Đọc bài văn: BẦU TRỜI NGOÀI CỬA SỔ Đó là khung cửa sổ có bầu…

***

PHÂN TÍCH VÀ TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI

(M1) Câu 1: Khi ngắm bên ngoài bầu trời, Hà có thể đoán biết được thời tiết qua sự vật gì?

a. Ánh nắng

b. Mặt trăng

c. Sắc mây

d. Đàn vàng anh

Hướng dẫn giải:

Để trả lời câu hỏi này, các con hãy cùng cô đọc lại đoạn văn đầu tiên nhé:

“Bầu trời bên ngoài cửa sổ, Hà chỉ nhìn sắc mây thôi cũng có thể đoán biết mưa hay nắng, dông bão hay yên lành.”

Lời giải chi tiết:

Dựa vào câu văn trên, chúng ta thấy rất rõ ràng rằng Hà có thể đoán biết thời tiết bằng cách nhìn vào sắc mây. Từ “sắc mây” được nhắc đến trực tiếp trong bài.

Vậy, đáp án đúng là:

c. Sắc mây

***

(M1) Câu 2: Hà thích làm điều gì bên cửa sổ?

a. Ngắm nhìn bầu trời không chán

b. Ngửi hương thơm của cây trái

c. Nhổ tóc sâu cho bà, nghe bà kể chuyện cổ tích.

d. Ngắm đàn chim đi ăn

Hướng dẫn giải:

Các con hãy cùng cô đọc thật kỹ đoạn văn cuối cùng của bài để tìm câu trả lời nhé!

“Hà thích ngồi bên của sổ nhổ tóc sâu cho bà, nghe bà kể chuyện cổ tích ‘Ngày xửa, ngày xưa…'”

Lời giải chi tiết:

Ở đoạn cuối bài, tác giả đã viết rất rõ về hoạt động mà Hà yêu thích khi ngồi bên cửa sổ, đó là “nhổ tóc sâu cho bà, nghe bà kể chuyện cổ tích”. Mặc dù Hà rất yêu bầu trời ngoài cửa sổ, nhưng hành động cụ thể mà bài văn nhấn mạnh là chăm sóc bà và nghe bà kể chuyện.

Vậy, đáp án đúng là:

c. Nhổ tóc sâu cho bà, nghe bà kể chuyện cổ tích.

***

Câu 3( M2): Từ “búp vàng” trong câu “Những ngọn bạch đàn chanh cao vút ấy bỗng chốc đâm những “búp vàng”.” chỉ gì?

Chỉ vàng anh.

Ngọn bạch đàn.

Ánh nắng trời.

Hướng dẫn giải:

Để hiểu được ý nghĩa của cụm từ “búp vàng”, chúng ta cần đọc lại những câu văn xung quanh nó trong đoạn thứ hai:

“Một đàn vàng anh, vàng như dát vàng lên lông, lên cành ấy… Những ngọn bạch đàn chanh cao vút ấy bỗng chốc đâm những ‘búp vàng’.”

Lời giải chi tiết:

Khi đàn chim vàng anh (có màu vàng óng như dát vàng) bay đến đậu lên ngọn bạch đàn, chúng ta thấy rằng ngọn cây bỗng “đâm” ra những “búp vàng”. Đây là một cách nói hình ảnh, so sánh những chú chim vàng anh đang đậu trên ngọn cây giống như những nụ, những búp cây màu vàng rực rỡ. Từ “búp vàng” ở đây không phải là búp cây thật hay ánh nắng, mà chính là những chú chim vàng anh đang đậu trên cành.

Vậy, đáp án đúng là:

Chỉ vàng anh.

***

(M2) Câu 4: Trong câu “Còn về đêm, trăng khi thì như chiếc thuyền vàng trôi trong mây trên bầu trời ngoài cửa sổ, lúc thì như chiếc đèn lồng thả ánh sáng xuống đầy sân” Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì?

a. So sánh

b. Nhân hóa

c. Cả so sánh và nhân hóa

Hướng dẫn giải:

Chúng ta hãy cùng nhớ lại các biện pháp nghệ thuật mà mình đã học nhé:

– So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng, thường dùng các từ “như, là, tựa, giống như…”

– Nhân hóa là dùng những từ ngữ tả người để tả con vật, cây cối, đồ vật,… làm cho chúng trở nên gần gũi, sinh động hơn.

