Đọc đoạn trích sau:
Tôi và con trai đi máy bay từ Sài Gòn ra Hà Nội. Chuyến…
Tôi và con trai đi máy bay từ Sài Gòn ra Hà Nội. Chuyến đi máy bay đầu đời của tôi và đương nhiên con tôi cũng thế. Cũng xin nói thêm, đáng lý chúng tôi bay ngày nhưng bay đêm giảm giá, đành vậy.
[…]
– Làm sao con nhìn thấy mây!
Ừ thì tôi cũng như nó, vẫn mong nhìn thấy mây khi chính mình đi xuyên qua. Tôi nói mà thấy mình muốn khóc.
– Chẳng sao đâu con, con vẫn nhìn thấy, có điều chúng đen thui.
8 giờ 30 cất cánh, nhưng mới 5 giờ sân bay đã lố nhố người.
[…]
Tệ thật, những chiếc giỏ xách, chẳng lẽ chúng quan trọng hơn đứa con của mình à? Quan trọng đến nỗi mình ôm chặt giỏ xách mà không thèm ôm đứa con? Tôi chột dạ. Nhưng đó cũng chỉ là ý nghĩ loáng thoáng khi gởi hành lý thôi. Bây giờ tôi đã trống hai tay để mà ôm nó rồi. Cũng may thằng bé không nghĩ đến chuyện này lâu. Nó đang phân vân về chiếc máy bay.
– Con muốn được đi chiếc màu xanh. Nó lại có vẻ to hơn chiếc màu trắng.
– Ừ, bố cũng thấy thế.
[…]
Thằng con tôi nhắm bộ êm êm. Nó êm cũng đúng thôi. Nó mới 10 tuổi làm sao mưu mẹo bằng cái đầu già của thằng cha nó. Làm sao nó có thể hiểu cuộc đời này, nếu không được đi chiếc máy bay màu xanh, thì sẽ có những chiếc màu vàng, màu đỏ thay vào. Hoặc không có máy bay thì người ta đi bằng xe đò, xe máy Người ta thay đổi phương tiện cho bằng được để đạt mục đích Sài Gòn – Hà Nội, Hà Nội – Sài Gòn. Người ta thay thế bầu trời bằng mặt đất thì có sao đâu?
[]
Tôi dợm bước định nhổm dậy thì máy bay chênh vênh rơi vào vùng khí loãng. Bầu trời bên ngoài tối sắc lại. Xa xa nhợt nhạt, tôi nhìn thấy một quầng mây u tối. Trước khi đi, tôi đã từng ao ước nhìn thấy mây. Thế mà bỗng dưng tôi đã quên nó một cách nhanh chóng chỉ vì những thứ tầm phào, những thứ quái đản mà tôi không thể đoán trước. Tôi nhìn ra bầu trời một lần nữa. Chẳng thấy ngôi sao nào. Cũng chẳng nhìn thấy ánh đèn trên mặt đất. Có lẽ chúng tôi đã cách xa nhau lắm rồi, cái mặt đất, cánh đồng, cái chỗ ngồi của tôi. Thế là tôi ở lại.
Đèn máy bay đã giảm. Một vài người thiu thiu ngủ. Thật lạ lùng. Người ta có thể ngủ được khi chính bản thân mình đang được bay lên trên bầu trời ư! Tôi thử nhắm mắt, nhưng không thể nhắm được. Tâm hồn tôi hỗn loạn, chênh vênh như có những tiếng nổ lớn. Tôi bay lên trên cao rồi tôi lại chìm xuống dưới. Tôi chìm sâu vào tâm hồn tôi.
Bất ngờ một bàn tay nhỏ nhắn đập vào vai tôi, nói cái điều mà tôi chẳng muốn:
– Bố, dậy đi. Đã tới nơi rồi.
[…]
Từng đoàn người đã đứng lên chật lối đi. Đã đến lúc dùng dằng thì cũng phải ra về.
– Con có thức từ đầu đến cuối không? Tôi hỏi.
– Có.
– Vậy thì được rồi. Tôi an ủi nó. Con hãy nhìn chiếc máy bay cho kỹ đi. Bởi vì vòng về chúng ta sẽ đi tàu lửa. Và chúng ta cũng chẳng có tiền nhiều để mà đi máy bay lần thứ hai, lần thứ ba. Nhưng dù sao khi cúi xuống ruộng, con vẫn có thể ngẩng đầu lên trời mà nói rằng, con đã từng bay qua cái khoảng trời này. Con đã từng đi trên chiếc máy bay này.
