Trước hết, các em hãy đọc thầm bài văn “Những cánh buồm” một lần nữa. Trong quá trình đọc, nếu gặp từ khó, các em có thể nhờ bố mẹ hoặc anh chị giải thích, hoặc chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu sau.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi.

Câu 1. Bài văn này tác giả tập trung tả cảnh gì?

Để trả lời câu hỏi này, các em hãy đọc lại toàn bộ bài văn và xem tác giả đã dành nhiều lời văn để miêu tả điều gì nhất.

– Đoạn đầu tiên tả về con sông và cảnh vật xung quanh làng quê.
– Đoạn thứ hai, tác giả nói “một hình ảnh tôi cho là đẹp nhất, đó là những cánh buồm”. Và sau đó, tác giả miêu tả rất chi tiết về những cánh buồm.
– Đoạn cuối cùng cũng nói về những cánh buồm.

Như vậy, có thể thấy tác giả tập trung nhất vào việc miêu tả những cánh buồm.

Đáp án đúng là: D. Những cánh buồm

Câu 2. Từ “phẳng lặng” thuộc từ loại gì?

Các em hãy xem từ “phẳng lặng” này dùng để miêu tả cái gì? Từ “phẳng lặng” miêu tả dòng sông. Những từ dùng để miêu tả đặc điểm, tính chất của sự vật, hiện tượng thì thuộc loại từ gì? Đó chính là tính từ.

Đáp án đúng là: B. Tính từ

Câu 3. Màu sắc của những cánh buồm được tác giả so sánh với những gì?

Chúng ta hãy cùng nhau quay lại đoạn văn thứ hai. Tác giả viết: “Có cánh màu nâu như màu áo của mẹ tôi. Có những cánh màu trắng như màu áo chị tôi. Có cánh màu xám bạc như màu áo bố tôi…”.

Các em thấy rõ ràng là tác giả đã so sánh màu sắc của cánh buồm với màu áo của những người thân trong gia đình.

Đáp án đúng là: D. Màu áo của những người thân trong gia đình.

Câu 4. Cách so sánh màu áo như thế có gì hay?

Bây giờ, chúng ta cùng suy nghĩ về ý nghĩa của cách so sánh này.
– A. Miêu tả được chính xác màu sắc rực rỡ của những cánh buồm. Cách so sánh này không nhấn mạnh sự rực rỡ mà lại thiên về sự gần gũi, quen thuộc.
– B. Thể hiện được tình yêu của tác giả đối với những cánh buồm trên dòng sông quê hương. Cách so sánh này cho thấy sự gắn bó, tình cảm trìu mến của tác giả.
– C. Cho thấy cánh buồm cũng vất vả như những người nông dân lao động. Cách so sánh này có liên quan đến sự vất vả của người bố, nhưng không phải là ý hay nhất.
– D. Cho người đọc dễ liên tưởng đến các màu sắc của cánh buồm. Cách so sánh này giúp hình dung màu sắc, nhưng điều hay nhất không chỉ dừng lại ở đó.

Qua cách so sánh với màu áo của mẹ, chị, bố – những người thân yêu, gần gũi, tác giả đã thể hiện một tình cảm rất đặc biệt, đó là tình yêu quê hương, yêu con sông và yêu cả những cánh buồm.

Đáp án đúng là: B. Thể hiện được tình yêu của tác giả đối với những cánh buồm trên dòng sông quê hương.

Câu 5. Câu văn nào trong bài thể hiện sự gắn bó giữa những cánh buồm với con người?

Chúng ta hãy đọc lướt qua các đáp án và đối chiếu với bài văn.
– A. “Những cánh buồm vẫn sống cùng sông nước và con người.” Câu này trực tiếp nói lên sự gắn bó.
– B. “Những cánh buồm xuôi ngược giữa dòng sông phẳng lặng.” Câu này tả hoạt động của cánh buồm.
– C. “Lá buồm căng như ngực người khổng lồ.” Câu này miêu tả sự mạnh mẽ của cánh buồm.
– D. “Tôi yêu con sông vì nhiều lẽ, trong đó một hình ảnh tôi cho là đẹp nhất, đó là những cánh buồm.” Câu này thể hiện tình cảm của tác giả, không trực tiếp nói sự gắn bó của cánh buồm với con người.

Câu văn thể hiện rõ nhất sự gắn bó giữa cánh buồm với con người là câu văn cuối bài.