Bây giờ, chúng ta cùng phân tích câu văn: “trăng khi thì như chiếc thuyền vàng trôi… lúc thì như chiếc đèn lồng thả ánh sáng…”

Lời giải chi tiết:

Trong câu này, tác giả đã dùng từ “như” để nối mặt trăng với “chiếc thuyền vàng” và “chiếc đèn lồng”. Đây chính là dấu hiệu rõ ràng nhất của biện pháp so sánh. Tác giả ví von trăng lúc giống chiếc thuyền, lúc giống chiếc đèn lồng để giúp người đọc dễ hình dung và cảm nhận vẻ đẹp của trăng hơn.

Không có hành động hay tính cách của con người nào được gán cho mặt trăng hay chiếc thuyền/đèn lồng trong câu này, vì vậy không có biện pháp nhân hóa.

Vậy, đáp án đúng là:

a. So sánh

***

Câu 5(M3): Vì sao nói đàn chim đã bay đi nhưng tiếng hót như “đọng mãi giữa bầu trời ngoài cửa sổ”?

Hướng dẫn giải:

Để trả lời câu này, các con cần suy nghĩ về ý nghĩa sâu xa của một câu văn mang tính biểu cảm, hình ảnh. Khi một điều gì đó “đọng mãi”, nó không có nghĩa là vật đó còn ở lại theo nghĩa đen, mà là ấn tượng của nó còn in đậm trong lòng người.

Lời giải chi tiết:

Câu văn “tiếng hót như đọng mãi giữa bầu trời ngoài cửa sổ” có nghĩa là tiếng hót của đàn vàng anh quá hay, quá trong trẻo và du dương, đã để lại một ấn tượng vô cùng sâu sắc trong lòng Hà. Dù những chú chim đã bay đi, không còn cất tiếng hót nữa, nhưng vẻ đẹp của tiếng hót ấy vẫn còn vang vọng, còn in đậm trong tâm trí Hà, khiến cô bé cảm thấy như tiếng hót vẫn còn ở đó, làm cho bầu trời thêm phần sống động và đáng nhớ.

Đây là một cách nói để diễn tả cảm xúc lưu luyến, sự ấn tượng mạnh mẽ của con người trước vẻ đẹp của thiên nhiên.

***

Câu 6(M4): Qua bài văn em cảm nhận được gì về vẻ đẹp cảnh vật bầu trời ngoài cửa sổ? Theo em: Để cảnh vật luôn tươi sáng, trong lành, đẹp và sống động, mỗi chúng ta phải làm gì?

Hướng dẫn giải:

Câu hỏi này gồm hai phần. Phần đầu yêu cầu các con trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của bầu trời dựa trên những gì đã đọc. Phần thứ hai yêu cầu các con nêu ra hành động của bản thân để bảo vệ vẻ đẹp đó.

Lời giải chi tiết:

1. Cảm nhận về vẻ đẹp cảnh vật bầu trời ngoài cửa sổ:

Qua bài văn, em cảm nhận được bầu trời ngoài cửa sổ là một bức tranh thiên nhiên vô cùng đa dạng, sinh động và tươi đẹp. Nó không chỉ có sắc mây thay đổi theo thời tiết mà còn rực rỡ ánh sáng, tràn ngập màu sắc. Em thấy bầu trời ấy chứa đựng bao nhiêu điều kì diệu: có đàn chim vàng anh hót líu lo, có ánh nắng ban mai dịu dàng như mật ong, và có cả vầng trăng đêm khi thì như chiếc thuyền vàng, lúc lại như đèn lồng tỏa sáng. Tất cả hòa quyện lại tạo nên một khung cảnh thanh bình, gần gũi và đầy sức sống, khiến người đọc cũng như bé Hà cảm thấy yêu mến và say mê.

2. Để cảnh vật luôn tươi sáng, trong lành, đẹp và sống động, mỗi chúng ta phải làm gì?

Để cảnh vật xung quanh chúng ta, đặc biệt là bầu trời và không gian sống, luôn tươi sáng, trong lành, đẹp và sống động như trong bài văn, mỗi chúng ta cần phải:

– Bảo vệ môi trường: Không vứt rác bừa bãi, không xả chất thải gây ô nhiễm không khí và nước.

– Trồng nhiều cây xanh: Cây xanh giúp thanh lọc không khí, mang lại bóng mát và vẻ đẹp cho cảnh quan.