– Chẳng ai tin con đâu.
– Ừ, bố cũng biết thế, làm sao họ có thể tin được.
– Họ lại không có mẹ ở xa. Thằng con tôi đã vui trở lại. Ngẫm nghĩ một hồi nó lại nói tiếp, và nhất là họ không thể tiểu đến chín lần trên bầu trời.
Bên ngoài mặt đất hiền hòa đón lại chúng tôi như thể chúng tôi không thể thoát được chúng.
(Trích Cha và con và tàu bay, Nguyễn Ngọc Thuần)
Câu 9: Chỉ ra và nêu tác dụng của cách kết thúc của truyện ngắn trên?
Câu 10. Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về hình ảnh người con và tình cảm của người bố đối với con.
Đoạn trích chúng ta sẽ phân tích hôm nay là một phần của truyện “Cha và con và tàu bay” của tác giả Nguyễn Ngọc Thuần.
Chúng ta sẽ lần lượt đi vào giải quyết hai câu hỏi:
Câu 9: Chỉ ra và nêu tác dụng của cách kết thúc của truyện ngắn trên?
Bước 1: Đọc kỹ phần cuối của đoạn trích.
Chúng ta cần đọc thật kỹ những dòng cuối cùng của đoạn trích, từ đoạn “Bên ngoài mặt đất hiền hòa đón lại chúng tôi như thể chúng tôi không thể thoát được chúng.” để nắm bắt được tình huống và cảm xúc cuối cùng của câu chuyện.
Bước 2: Xác định yếu tố “kết thúc”.
Kết thúc của một tác phẩm văn học thường là những lời văn, tình huống, hoặc suy nghĩ cuối cùng mà tác giả muốn gửi gắm. Trong đoạn trích này, chúng ta thấy sự trở về với mặt đất, cuộc đối thoại cuối cùng giữa hai cha con và suy ngẫm của người bố.
Bước 3: Phân tích cách kết thúc.
Cách kết thúc này có những đặc điểm gì nổi bật?
– Sự trở về với thực tại: Hai cha con đã hạ cánh an toàn và bước ra khỏi máy bay, trở về với “mặt đất hiền hòa”. Điều này đánh dấu sự kết thúc của chuyến bay, một trải nghiệm quan trọng đối với cả hai.
– Cuộc đối thoại ý nghĩa: Cuộc trò chuyện cuối cùng giữa bố và con là điểm nhấn. Người bố chia sẻ về giá trị của trải nghiệm, về sự thay thế của phương tiện và cách nhìn nhận cuộc sống. Câu nói “Con hãy nhìn chiếc máy bay cho kỹ đi. Bởi vì vòng về chúng ta sẽ đi tàu lửa. Và chúng ta cũng chẳng có tiền nhiều để mà đi máy bay lần thứ hai, lần thứ ba. Nhưng dù sao khi cúi xuống ruộng, con vẫn có thể ngẩng đầu lên trời mà nói rằng, con đã từng bay qua cái khoảng trời này. Con đã từng đi trên chiếc máy bay này.” cho thấy tình yêu thương và mong muốn truyền cho con những bài học cuộc sống.
– Sự đối lập và chấp nhận: Lời con “Chẳng ai tin con đâu.” và bố “Ừ, bố cũng biết thế, làm sao họ có thể tin được.” cho thấy sự thấu hiểu và chấp nhận sự khác biệt giữa cách cảm nhận và trải nghiệm của mỗi người. Lời nói tiếp theo của con “Họ lại không có mẹ ở xa.” mang đến một nét hồn nhiên, ngây thơ nhưng cũng gợi mở về ý nghĩa của sự gắn kết gia đình.
– Câu văn cuối cùng mang tính khái quát: “Bên ngoài mặt đất hiền hòa đón lại chúng tôi như thể chúng tôi không thể thoát được chúng.” Câu văn này vừa thể hiện sự an toàn, bình yên khi trở về, vừa có thể hiểu như một sự ràng buộc, một vòng tuần hoàn của cuộc sống mà con người không thể thoát ra.
Bước 4: Nêu tác dụng của cách kết thúc.
Cách kết thúc này mang lại những tác dụng gì?
