Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau phân tích và giải một đề đọc hiểu rất hay về bài thơ “Dặn con” của nhà thơ Huy Cận nhé. Đây là một bài thơ giàu tình cảm, chứa đựng những lời dặn dò sâu sắc của người cha dành cho con mình. Các em hãy đọc kĩ bài thơ và cùng cô giải quyết từng câu hỏi.

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

PHẦN I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (6,0 điểm)

Câu 1:
Để xác định cách gieo vần, chúng ta hãy xem xét vị trí của các tiếng bắt vần với nhau trong bài thơ nhé.
Cô ví dụ ở khổ thơ thứ nhất:
Yêu đời và yêu người;
Nghìn năm mặn muối đời;
Các tiếng “người” và “đời” ở cuối dòng thơ thứ 2 và thứ 4 vần với nhau.
Tương tự ở khổ thơ 3:
Cha đoán chẳng sai đâu!
Yêu người đến khổ đau.
Các tiếng “đâu” và “đau” cũng được gieo ở cuối dòng thơ. Cách gieo vần ở cuối các dòng thơ như vậy được gọi là gieo vần chân. Đây là cách gieo vần chủ yếu trong cả bài thơ.
=> Chọn đáp án A. Vần chân.

Câu 2:
Câu hỏi này yêu cầu chúng ta tìm ra điều mà người cha “không muốn khẳng định”. Chúng ta hãy phân tích từng phương án:
A. Tình yêu trong trái tim mỗi người là vô bờ bến: Hình ảnh “trái tim vô hạn” đã khẳng định điều này.
B. Con hãy dành tình yêu cho muôn vật, muôn loài: Các khổ thơ đầu đã thể hiện rõ điều này: “Yêu đời và yêu người”, “Yêu tạo vật thiên nhiên”…
C. Trong tình yêu đó nên dành chỗ cho tình bạn: Câu thơ “Dành riêng chỗ, con nghe / Cho chói ngời tình bạn” chính là lời khẳng định cho ý này.
D. Trong tình yêu không có chỗ cho tình bạn: Ý này hoàn toàn trái ngược với lời dặn của người cha. Cha muốn con dành một vị trí đặc biệt cho tình bạn trong trái tim mình.
=> Chọn đáp án D. Trong tình yêu không có chỗ cho tình bạn.

Câu 3:
Người cha dặn con yêu rất nhiều thứ: yêu đời, yêu người, yêu thiên nhiên, đất nước… Nhưng sau khi liệt kê tất cả những tình yêu ấy, cha đã dành riêng hai khổ thơ (khổ 4 và 5) để nói về tình bạn. Cha nhấn mạnh phải “dành riêng chỗ”, phải “chăm chút” vì tình bạn “chẳng có nhiều”. Sự nhấn mạnh đặc biệt này cho thấy người cha muốn dặn con phải xem trọng nhất tình cảm bạn bè.
=> Chọn đáp án B. Tình cảm bạn bè .

Câu 4:
Toàn bộ bài thơ là lời dặn của người cha về chữ “Yêu”. Bắt đầu là “Yêu đời và yêu người”, “Yêu tình yêu say đắm”, “Yêu tạo vật thiên nhiên”,… và cuối cùng là trân trọng “tình bạn”. Tựu trung lại, bài học lớn nhất mà người con có thể học được chính là trong cuộc sống này, phải biết yêu thương. Tình yêu thương sẽ làm cho cuộc sống của chúng ta trở nên ý nghĩa và tốt đẹp hơn.
=> Chọn đáp án D. Sống phải biết yêu thương.

Câu 5:
Các em hãy đọc lại hai khổ thơ đầu:
“Yêu đời và yêu người
Yêu tình yêu say đắm
…
Yêu tạo vật thiên nhiên
Yêu tổ tiên đất nước
Yêu mộng đẹp nối liền”
Tác giả đã lặp đi lặp lại từ “Yêu” ở đầu các câu thơ. Việc lặp lại một từ hoặc một cụm từ để tạo nhịp điệu và nhấn mạnh ý nghĩa được gọi là biện pháp tu từ điệp ngữ.
=> Chọn đáp án C. Điệp ngữ.

Câu 6:
Kiến thức về từ Hán-Việt các em đã được học rồi. Chúng ta cùng phân tích nhé:
A. Tạo vật: là từ Hán-Việt (tạo: làm ra, vật: sự vật).
B. Thiên nhiên: là từ Hán-Việt (thiên: trời, nhiên: tự nhiên).
C. Tổ tiên: là từ Hán-Việt (tổ: nguồn gốc, tiên: trước).
D. Đất nước: là một từ ghép thuần Việt, được tạo bởi hai từ đơn thuần Việt là “đất” và “nước”.
=> Chọn đáp án D. Đất nước.

Câu 7:
Câu trả lời nằm ngay trong khổ thơ cuối cùng của bài thơ. Các em hãy đọc thật kĩ:
“Cha làm thơ dặn con
Mà cũng là tặng bạn”
Rất rõ ràng, người cha đã gửi gắm những tâm tư, tình cảm của mình qua hình thức làm thơ.
=> Chọn đápán B. Làm thơ.

Câu 8:
Số từ là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự. Chúng ta cùng đọc lại khổ thơ thứ nhất và tìm xem có bao nhiêu số từ nhé:
“Con lớn lên, con ơi
Yêu đời và yêu người
Yêu tình yêu say đắm
Nghìn năm mặn muối đời;”
Trong khổ thơ này, chỉ có một số từ duy nhất là “Nghìn”.
=> Chọn đáp án A. Một.

Câu 9:
Trong hai khổ thơ thứ tư và thứ năm, người cha muốn nhắn nhủ con một điều vô cùng sâu sắc về tình bạn:
– Thứ nhất, tình bạn có một vị trí vô cùng đặc biệt, quan trọng trong cuộc đời mỗi người. Nó xứng đáng có một “chỗ riêng”, “chói ngời” trong “trái tim vô hạn” của con.
– Thứ hai, tình bạn thật sự, tri kỉ là một thứ tình cảm hiếm có, quý giá (“chẳng có nhiều”). Vì vậy, con phải biết trân trọng, gìn giữ và vun đắp (“càng nên chăm chút”) để tình bạn ấy ngày càng bền chặt, giúp cho cuộc đời con thêm ý nghĩa, “phì nhiêu”.

Câu 10:
Đây là một câu hỏi mở, các em có thể trình bày theo suy nghĩ và cảm nhận riêng của mình, nhưng cần dựa trên nội dung bài thơ. Cô gợi ý một cách trả lời nhé:
Qua bài thơ “Dặn con” của Huy Cận, em rút ra được bài học vô cùng quý giá về tình yêu thương và giá trị của tình bạn.
– Bài học đầu tiên là phải biết mở rộng trái tim mình để yêu thương cuộc sống, yêu con người, yêu thiên nhiên, quê hương đất nước. Sống có tình yêu thương sẽ giúp tâm hồn ta trở nên phong phú và cuộc đời thêm ý nghĩa.
– Bài học sâu sắc nhất đối với em là về tình bạn. Em hiểu rằng, tìm được một người bạn tốt thật sự rất khó và đáng quý. Vì vậy, em tự nhủ phải biết trân trọng những người bạn đang ở bên cạnh mình, phải biết quan tâm, chia sẻ và vun đắp cho tình bạn ấy ngày càng thêm keo sơn, bền chặt, giống như lời cha dặn con trong bài thơ.

Cô hy vọng với phần hướng dẫn chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về bài thơ và hoàn thành tốt bài tập của mình. Chúc các em luôn học tốt môn Ngữ văn