I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)

Câu 1. (1,0 điểm) Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên.

Cô giáo: Để xác định thể thơ, chúng ta cần quan sát vần điệu và số tiếng trong mỗi câu thơ. Các em thấy đó, mỗi câu thơ đều có 5 tiếng và có các chữ vần với nhau theo quy luật. Đây chính là đặc điểm của thể thơ lục bát biến thể hoặc thơ tự do có sử dụng vần chân và vần lưng. Tuy nhiên, với đặc điểm 5 tiếng một câu và nhịp điệu tương đối đều, ta có thể xem đây là thể thơ thơ 5 chữ hoặc gần với thơ lục bát biến thể.

Về phương thức biểu đạt chính, các em thấy toàn bộ bài thơ thể hiện cảm xúc, tình cảm của nhân vật trữ tình (em) đối với quê hương. Các hình ảnh được miêu tả đều gắn liền với những rung động, yêu thương của nhân vật. Do đó, phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.

Câu 2. (1,0 điểm) Trong bài thơ, cảnh vật quê hương được tác giả cảm nhận bằng những giác quan nào?

Cô giáo: Tác giả đã sử dụng rất nhiều giác quan để cảm nhận vẻ đẹp của quê hương. Chúng ta cùng điểm qua nhé:

• Thị giác: Em nhìn thấy “sợi nắng cong”, “bức tranh thủy mặc”, “cánh đồng mùa gặt lượn lờ vàng ươm”, “khói bếp vương vương”, “xám màu mái lá”, “mấy tầng mây cao”, “cầu vồng ẩn hiện”, “cánh diều no gió”, “đàn trâu thong thả”, “trăng lên lốm đốm hạt sao”, “hoa màu thiên nhiên”.
• Thính giác: Em nghe thấy “câu hát ơi à”, “lá hát vọng về cỏ lau”.
• Khứu giác và xúc giác: Em cảm nhận “mồ hôi cha mẹ mặn mà” (cả vị mặn lẫn sự nồng ấm), “gió sông rười rượi” (cảm giác mát mẻ, dễ chịu).

Như vậy, tác giả đã huy động hầu hết các giác quan để cảm nhận và tái hiện một cách sinh động, chân thực vẻ đẹp của quê hương.

Câu 3. (2,0 điểm) Em hiểu như thế nào về nội dung các dòng thơ sau?

“Đàn trâu thong thả đường đê
Chon von lá hát vọng về cỏ lau
Trăng lên lốm đốm hạt sao
Gió sông rười rượi hoa màu thiên nhiên”

Cô giáo: Các dòng thơ này vẽ ra một bức tranh quê hương yên bình, thanh nhã và đầy sức sống.

“Đàn trâu thong thả đường đê”: Hình ảnh đàn trâu gặm cỏ, nhởn nhơ trên triền đê gợi lên sự thanh bình, chậm rãi, thư thái của làng quê. Đó là nhịp sống quen thuộc, gần gũi với mỗi người con xa xứ.

“Chon von lá hát vọng về cỏ lau”: Cụm từ “chon von” gợi tả sự vật hiện tượng một cách hình ảnh, có lẽ là tiếng lá xào xạc trong gió, tạo nên một âm thanh du dương, êm dịu. Tiếng lá ấy như hòa quyện với tiếng gọi của cỏ lau, tạo nên một bản giao hưởng của thiên nhiên, mang âm hưởng của đồng quê.

“Trăng lên lốm đốm hạt sao”: Khi đêm xuống, bầu trời hiện lên lung linh với ánh trăng và vô vàn vì sao lấp lánh. Hình ảnh “lốm đốm hạt sao” vô cùng sinh động, gợi tả sự dày đặc, huyền ảo của bầu trời đêm.

“Gió sông rười rượi hoa màu thiên nhiên”: Cơn gió từ sông thổi vào mang theo hơi mát lành, làn gió “rười rượi” ấy làm cho cảnh vật thêm phần tươi tắn, sinh động. “Hoa màu thiên nhiên” ở đây có thể hiểu là muôn vàn loài hoa, cây cỏ khoe sắc dưới ánh trăng và làn gió, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, rực rỡ.

Tóm lại, bốn câu thơ này đã khắc họa một khung cảnh quê hương thanh bình, thơ mộng, đầy sức sống, nơi thiên nhiên hòa quyện với cuộc sống con người một cách hài hòa.

Câu 4. (2,0 điểm) Hai câu thơ sau gợi cho em suy nghĩ gì?

“Em đi cuối đất cùng miền
Yêu quê yêu đất gắn liền bước chân.”

Cô giáo: Hai câu thơ này là lời khẳng định mạnh mẽ nhất về tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình.

“Em đi cuối đất cùng miền”: Câu thơ này cho thấy sự trải nghiệm rộng lớn của nhân vật. Dù đi đâu, về đâu, dù xa xôi đến đâu trên khắp mọi miền đất nước, tình yêu quê hương vẫn luôn hiện hữu.

“Yêu quê yêu đất gắn liền bước chân”: Đây là lời tuyên bố dứt khoát và chân thành. Tình yêu quê hương không chỉ là lời nói suông mà nó đã ăn sâu vào máu thịt, gắn bó chặt chẽ với từng bước chân của nhân vật. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là cội nguồn, là nơi mà dù đi đâu cũng luôn hướng về. Tình yêu này là sự gắn bó tự nhiên, bền chặt, không thể tách rời.

Qua hai câu thơ, chúng ta thấy được một tình yêu quê hương sâu sắc, tha thiết, thể hiện lòng biết ơn và sự gắn bó với mảnh đất đã sinh ra và nuôi dưỡng mình.

Các em thấy không, đoạn thơ đã giúp chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp và tình yêu quê hương một cách thật giản dị mà sâu lắng. Cô hy vọng qua bài học này, các em sẽ thêm yêu quý và tự hào về quê hương của mình nhé!