– Gợi mở và suy ngẫm: Cái kết không khép lại hoàn toàn mà mở ra nhiều suy tư cho người đọc về giá trị của những trải nghiệm, về tình cảm cha con, về cách con người đối diện với cuộc sống, với sự thay đổi và với những điều tưởng chừng “tầm phào” nhưng lại có ý nghĩa sâu sắc.
– Khẳng định chủ đề của tác phẩm: Cách kết thúc này giúp người đọc khắc sâu thêm chủ đề về tình yêu thương, sự trưởng thành của con trẻ và những bài học cuộc sống mà người cha muốn truyền đạt qua chuyến đi, qua những quan sát tinh tế của mình. Nó cho thấy dù có đi bằng phương tiện gì, ở đâu, điều quan trọng là cách ta trải nghiệm và cảm nhận cuộc sống.
– Tạo dư âm cảm xúc: Người đọc sẽ còn mãi suy ngẫm về tình cảm chân thành, giản dị nhưng sâu sắc giữa hai cha con, về những bài học cuộc đời được lồng ghép một cách khéo léo. Cái kết này để lại một cảm giác ấm áp, nhân văn.
– Tính nghệ thuật cao: Cách kết thúc tạo ra sự liền mạch với toàn bộ câu chuyện, làm nổi bật ý nghĩa mà tác giả muốn truyền tải thông qua hình ảnh người bố và cậu con trai trong suốt hành trình bay.
Tổng kết: Cách kết thúc của truyện ngắn là một cái kết mở, giàu tính khái quát, thể hiện sự trở về với thực tại sau một trải nghiệm đáng nhớ. Thông qua cuộc đối thoại chân thành và những suy ngẫm sâu sắc của người bố, cách kết thúc này đã khẳng định chủ đề về tình cảm cha con, giá trị của trải nghiệm cuộc sống và gợi mở nhiều suy ngẫm cho người đọc.
Câu 10. Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về hình ảnh người con và tình cảm của người bố đối với con.
Bước 1: Đọc lại đoạn trích và ghi nhớ những chi tiết thể hiện hình ảnh người con và tình cảm của người bố.
Chúng ta cần chú ý những lời nói, suy nghĩ, hành động của cả hai nhân vật.
Bước 2: Phân tích hình ảnh người con.
– Ngây thơ, hồn nhiên: Cậu bé 10 tuổi vẫn còn rất trẻ con, có những mong muốn giản dị như “Con muốn được đi chiếc màu xanh.”, “Con muốn được nhìn thấy mây!”.
– Tò mò, ham học hỏi: Dù còn nhỏ, cậu bé vẫn quan sát mọi thứ xung quanh, đặt câu hỏi và suy nghĩ về chiếc máy bay, về thế giới.
– Dễ dàng quên đi phiền muộn: Như cách cậu bé nhanh chóng quên đi việc không được đi máy bay màu xanh để rồi lại hào hứng với những thứ khác.
– Trực diện, thẳng thắn: Lời nói “Chẳng ai tin con đâu.” cho thấy sự nhận thức ban đầu của cậu bé về sự khác biệt giữa trải nghiệm cá nhân và nhận thức của người khác.
– Đáng yêu và có những suy nghĩ bất ngờ: Lời nói “Họ lại không có mẹ ở xa.” thể hiện sự ngây thơ nhưng cũng làm nổi bật tình cảm gia đình, sự gắn bó với mẹ.
Bước 3: Phân tích tình cảm của người bố đối với con.
– Yêu thương và kiên nhẫn: Người bố luôn ở bên cạnh con, lắng nghe và đáp lại những mong muốn của con một cách nhẹ nhàng, êm ái.
– Tinh tế và sâu sắc: Người bố không chỉ đáp ứng mong muốn tức thời mà còn lồng ghép những bài học cuộc sống vào lời nói. Ông nhìn thấy sự ngây thơ của con và muốn truyền cho con cách nhìn nhận cuộc đời một cách sâu sắc hơn: “nếu không được đi chiếc máy bay màu xanh, thì sẽ có những chiếc màu vàng, màu đỏ thay vào.”
– Tự hào và trân trọng: Dù con còn nhỏ, người bố vẫn luôn an ủi và động viên con, xem trọng trải nghiệm của con dù là nhỏ nhất: “Vậy thì được rồi. Tôi an ủi nó.”
