Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt đi giải quyết từng câu hỏi của đề bài nhé!

Câu 1. Bài thơ trên viết theo thể thơ nào?

Để xác định thể thơ, chúng ta cần xem xét số chữ trong mỗi câu và cách gieo vần của bài thơ.
Quan sát bài thơ, ta thấy mỗi câu thơ đều có 5 chữ.
Cách gieo vần: “vắng” – “nắng”, “thì” – “đi”, “trường” – “nương”, “bước” – “lớp”, “về” – “khe”, “lá” – “mẹ”, “bé” – “tre”, “cây” – “hay”, “đội” – “tới”, “rừng” – “trường”.
Các câu thơ thường gieo vần ở chữ cuối.
Với số chữ trong mỗi câu và cách gieo vần như vậy, bài thơ “Đi học” được viết theo thể thơ: Thể thơ năm chữ.

Câu 2. Cách gieo vần của bài thơ là chủ yếu?

Chúng ta đã phân tích cách gieo vần ở câu 1 rồi. Các chữ cuối của các dòng thơ thường có sự tương đồng về âm thanh. Ví dụ: “vắng” và “nắng”, “thì” và “đi”, “trường” và “nương”, “lá” và “mẹ”. Những tiếng vần này thường nằm ở cuối các dòng thơ, tạo nên sự kết nối giữa các câu thơ.
Trong các phương án đưa ra, “vần chân” là cách gọi chính xác cho cách gieo vần ở cuối các dòng thơ.

Đáp án đúng là: D. Vần chân

Câu 3. Em bé được đi học đã cảm thấy những cảnh vật thân quen được khoác lên một màu sắc mới. Đó là gì?

Chúng ta hãy xem lại những câu thơ miêu tả cảnh vật nhé:
“Hương rừng thơm đồi vắng,
Nước suối trong thầm thì,
Cọ xoè ô che nắng,
Râm mát đường em đi.”

Và những câu thơ miêu tả trên đường đi học:
“Đường xa em đi về
Có chim reo trong lá,
Có nước chảy dưới khe
Thì thào như tiếng mẹ.”

Khi đi học, những cảnh vật quen thuộc như rừng, suối, cây cọ, chim hót, nước chảy… dường như trở nên sinh động và đáng yêu hơn. Cụ thể:
– “Hương rừng thơm đồi vắng”: Hương rừng quen thuộc giờ đây trở nên thơm ngát, quyến rũ hơn.
– “Nước suối trong thầm thì”: Dòng suối trong veo nay lại có âm thanh như đang trò chuyện.
– “Cọ xoè ô che nắng”: Những cây cọ xòe lá như chiếc ô lớn, mang lại bóng mát.
– “Chim reo trong lá”: Tiếng chim hót líu lo như đang vui mừng.
– “Nước chảy dưới khe thì thào như tiếng mẹ”: Âm thanh của dòng nước chảy nghe êm dịu, vỗ về như lời ru của mẹ.

Vậy, những cảnh vật quen thuộc dường như được khoác lên một màu sắc mới đó là: sự sinh động, đáng yêu, có hồn hơn, và mang âm thanh, hương vị gần gũi, thân thương như chính tiếng mẹ.

Câu 4. Em bé đến trường trong hoàn cảnh nào?

Chúng ta hãy đọc lại đoạn thơ nói về việc đến trường:
“Hôm qua em tới trường,
Mẹ dắt tay từng bước.
Hôm nay mẹ lên nương,
Một mình em tới lớp.”

Từ những câu thơ này, ta thấy rõ ràng hôm nay em bé đến trường một mình vì mẹ đã đi làm nương.
Hãy xem các phương án:
A. Hôm nay mẹ lên nương nên em phải một mình tới lớp – Đúng với nội dung bài thơ.
B. Mẹ đưa em đến trường – Sai, vì mẹ đưa em đi hôm qua.
C. Buổi sáng, em đến trường cùng các bạn – Bài thơ không nhắc đến việc đi cùng bạn.
D. Em đi học cùng cô giáo – Bài thơ không nhắc đến việc đi cùng cô giáo.

