Nêu hoàn cảnh sáng tác và phương thức biểu đạt của văn bản Chiếu Dời Đô ? / NV8
Trước hết, để hiểu rõ hơn về nội dung và ý nghĩa của tác phẩm, chúng ta cần nắm vững hoàn cảnh sáng tác và phương thức biểu đạt của nó. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, bám sát theo Sách giáo khoa nhé.
Bước 1: Xác định Hoàn cảnh sáng tác của “Chiếu Dời Đô”
Để xác định hoàn cảnh sáng tác, chúng ta cần xem xét các yếu tố sau:
1. Tác giả: “Chiếu Dời Đô” là tác phẩm của ai?
* Theo Sách giáo khoa, tác giả là Lý Thái Tổ (tên thật là Lý Công Uẩn).
2. Thời gian: Tác phẩm được viết vào thời điểm nào trong lịch sử?
* Sách giáo khoa cho biết, tác phẩm được viết vào năm 1010. Đây là năm nhà Lý được thành lập, sau khi dẹp yên loạn 12 sứ quân và chấm dứt thời kỳ phong kiến phân liệt kéo dài.
3. Bối cảnh lịch sử – xã hội: Tình hình đất nước lúc bấy giờ ra sao?
* Sau nhiều năm nội chiến, đất nước ta cần một sự ổn định và phát triển mới. Nhà Lý ra đời với sứ mệnh xây dựng một quốc gia cường thịnh.
* Kinh đô Hoa Lư (thuộc tỉnh Ninh Bình ngày nay) lúc bấy giờ là kinh đô của nhà Đinh, nhà Tiền Lê. Tuy nhiên, Hoa Lư có những hạn chế về địa lý:
* Núi non hiểm trở, nhưng địa hình chật hẹp, khó mở mang.
* Cát lầy, khó khăn cho việc xây dựng và phát triển lâu dài.
* Dễ bị tấn công từ phía sông.
4. Sự kiện chính dẫn đến việc ra đời tác phẩm: Vì sao Lý Thái Tổ lại viết “Chiếu Dời Đô”?
* Xuất phát từ những hạn chế của kinh đô Hoa Lư, Lý Thái Tổ nhận thấy cần phải dời đô đến một vị trí thuận lợi hơn để xây dựng đất nước vững mạnh, hưng thịnh.
* Việc dời đô là một quyết định chiến lược quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến vận mệnh quốc gia. Do đó, nhà vua cần ban bố một văn bản mang tính pháp lý, thuyết phục và khẳng định ý nghĩa của việc dời đô. Đó chính là “Chiếu Dời Đô”.
5. Mục đích của tác phẩm: “Chiếu Dời Đô” ra đời nhằm mục đích gì?
* Thông báo và giải thích cho triều đình, nhân dân về ý định dời đô.
* Khẳng định tính đúng đắn, hợp lý và sự cần thiết của việc dời đô.
* Cổ vũ, khích lệ tinh thần mọi người, tạo sự đồng thuận cho quyết định này.
Tóm lại về hoàn cảnh sáng tác:
“Chiếu Dời Đô” được Lý Thái Tổ viết vào năm 1010, ngay sau khi lên ngôi và thành lập nhà Lý. Bối cảnh lịch sử lúc này là đất nước vừa thoát khỏi thời kỳ loạn lạc, cần một nền tảng vững chắc để phát triển. Kinh đô Hoa Lư lúc bấy giờ có nhiều hạn chế về địa lý, không còn phù hợp với yêu cầu xây dựng đất nước cường thịnh. Vì vậy, Lý Thái Tổ đã quyết định dời đô về Thăng Long (nay là Hà Nội), và “Chiếu Dời Đô” ra đời để thông báo, giải thích và thuyết phục về quyết định trọng đại này.
Bước 2: Xác định Phương thức biểu đạt chính của “Chiếu Dời Đô”
Phương thức biểu đạt là cách thức mà tác giả sử dụng để truyền tải tư tưởng, tình cảm và ý đồ của mình đến người đọc, người nghe. Trong “Chiếu Dời Đô”, chúng ta cần nhận diện phương thức biểu đạt chủ yếu.