– Chia sẻ và thấu hiểu: Người bố hiểu những gì con trải qua và cũng hiểu sự khác biệt trong cách cảm nhận của con với thế giới bên ngoài.
– Trách nhiệm và sẻ chia gánh nặng: Người bố ý thức được hoàn cảnh kinh tế của gia đình và muốn con hiểu giá trị của những chuyến đi, của những trải nghiệm.
Bước 4: Viết đoạn văn cảm nhận (khoảng 100 chữ).
Bắt đầu bằng việc nêu cảm nhận chung về hai hình ảnh, sau đó cụ thể hóa bằng các chi tiết.
Đoạn văn tham khảo:
Hình ảnh người con trong truyện hiện lên thật ngây thơ, hồn nhiên và đầy tò mò về thế giới xung quanh. Cậu bé có những mong muốn giản dị, dễ dàng vui vẻ và luôn tìm thấy niềm vui trong những điều nhỏ bé. Song hành cùng sự trong trẻo ấy là tình cảm bao la, sâu sắc của người bố dành cho con. Người bố không chỉ yêu thương, kiên nhẫn đáp ứng mọi mong muốn của con mà còn tinh tế truyền dạy những bài học cuộc đời ý nghĩa. Ông trân trọng từng trải nghiệm của con, dù là nhỏ nhất, và mong muốn con có một cái nhìn nhân văn, sâu sắc về cuộc sống. Sự gắn kết và thấu hiểu giữa hai cha con đã tạo nên những khoảnh khắc thật ấm áp và cảm động.
—
Các em thấy không, một đoạn trích văn học thôi cũng chứa đựng biết bao điều thú vị và ý nghĩa đúng không nào? Cô hy vọng với những gợi ý chi tiết này, các em có thể tự tin hơn khi phân tích các văn bản khác. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!
C1. Cách kết thúc theo lối mở
– Đem lại cho người đọc tò mò, và mỗi người đọc đều có thể tự xây dựng, vẽ ra một cái kết của riêng mình. Nhà văn Aimatov đã từng nhận định rằng: “Một tác phẩm chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng”. Bởi lẽ khi trang sách đóng lại, tác phẩm mới thực sự đang sống, sống với những trăn trở và tình cảm của người đọc.
C2.
Chúng ta thấy riêng ít các tác phẩm nói về tình phụ tử. Tình cảm cha con cũng luôn thiêng liêng và đấng quý. Trong câu chuyện ” Cha và con và tàu bay” của Nguyễn Ngọc Thuần đã để lại cho chúng ta rất nhiều cảm xúc. Có thể thấy người cha trong truyện là một người, một gia đình có hoàn cảnh khó khăn, vất vả. Đối với chiếc tàu bay là vô cùng lạ lẫm. Đó là lần họ được đi máy bay đầu tiên và cũng là lần cuối cùng. Người con thì vô cùng hí hửng và vui mừng khi được đi tàu bay. Hình ảnh người con ngây ngơ, trong sáng, chỉ mong được nhiều thấy mây, thấy bầu trời một lần. Còn tình cảm của người cha là yêu thương, muốn dành mọi thứ tốt đẹp dành cho đứa con của mình. Đó là những tình cảm thật xuất phát từ trái tim của người cha, tình cảm đó thiêng liêng và cao quý vô cùng.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Điều này tạo ra một sự chấm dứt đầy cảm xúc và để lại một cảm giác trầm tư, suy ngẫm về cuộc sống và tình cảm gia đìnhCâu 10:Trong truyện, hình ảnh người con và tình cảm của người bố đối với con đã được miêu tả rất sâu sắc. Người con trong truyện mang nét đáng yêu, ngờ nghệch của tuooir thơ, nhưng đồng thời cũng mang trong mình sự nhạy bén và sáng tạo. Mặc dù không hiểu hết về cuộc sống, nhưng người con đã thấu hiểu được tình yêu và sự hy sinh của người bố. Tình cảm của người bố đối với con được thể hiện qua việc ôm chặt giỏ xách và không thể nhắm mắt ngủ. Người bố đã dành sự quan tâm và lo lắng vô điều kiện cho con, và đã tỏ ra rất kiên nhẫn và thông cảm khi con không hiểu được vì sao không thể nhình thấy mây. Tuy không nói ra bằng lời, nhưng tình cảm của người bố dành cho con đã được thể hiện qua hành động và sự hiểu biết về mong muốn và tâm của con.