– Yêu thương và bảo vệ động vật: Không săn bắt, làm hại các loài chim và các loài vật khác, để chúng có thể tự do sinh sống và làm đẹp cho thiên nhiên.

– Tiết kiệm năng lượng và tài nguyên: Giúp giảm thiểu ô nhiễm từ các nhà máy, phương tiện giao thông.

– Nâng cao ý thức cộng đồng: Tuyên truyền, nhắc nhở bạn bè và người thân cùng nhau giữ gìn, bảo vệ môi trường sống.

***

Câu 7( M1): Trong các dòng dưới đây, dòng nào có 2 tính từ?

Óng ánh, bầu trời

Rực rỡ, cao

Hót, bay

Hướng dẫn giải:

Các con hãy nhớ lại: Tính từ là những từ dùng để miêu tả đặc điểm, tính chất, trạng thái của sự vật, hiện tượng, hoạt động. Ví dụ: đẹp, xấu, cao, thấp, xanh, đỏ, nhanh, chậm…

Chúng ta cùng phân tích từng dòng nhé:

– Óng ánh, bầu trời: “Óng ánh” là tính từ (chỉ màu sắc, độ sáng); “bầu trời” là danh từ (chỉ sự vật).

– Rực rỡ, cao: “Rực rỡ” là tính từ (chỉ màu sắc rất sáng, nổi bật); “cao” là tính từ (chỉ kích thước, chiều cao).

– Hót, bay: “Hót” là động từ (chỉ hoạt động); “bay” là động từ (chỉ hoạt động).

Lời giải chi tiết:

Dựa vào phân tích trên, dòng có hai tính từ là:

Rực rỡ, cao

***

Câu b M1: Buổi sáng, ánh nắng dịu dàng, ngọt màu mật ong từ bầu trời ngoài cửa sổ rọi vào nhà. Có:

a. Một tính từ .Đó là:………………………………………………………………….

b. Hai tính từ.Đó là…………………………………………………………………..

c. Ba tính từ .Đó là…………………………………………………………………………..

Hướng dẫn giải:

Chúng ta tiếp tục tìm các từ miêu tả đặc điểm, tính chất trong câu văn này.

– “Buổi sáng”: danh từ chỉ thời gian.

– “ánh nắng”: danh từ chỉ sự vật.

– “dịu dàng“: tính từ, miêu tả tính chất của ánh nắng.

– “ngọt“: tính từ, miêu tả tính chất (vị, ở đây là ví von màu sắc/cảm giác của ánh nắng).

– “màu mật ong”: cụm danh từ.

– “từ bầu trời ngoài cửa sổ”: cụm giới từ chỉ vị trí.

– “rọi vào nhà”: cụm động từ.

Lời giải chi tiết:

Trong câu văn trên, chúng ta tìm được hai tính từ là “dịu dàng” và “ngọt”.

Vậy, đáp án đúng là:

b. Hai tính từ. Đó là: dịu dàng, ngọt.

***

Câu 7c: Xét về câu chia theo mục đích nói câu Ôi! Khung của sổ nhỏ! thuộc loại câu nào đã học?(Câu hỏi, câu cảm hay câu khiến)

Hướng dẫn giải:

Các con hãy nhớ lại về các loại câu theo mục đích nói:

– Câu hỏi: dùng để hỏi, thường kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?).

– Câu cảm: dùng để bộc lộ cảm xúc (vui, buồn, ngạc nhiên, thán phục…), thường có các từ “ôi, chao ôi, thay, thật…” và kết thúc bằng dấu chấm than (!).

– Câu khiến: dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo, thường có các từ “hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào…” và kết thúc bằng dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm (.).

Câu “Ôi! Khung của sổ nhỏ!” có từ “Ôi!” và dấu chấm than (!).

Lời giải chi tiết:

Với từ “Ôi!” thể hiện cảm xúc và dấu chấm than (!) ở cuối câu, câu “Ôi! Khung của sổ nhỏ!” là một câu dùng để bộc lộ cảm xúc, sự yêu mến của Hà dành cho khung cửa sổ.

Vậy, câu này thuộc loại:

Câu cảm.

***

Câu 8:M2: Câu: Rồi từ trên chót vót cao, vàng anh trống cất tiếng hót. Chủ ngữ trong câu là:

a. Từ trên chót vót cao.

b. Vàng anh.

c. Vàng anh trống.

d. Cất tiếng hót.