1. Tìm hiểu khái niệm về các phương thức biểu đạt:
* Tự sự: Kể lại một chuỗi sự kiện theo một trình tự nhất định.
* Miêu tả: Tái hiện lại hình ảnh, âm thanh, màu sắc, trạng thái của sự vật, hiện tượng.
* Biểu cảm: Bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của con người.
* Nghị luận: Trình bày, phân tích, đánh giá một vấn đề nhằm thuyết phục người đọc, người nghe.
* Thuyết minh: Cung cấp, giới thiệu tri thức về một đối tượng nào đó.
2. Phân tích văn bản “Chiếu Dời Đô” dựa trên các phương thức biểu đạt:
* Tác phẩm có kể chuyện không? Không hẳn là kể một câu chuyện có diễn biến theo thời gian.
* Tác phẩm có miêu tả nhiều cảnh vật, con người không? Có một chút miêu tả về Thăng Long và Hoa Lư, nhưng không phải là trọng tâm.
* Tác phẩm có bộc lộ cảm xúc cá nhân sâu sắc không? Dù có sự quan tâm đến vận mệnh đất nước, nhưng không phải là kiểu biểu cảm cá nhân.
* Tác phẩm có trình bày, phân tích, lập luận để thuyết phục người đọc về một vấn đề không? Rõ ràng là có. Tác giả đưa ra lý lẽ, dẫn chứng để chứng minh tại sao cần dời đô, tại sao Thăng Long lại là nơi lý tưởng.
* Tác phẩm có giới thiệu kiến thức một cách khách quan không? Không phải là thuyết minh.
3. Kết luận về phương thức biểu đạt chính:
* “Chiếu Dời Đô” là một văn bản mang tính pháp lí, có mục đích thuyết phục cao. Lý Thái Tổ dùng lí lẽ sắc bén, dẫn chứng lịch sử và sự suy luận logic để khẳng định chủ trương dời đô của mình là đúng đắn.
* Vì vậy, phương thức biểu đạt chính của văn bản này là nghị luận.
Bên cạnh phương thức nghị luận, trong văn bản cũng xen kẽ một số yếu tố của các phương thức khác như:
* Biểu cảm: Thể hiện qua niềm mong mỏi, khát vọng xây dựng đất nước cường thịnh, qua sự lo lắng cho vận mệnh dân tộc.
* Miêu tả: Có những nét phác họa về địa thế Hoa Lư và Thăng Long để làm nổi bật sự ưu việt của nơi ở mới.
Tuy nhiên, yếu tố bao trùm và chi phối toàn bộ văn bản vẫn là lập luận, lý lẽ để thuyết phục.
Tóm lại về phương thức biểu đạt:
Phương thức biểu đạt chính của văn bản “Chiếu Dời Đô” là nghị luận. Tác phẩm sử dụng lập luận chặt chẽ, lý lẽ thuyết phục để khẳng định ý nghĩa và sự cần thiết của việc dời đô.
Các em thân mến, như vậy là chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu chi tiết về hoàn cảnh sáng tác và phương thức biểu đạt của “Chiếu Dời Đô”. Hiểu rõ những yếu tố này sẽ giúp các em đọc hiểu tác phẩm sâu sắc hơn, cảm nhận được trí tuệ và tầm nhìn của vị vua anh minh Lý Thái Tổ.
Các em ghi bài đầy đủ và chuẩn bị cho phần phân tích nội dung của bài học nhé. Cô tin rằng với sự tìm hiểu kỹ lưỡng, các em sẽ ngày càng yêu thích môn Văn hơn.
chiếu dời đô được ông viết năm canh tuất, niên hiệu thuận thiên thứ nhất 1010.
phương thức biểu đạt: nghị luận
cho mình xin câu hỏi hay nhất ạ <3
– Hoàn cảnh sáng tác : năm Canh Tuất niên hiệu Thuận Thiên thứ nhất (1010), Lý Công Uẩn viết bài chiếu bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La.
– Phương thức biểu đạt : Nghị luận.