Đáp án đúng là: A. Hôm nay mẹ lên nương nên em phải một mình tới lớp

Câu 5. Hai câu thơ Có nước chảy dưới khe/Thì thào như tiếng mẹ. sử dụng phép tu từ gì? Nêu tác dụng của phép tu từ.

Chúng ta xem xét hai câu thơ: “Có nước chảy dưới khe/ Thì thào như tiếng mẹ.”
Ở đây, người ta so sánh âm thanh của dòng nước chảy dưới khe với “tiếng mẹ”. Từ “như” là dấu hiệu nhận biết của phép so sánh.
Vậy, phép tu từ được sử dụng ở đây là: So sánh.

Tác dụng của phép so sánh này là gì?
Khi so sánh tiếng nước chảy với tiếng mẹ, tác giả muốn nhấn mạnh:
– Âm thanh của dòng nước rất êm dịu, trong trẻo, du dương.
– Đồng thời, gợi lên sự yêu thương, vỗ về, chăm sóc của người mẹ dành cho em bé. Điều này cho thấy tình cảm gắn bó, thân thương của em bé với người mẹ.
– Việc liên tưởng này còn thể hiện tâm hồn nhạy cảm, giàu yêu thương của em bé.

Câu 6. Có bạn chép bốn câu thơ trong bài như sau:
Trường của em be bé,
Nằm lặng giữa rừng cây.
Cô giáo em xinh đẹp
Dạy em hát rất hay.
Em thấy chép như vậy có ảnh hưởng gì đến khổ thơ trên?

Chúng ta hãy xem lại khổ thơ gốc trong bài:
“Trường của em be bé,
Nằm lặng giữa rừng cây.
Cô giáo em tre trẻ,
Dạy em hát rất hay.”

So sánh với cách chép của bạn, ta thấy có sự thay đổi ở câu thứ ba: “Cô giáo em xinh đẹp” thay vì “Cô giáo em tre trẻ”.

Việc thay đổi này ảnh hưởng đến khổ thơ như sau:
– “Tre trẻ” diễn tả tuổi tác và sự tươi mới, năng động của cô giáo, phù hợp với hình ảnh người lái đò thầm lặng, mang kiến thức đến cho học trò.
– “Xinh đẹp” chỉ nói về ngoại hình. Mặc dù cô giáo có thể xinh đẹp, nhưng khi đặt trong ngữ cảnh bài thơ về cảm xúc của học trò, việc cô giáo “tre trẻ” có ý nghĩa hơn về sự gần gũi, dễ mến trong cách dạy dỗ.
– Việc thay đổi này làm mất đi nét đặc trưng, sự tinh tế trong cách miêu tả về cô giáo mà tác giả đã gửi gắm. Khổ thơ không còn giữ được sự hài hòa về ý nghĩa và nhịp điệu như bản gốc.

Câu 7. Có ý kiến cho rằng: bài thơ có tính nhạc, tạo nên âm điệu nhịp nhàng như chính bước đi của bé. Ý kiến của em như thế nào?

Để trả lời câu này, chúng ta cần suy nghĩ về cảm nhận của mình khi đọc bài thơ.
Bài thơ có tính nhạc và nhịp điệu.
Điều này được thể hiện qua:
– Thể thơ năm chữ với những dòng thơ ngắn, gọn, dễ đọc.
– Cách gieo vần chân đều đặn, tạo sự liền mạch, êm ái.
– Nhịp điệu của bài thơ chậm rãi, đều đặn, gợi lên hình ảnh bước chân em bé đang tung tăng đến trường.
– Các hình ảnh thiên nhiên gần gũi, âm thanh trong trẻo (tiếng suối, tiếng chim, tiếng nước chảy) cũng góp phần tạo nên giai điệu nhẹ nhàng, vui tươi cho bài thơ.