Hướng dẫn giải:

Để tìm chủ ngữ, các con hãy đặt câu hỏi “Ai?”, “Cái gì?”, “Con gì?” cho phần vị ngữ (phần kể hành động, đặc điểm) của câu.

Trong câu này, vị ngữ là “cất tiếng hót”.

Lời giải chi tiết:

Chúng ta hỏi: “Con gì cất tiếng hót?” hoặc “Ai cất tiếng hót?”

Câu trả lời là: “vàng anh trống”. “Vàng anh trống” chính là con vật thực hiện hành động “cất tiếng hót”. Phần “Rồi từ trên chót vót cao” là trạng ngữ, chỉ nơi chốn.

Vậy, đáp án đúng là:

c. Vàng anh trống.

***

Câu 9(M3): Cho câu kể sau: Ở đấy, Hà thấy bao nhiêu điều lạ. Hãy chuyển câu trên thành câu cảm, câu khiến, câu hỏi?

Hướng dẫn giải:

Chúng ta sẽ biến đổi câu kể này thành ba loại câu khác nhau dựa trên mục đích nói đã học.

Lời giải chi tiết:

Với câu kể gốc: Ở đấy, Hà thấy bao nhiêu điều lạ.

1. Chuyển thành câu cảm: (bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên, thích thú)

Để làm câu cảm, chúng ta có thể thêm các từ ngữ biểu cảm như “Ôi!”, “Thật là!”, “biết bao!” hoặc thay đổi cách ngắt nghỉ, dấu câu.

Ví dụ: Ôi, ở đấy Hà thấy bao nhiêu điều lạ quá!
Hoặc: Ở đấy, Hà thấy bao nhiêu điều lạ làm sao!

2. Chuyển thành câu khiến: (yêu cầu, đề nghị Hà làm gì đó liên quan đến việc thấy điều lạ)

Để làm câu khiến, chúng ta có thể thêm các từ ngữ như “hãy”, “đi”, “nhé”, “nào” và diễn đạt theo hướng yêu cầu hoặc đề nghị Hà quan sát, khám phá.

Ví dụ: Hà hãy xem ở đấy có những điều lạ gì đi!
Hoặc: Hà ơi, ở đấy có bao nhiêu điều lạ, con hãy tìm hiểu đi nhé!

3. Chuyển thành câu hỏi: (dùng để hỏi thông tin)

Để làm câu hỏi, chúng ta thêm các từ hỏi như “có phải không?”, “gì?”, “thế nào?” hoặc đảo trật tự từ.

Ví dụ: Ở đấy, Hà thấy bao nhiêu điều lạ có phải không?
Hoặc: Ở đấy, Hà thấy những điều lạ gì?

***

Câu 10:M4: Viết một câu văn tả cảnh bầu trời có sự dụng biện pháp tu từ so sánh hoặc nhân hóa.

Hướng dẫn giải:

Các con hãy vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh (ví von sự vật này với sự vật khác qua từ “như, là, tựa…”) hoặc nhân hóa (gán hành động, tính cách của người cho vật) để viết một câu văn miêu tả bầu trời thật sinh động nhé.

Lời giải chi tiết:

Cô đưa ra một số ví dụ, các con có thể tham khảo hoặc tự sáng tạo theo ý mình nhé:

1. Dùng biện pháp so sánh:

Buổi sớm, những đám mây trắng như đàn cừu non đang thong dong gặm cỏ trên nền trời xanh biếc.

Mặt trăng đêm rằm tròn vành vạnh giống như một chiếc đĩa bạc khổng lồ lơ lửng giữa không trung.

2. Dùng biện pháp nhân hóa:

Ông mặt trời tỉnh giấc sau một đêm dài, mỉm cười tỏa nắng ấm áp xuống vạn vật.

Những đám mây trắng thi nhau đùa giỡn, lúc ẩn lúc hiện sau rặng núi xa.

Các con hãy chọn một trong hai biện pháp để viết câu văn của mình thật hay nhé!

***

Vậy là cô và các con đã cùng nhau giải quyết xong tất cả các bài tập rồi. Cô khen ngợi tinh thần học tập nghiêm túc và sự cố gắng của các con! Hẹn gặp lại các con trong những giờ học thú vị khác!