Đọc đoạn trích: Thị thơm th́ giấu người thơm Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà Đẽ…

Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau “giải mã” một đoạn thơ rất hay và ý nghĩa nhé. Các em hãy đọc thật kỹ đoạn trích và suy nghĩ cùng cô nào!

***

Lời giải chi tiết:

Câu 1. (0,5 điểm). Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

Để xác định thể thơ, chúng ta cần đếm số tiếng (âm tiết) trong mỗi dòng thơ và quan sát cách gieo vần của chúng. Ở lớp 6, các em đã được học về thể thơ lục bát, bốn chữ, năm chữ.

Quan sát đoạn trích, chúng ta thấy:

• Dòng thứ nhất có 6 tiếng: “Thị thơm th́ giấu người thơm”
• Dòng thứ hai có 8 tiếng: “Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà”
• Dòng thứ ba có 6 tiếng: “Đẽo cày theo ý người ta”
• Dòng thứ tư có 8 tiếng: “Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì”

Cứ như vậy, các cặp dòng thơ xen kẽ một dòng 6 tiếng và một dòng 8 tiếng. Đây chính là đặc điểm của thể thơ lục bát.

Trả lời: Thể thơ của đoạn trích trên là lục bát.

***

Câu 2. (0,75 điểm). Những truyện cổ nào được gợi ra trong đoạn trích trên?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta sẽ đọc kỹ từng câu thơ, xem có gợi nhắc đến những nhân vật hay tình tiết quen thuộc nào trong các truyện cổ mà các em đã được học và tìm hiểu không nhé.

• Dòng thơ “Thị thơm th́ giấu người thơm / Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà” gợi nhắc đến câu chuyện về một cô gái hiền lành, chăm chỉ, được gọi là “Thị thơm”, và sau đó cô ấy được đền đáp xứng đáng. Điều này gợi ngay đến truyện cổ tích Tấm Cám.

• Dòng thơ “Đẽo cày theo ý người ta / Sẽ thành khúc gỗ chẳng ra việc gì” là một câu thành ngữ được rút ra từ một câu chuyện cổ nói về việc không có chính kiến, cứ làm theo ý người khác thì sẽ hỏng việc. Đây chính là truyện Đẽo cày giữa đường.

• Dòng thơ “Đậm đà cái tích trầu cau / Miếng trầu đỏ thắm nặng sâu tình người” nói trực tiếp đến “tích trầu cau” và tình nghĩa sâu nặng. Đây chính là sự tích quen thuộc về Sự tích trầu cau.

Trả lời: Những truyện cổ được gợi ra trong đoạn trích trên là: Tấm Cám, Đẽo cày giữa đường, Sự tích trầu cau.

***

Câu 3. (0,75 điểm). “Người thơm” được tác giả nhắc đến là ai trong các dòng thơ?
Thị thơm thị giấu người thơm
Chăm làm thì được áo cơm cửa nhà

Để xác định “người thơm” là ai, chúng ta cần đặt câu thơ vào ngữ cảnh của truyện cổ tích mà nó gợi nhắc đến ở Câu 2. Từ “Thị thơm” là một cách gọi thân mật, quen thuộc dành cho một nhân vật nữ trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.

Như chúng ta đã tìm hiểu ở câu trên, cụm từ “Thị thơm” và hình ảnh “chăm làm thì được áo cơm cửa nhà” gợi nhớ đến truyện cổ tích Tấm Cám. Trong truyện này, “Thị thơm” chính là nàng Tấm hiền lành, chăm chỉ, luôn chịu thiệt thòi nhưng cuối cùng lại được hưởng hạnh phúc.

Trả lời: “Người thơm” được tác giả nhắc đến là nàng Tấm trong truyện cổ tích “Tấm Cám”.

***

Câu 4. (1,0 điểm). Rút ra bài học ý nghĩa nhất với em qua đoạn trích trên. Lí giải lựa chọn.

Để rút ra bài học ý nghĩa nhất, chúng ta cần đọc lại toàn bộ đoạn trích, đặc biệt chú ý đến những câu thơ cuối cùng, nơi tác giả bày tỏ cảm nhận chung về chuyện cổ. Sau đó, các em hãy chọn ra một bài học mà mình tâm đắc nhất và giải thích vì sao nó lại ý nghĩa với mình nhé.

Đoạn thơ không chỉ nhắc đến các truyện cổ cụ thể mà còn khẳng định giá trị của chúng: “Tôi nghe chuyện cổ thầm thì / Lời cha ông dạy cũng vì đời sau” và “Nhưng bao chuyện cổ trên đời / Vẫn luôn mới mẻ rạng ngời lương tâm.” Điều này cho thấy, truyện cổ mang những bài học vượt thời gian.

Bài học ý nghĩa nhất với em qua đoạn trích trên là: Những câu chuyện cổ không chỉ là những câu chuyện giải trí mà còn chứa đựng rất nhiều bài học quý giá, là lời răn dạy sâu sắc của ông cha ta dành cho thế hệ mai sau, giúp chúng ta sống tốt đẹp và có ích hơn.

Lí giải lựa chọn:
Bài học này ý nghĩa nhất với em bởi vì nó giúp em nhận ra giá trị to lớn của kho tàng truyện cổ dân gian Việt Nam. Mỗi câu chuyện, dù là về nàng Tấm hiền lành, anh chàng đẽo cày thiếu chính kiến, hay sự tích trầu cau tình nghĩa, đều không chỉ kể một câu chuyện xưa mà còn gửi gắm những đạo lí làm người sâu sắc. Đó là bài học về sự chăm chỉ, lòng tốt sẽ được đền đáp; bài học về việc cần có chính kiến, suy nghĩ độc lập; hay bài học về tình yêu thương, sự thủy chung. Dù thời gian có trôi đi, những bài học ấy vẫn luôn “mới mẻ rạng ngời lương tâm”, giúp em định hướng lối sống, biết cách đối nhân xử thế và trở thành một người có ích cho xã hội. Nhờ đó, em sẽ biết trân trọng và học hỏi từ những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình.

***

Cô hy vọng bài giải này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về đoạn trích và những giá trị mà nó mang lại. Hãy luôn yêu quý và tìm tòi những điều hay từ kho tàng văn học dân gian của chúng ta nhé!