Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào phân tích một đoạn trích rất ý nghĩa về cách đối diện với thất bại, từ đó rút ra những bài học quý báu cho bản thân. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước giải quyết các câu hỏi trong phần Đọc hiểu.

PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Đọc đoạn trích:
Bài học về việc đón nhận thành công luôn thật dễ hiểu và dễ thực hiện. Nhưng đối mặt với thất bại, nhất là thất bại đầu đời, lại là điều không hề dễ dàng. Với tất cả mọi người, thất bại – nhất là thất bại trong các mối quan hệ – thường vẫn tạo ra những tổn thương sâu sắc. Điều này càng trở nên nặng nề đối với các bạn trẻ. Nhưng bạn có biết rằng tất cả chúng ta đều có quyền được khóc? Vậy nên nếu bạn đang cảm thấy cô đơn, tuyệt vọng thì hãy cho phép mình được khóc. Hãy để những giọt nước mắt ấm nồng xoa dịu trái tim đang thổn thức của bạn. Và hãy tin rằng ở đâu đó, có một người nào đó vẫn đang sẵn lòng kề vai cho bạn tựa, muốn được ôm bạn vào lòng và lau khô những giọt nước mắt của bạn… Muốn nhìn thấy cầu vồng, ta phải đi qua cơn mưa… Vì thế, hãy tin ngày mai nắng sẽ lên, và cuộc đời lại sẽ ươm hồng những ước mơ của bạn, một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin.
(Theo Hạt giống tâm hồn dành cho tuổi teen, Tập 2 -Nhiều tác giả, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2012, trang 02)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích.

Phân tích:
Để xác định phương thức biểu đạt chính, chúng ta cần xem xét mục đích và cách thức mà tác giả truyền tải thông điệp. Đoạn trích chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc, và đưa ra lời khuyên, động viên. Ngôn ngữ mang tính chất tâm tình, gần gũi, và có sự suy tưởng.

Đáp án:
Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích là tự sự kết hợp với biểu cảm và nghị luận.

Giải thích thêm:
– Tự sự: Tác giả kể về cảm xúc, trải nghiệm khi đối mặt với thất bại.
– Biểu cảm: Lời văn thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ, và động viên qua những câu hỏi tu từ, những lời khuyên chân thành.
– Nghị luận: Đoạn trích đưa ra quan điểm, lập luận về tầm quan trọng của niềm tin và cách đối diện với khó khăn. Tuy nhiên, tính chất nghị luận ở đây không quá chặt chẽ, mà thiên về chia sẻ kinh nghiệm và suy ngẫm. Nếu xét riêng lẻ, có thể thấy yếu tố biểu cảm và nghị luận nổi bật hơn cả. Nhưng xét toàn bộ đoạn trích, nó mang tính chất tự sự, kể lại những suy nghĩ và cảm xúc.

Câu 2. Theo tác giả, điều gì có thể giúp con người đứng lên sau thất bại?

Phân tích:
Chúng ta cần tìm những yếu tố mà tác giả nhấn mạnh là “cứu cánh” hoặc “nguồn lực” giúp con người vượt qua khó khăn sau thất bại. Đọc kỹ các câu văn, chúng ta sẽ thấy những gợi ý.

Đáp án:
Theo tác giả, những điều có thể giúp con người đứng lên sau thất bại là:
– Sự cho phép bản thân được khóc và thể hiện cảm xúc: Tác giả khẳng định “tất cả chúng ta đều có quyền được khóc” và khuyên “hãy cho phép mình được khóc”, “Hãy để những giọt nước mắt ấm nồng xoa dịu trái tim đang thổn thức của bạn.”
– Niềm tin vào tương lai: Tác giả nhấn mạnh “hãy tin ngày mai nắng sẽ lên” và điều quan trọng nhất là “một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin”.
– Sự sẻ chia, đồng hành của người khác (ngụ ý): Mặc dù không trực tiếp nói là “điều giúp đứng lên”, nhưng hình ảnh “ở đâu đó, có một người nào đó vẫn đang sẵn lòng kề vai cho bạn tựa, muốn được ôm bạn vào lòng và lau khô những giọt nước mắt của bạn” thể hiện sự an ủi, hỗ trợ từ cộng đồng.

Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ trong câu: Muốn nhìn thấy cầu vồng, ta phải đi qua cơn mưa…

Phân tích:
Chúng ta cần nhận diện loại biện pháp tu từ được sử dụng và giải thích ý nghĩa mà nó mang lại cho câu văn và toàn bộ đoạn trích.