Đáp án đúng là: A. Những cánh buồm vẫn sống cùng sông nước và con người.

Câu 6. Trong câu: Từ bờ tre làng, tôi vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi. có chứa:

Chúng ta cần phân tích cặp từ “lên ngược” và “về xuôi”. “Lên ngược” có nghĩa là đi ngược dòng nước, còn “về xuôi” có nghĩa là đi thuận dòng nước. Hai từ này có ý nghĩa trái ngược nhau.

Đáp án đúng là: D. Cặp từ trái nghĩa

Câu 7. Suốt bốn mùa, dòng sông có đặc điểm gì?

Các em hãy đọc lại đoạn văn đầu tiên: “Bốn mùa, sông đầy nước. Mùa hè, sông đỏ lựng phù sa với những con lũ dâng đầy. Mùa thu, mùa đông, những bãi cát non nổi lên, dân làng tôi thường xới đất, trỉa đỗ, tra ngô, kịp gieo trồng một vụ trước khi những con lũ năm sau đổ về.”

Vậy đặc điểm của dòng sông suốt bốn mùa là: Bốn mùa sông đầy nước. Mùa hè sông đỏ lựng phù sa, có lũ dâng đầy. Mùa thu, mùa đông có bãi cát non nổi lên.

Câu trả lời: Suốt bốn mùa, dòng sông luôn đầy nước. Mùa hè, sông đỏ lựng phù sa và có lũ dâng đầy. Mùa thu, mùa đông, những bãi cát non nổi lên.

Câu 8. Bài văn trên hình ảnh nào được tác giả cho là đẹp nhất?

Các em hãy tìm trong bài đọc câu văn nói về hình ảnh đẹp nhất. Tác giả đã viết: “…một hình ảnh tôi cho là đẹp nhất, đó là những cánh buồm.”

Câu trả lời: Hình ảnh đẹp nhất mà tác giả cho là những cánh buồm.

Câu 9. Ghi lại bộ phận chủ ngữ và vị ngữ trong câu sau:”Từ bờ tre làng, tôi vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi.”

Đây là một câu có trạng ngữ đứng đầu câu. Trạng ngữ “Từ bờ tre làng” chỉ nơi chốn.
Để tìm chủ ngữ và vị ngữ, chúng ta đặt câu hỏi: Ai? làm gì? hoặc Cái gì? là gì?
Ai vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi? -> Tôi. Vậy “tôi” là chủ ngữ.
“Tôi” làm gì? -> vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi. Vậy “vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi” là vị ngữ.

Chủ ngữ: tôi
Vị ngữ: vẫn gặp những cánh buồm lên ngược về xuôi

Câu 10. Tìm trong đoạn văn sau các động từ, tính từ, quan hệ từ để điền vào chỗ trống.
A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở vòng cung, da đỏ như lim, bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như cái cột đá trời trồng. Nhưng phải nhìn A Cháng cày mới thấy hết vẻ đẹp của anh .

Chúng ta sẽ lần lượt tìm các loại từ theo yêu cầu:

Động từ: Là những từ chỉ hoạt động, trạng thái của sự vật.
Trong đoạn văn, các động từ là: nở, đỏ, rắn, đứng, nhìn, cày, thấy.

Tính từ: Là những từ miêu tả đặc điểm, tính chất của sự vật.
Trong đoạn văn, các tính từ là: đẹp, đỏ, rắn, cao, rộng, thẳng.

Quan hệ từ: Là những từ dùng để nối các từ ngữ hoặc các câu, thể hiện mối quan hệ giữa các từ ngữ hoặc câu đó.
Trong đoạn văn, có các quan hệ từ: như, nhưng, phải.

Động từ : nở, nhìn, cày, thấy
Tính từ : đẹp, đỏ, rắn, cao, rộng, thẳng
Quan hệ từ : như, nhưng, phải

Như vậy là chúng ta đã hoàn thành xong bài tập rồi đó các em. Các em hãy xem lại bài làm của mình, đối chiếu với đáp án của cô. Nếu có chỗ nào chưa hiểu, các em hãy mạnh dạn hỏi cô nhé. Cô mong rằng qua bài học này, các em sẽ thêm yêu quý những dòng sông quê hương và vẻ đẹp bình dị của cuộc sống. Chúc các em học tốt!