Vì vậy, em hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên. Bài thơ “Đi học” thực sự có tính nhạc cao, tạo nên một âm điệu nhịp nhàng, êm ái, rất phù hợp với hình ảnh một em bé đang vui vẻ, háo hức đến trường.

Câu 8. Bài thơ đã khắc họa được khung cảnh quen thuộc như được khoác lên một sắc màu mới khi bạn nhỏ đi học. Đó là khung cảnh vùng miền nào?

Chúng ta hãy xem lại các chi tiết miêu tả cảnh vật:
“Hương rừng thơm đồi vắng,
Nước suối trong thầm thì,
Cọ xoè ô che nắng,
Râm mát đường em đi.”
“Trường của em be bé,
Nằm lặng giữa rừng cây.”

Những hình ảnh như “rừng”, “đồi vắng”, “suối”, “cọ” rất đặc trưng cho vùng núi hoặc vùng trung du, nơi có nhiều cây cối và thiên nhiên hoang sơ. Trường học “nằm lặng giữa rừng cây” cũng củng cố thêm điều này.
Các phương án:
A. Khung cảnh đặc trưng miền núi – Rất phù hợp.
B. Khung cảnh phố phường – Không có chi tiết nào cho thấy điều này.
C. Khung cảnh thôn quê đồng bằng – Đồng bằng thường có ruộng lúa, sông ngòi, làng mạc chứ ít có rừng rậm, đồi vắng.
D. Khung cảnh vùng ven biển – Không có chi tiết nào liên quan đến biển.

Đáp án đúng là: A. Khung cảnh đặc trưng miền núi

Câu 9. Đặt một câu thể hiện tâm trạng của bạn nhỏ trong bài thơ?

Tâm trạng của bạn nhỏ khi đi học được thể hiện qua nhiều câu thơ. Chúng ta có thể chọn một câu hoặc diễn đạt lại ý của một câu thơ.
Ví dụ, bạn nhỏ cảm thấy rất vui và háo hức khi được đi học. Điều này có thể thấy qua:
– Hình ảnh “mẹ dắt tay từng bước” hôm qua, và hôm nay em tự tin đi một mình.
– Sự yêu thích cảnh vật trên đường đi học.
– Niềm vui khi đến trường, gặp cô giáo.

Một câu thể hiện tâm trạng của bạn nhỏ có thể là:
“Em bé cảm thấy thật vui sướng và tự hào khi lần đầu tiên tự mình đến trường.”
Hoặc:
“Trên đường đến trường, em cảm thấy thật thích thú khi lắng nghe âm thanh của thiên nhiên.”

Câu 10. Từ cảm xúc của em về bài thơ trên và tâm trạng của một học sinh, viết đoạn văn khoảng 4-5 câu nêu lên mơ ước của trẻ thơ khi đến trường?

Sau khi đọc bài thơ “Đi học”, chúng ta có thể cảm nhận được niềm vui, sự háo hức của bạn nhỏ khi được đến trường. Từ đó, chúng ta có thể liên hệ đến ước mơ của trẻ thơ khi đến trường.

Em cảm nhận bài thơ “Đi học” thật ấm áp và trong sáng, khơi gợi trong em niềm yêu mến mái trường và ước mơ giản dị của tuổi thơ. Em mơ ước trường học của mình sẽ là một nơi tràn ngập tiếng cười, nơi bạn bè cùng nhau học tập và vui chơi thật vui vẻ. Em mong có thật nhiều bài học hay và những giờ ra chơi thật thú vị để khám phá thế giới xung quanh. Ước mơ của em là được lớn lên mỗi ngày trong vòng tay yêu thương của thầy cô và bạn bè.

Cô hy vọng với những gợi ý chi tiết này, các em đã hiểu bài và làm tốt bài tập của mình. Tiết học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Hẹn gặp lại các em trong những tiết học tiếp theo!