Đáp án:
– Biện pháp tu từ: Ẩn dụ.
– Tác dụng:
– Ẩn dụ: “Cơn mưa” ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, nỗi buồn, thất bại trong cuộc sống. “Cầu vồng” ẩn dụ cho thành công, những điều tốt đẹp, tươi sáng sau khi vượt qua khó khăn.
– Ý nghĩa: Biện pháp ẩn dụ này mang đến một thông điệp sâu sắc và đầy ý nghĩa về lẽ sống: thành công, hạnh phúc không tự nhiên mà có, mà phải trải qua những gian nan, thử thách. Nó giúp người đọc hiểu rằng, thất bại và khó khăn là một phần tất yếu của cuộc sống, là bước đệm để đạt được những điều tốt đẹp hơn. Câu văn này mang tính giáo dục, khích lệ tinh thần, giúp con người có cái nhìn tích cực và lạc quan hơn khi đối mặt với nghịch cảnh.

Câu 4. Anh/chị có đồng ý với ý kiến: “hãy tin ngày mai nắng sẽ lên, và cuộc đời lại sẽ ươm hồng những ước mơ của bạn, một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin”? Vì sao?

Phân tích:
Đây là câu hỏi mở, đòi hỏi sự suy ngẫm và bày tỏ quan điểm cá nhân. Chúng ta cần trả lời có/không và đưa ra lý do thuyết phục, dựa trên cả suy nghĩ của bản thân và những gì đoạn trích gợi ý.

Đáp án:
Em hoàn toàn đồng ý với ý kiến: “hãy tin ngày mai nắng sẽ lên, và cuộc đời lại sẽ ươm hồng những ước mơ của bạn, một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin”.

Vì sao?
– Niềm tin là sức mạnh nội tại: Niềm tin giống như ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, là động lực giúp con người vượt qua những thời khắc khó khăn nhất. Khi ta tin vào bản thân, tin vào tương lai, ta sẽ có thêm sức mạnh để đối diện với thất bại, không gục ngã. Niềm tin giúp ta nhìn thấy hy vọng ngay cả trong bóng tối.
– Thực tế cuộc sống: Lịch sử đã chứng minh rằng, rất nhiều vĩ nhân, những người thành công vang dội, đều đã từng trải qua vô vàn thất bại. Chính nhờ có niềm tin mãnh liệt vào mục tiêu của mình, họ đã kiên trì đứng dậy, học hỏi từ sai lầm và cuối cùng đạt được thành công. Ví dụ như Thomas Edison với hàng nghìn lần thử nghiệm bóng đèn.
– Đoạn trích gợi ý: Chính đoạn trích cũng đã khẳng định điều này khi kết thúc bằng lời khuyên “hãy tin ngày mai nắng sẽ lên… một khi bạn còn giữ trong lòng ánh sáng của niềm tin”. Điều này cho thấy niềm tin là yếu tố cốt lõi để cuộc đời tiếp tục “ươm hồng những ước mơ”.
– Thất bại là tạm thời, niềm tin là vĩnh cửu: Thất bại có thể làm ta tổn thương, nhưng nó chỉ là một trạng thái tạm thời. Còn niềm tin, nếu được nuôi dưỡng, sẽ trở thành sức mạnh bền bỉ giúp ta tiếp tục hành trình của mình. Nếu mất đi niềm tin, ta dễ dàng buông xuôi và đánh mất cơ hội vươn lên.

Tóm lại, niềm tin không chỉ là một sự lạc quan hão huyền, mà nó là một yếu tố quan trọng, một sức mạnh nội tại giúp con người biến thách thức thành cơ hội và hướng tới những điều tốt đẹp hơn trong tương lai.

—

PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày quan điểm của bản thân về cách ứng xử của bản thân khi gặp thất bại trong

Yêu cầu:
– Trình bày chi tiết, từng bước. Không vượt lớp.
– NẾU CÓ CÔNG THỨC TOÁN HỌC: BẮT BUỘC bọc trong cặp dấu \( và \) (đối với công thức trong dòng) hoặc \[ và \] (đối với công thức đứng riêng). TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng dấu $ hay dấu backtick (`).
– KHÔNG DÙNG MARKDOWN. Dùng HTML (,
). Không chép lại đề.