tích ở Bước 2, chúng ta thấy rằng công của phản lực của mặt đỡ tác dụng lên vật luôn vuông góc với phương dịch chuyển của vật. Khi góc hợp bởi lực và vecto dịch chuyển là 90 độ, công của lực đó sẽ bằng 0.
Do đó, công của lực phản lực (phản lực của mặt đỡ) luôn bằng 0 khi vật dịch chuyển trên mặt đỡ.
Đáp án đúng là B. Phản lực.
Các em về nhà xem lại kỹ định nghĩa công và các ví dụ liên quan để hiểu sâu hơn nhé. Có câu hỏi gì cứ mạnh dạn hỏi cô.
Lực phản là lực mà một vật \(\rm A\) tác dụng lên một vật \(\rm B\) và đồng thời vật \(\rm B\) cũng tác dụng phản lại vật \(\rm A\) với cùng một lực lượng, hướng ngược nhau. Vì vậy tổng các lực phản tác dụng lẫn nhau luôn bằng \(0\)
\(⇒ Chọn B.\)
Đáp án:
\(\bb B.\) Phản lực
Giải thích các bước giải:
Khi ta tác dụng \(1\) vật bất kì thì sẽ sinh ra \(1\) lực tương đương với lực mà người đó đã tác dụng lên vật đó. Đó chính là phản lực.