Đọc văn bản sau:
– Ơ! mai Du ơi, suốt lúa nhiều có đau tay không? […]
– Ơ! mai L…
– Ơ! mai Du ơi, suốt lúa nhiều có đau tay không? […]
– Ơ! mai Liêu ơi, suốt lúa chưa nhiều, không đau tay đâu. Phải suốt cho mau chớ. Suốt lâu mai mốt thằng Pháp tới rẫy nó lấy hết hột lúa, không có mà ăn, bụng đói đi vào rừng […]
– Làng Kông-hoa mình không theo Pháp, nó kêu đi xâu, không đi, nó kêu đi thuế, không đi. Nó đánh, mình bỏ chạy trong núi […].
Buổi sáng nay, Liêu mang gùi ra rẫy, đến nước suối Thi-om thì gặp anh Núp. […]
– Bây giờ, anh đi đâu?
– Anh đi An-khê.
Liêu mở tròn hai con mắt lớn:
– Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à? Tháng trước lũ làng Ba-lang không chịu đi xâu, nó tới bỏ bom chết ba mươi người. Ngày bữa kia, nó bắn làng Đê-tùng trong nhà rông chết mười bảy người. Nó ghét người Ba-na mình lắm, anh đi coi nó làm chi? Núp lấy ngón chân tẩy một cái rêu trên hòn đá:
– Nó làm chết người Ba-na mình nhiều quá, Liêu ạ. Anh đi coi thử đánh có được không… Thôi, ông trời lên cao rồi, anh đi cho kịp.[…]
Anh Núp không có cha từ năm lên hai tuổi, chỉ còn mẹ già, em nhỏ, thế mà giỏi quá. Một mình chặt miết cũng ngả được cây to, đẩy được hòn đá,cho lửa ăn cái rừng, tỉa lúa, tỉa bắp xuống, làm ăn no đủ nhất làng.
Lũ già làng như bok Pa, bok Sung thương anh Núp, tối ngồi ở nhà rông, gõ ống điếu xuống cối gạo, khen:
– Núp con người tốt,biết làm ăn, thanh niên trong làng làm rẫy không ai bằng Núp. Lũ làng có ai đau, Núp trước tiên đi vô rừng hái cái lá tốt về cho uống mau lành; lũ làng có ai chết, Núp trước tiên đi vô núi tìm cái cây to về làm hòm. Con người có cái tay giỏi, đan cái gùi cũng được, đan cái rổ cũng được. Già làng nói biết nghe lời, tốt lắm!…
(Trích, Đất nước đứng lên – Nguyên Ngọc)
Câu hỏi: Câu Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à? thuộc kiểu câu gì? (Nghi vấn/ cảm thán/ phủ định/ trần thuật)
Chào các em học sinh lớp 8 thân mến!
Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải đáp một câu hỏi thú vị về kiểu câu trong đoạn trích “Đất nước đứng lên” của nhà văn Nguyên Ngọc nhé. Đây là một đoạn văn rất hay và giàu cảm xúc, giúp chúng ta hiểu hơn về cuộc sống và tinh thần đấu tranh của đồng bào Tây Nguyên trong những năm tháng kháng chiến.
Bây giờ, chúng ta hãy cùng phân tích câu hỏi:
Câu: “Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à?” thuộc kiểu câu gì?
Các lựa chọn đưa ra là: Nghi vấn/ cảm thán/ phủ định/ trần thuật.
Để trả lời chính xác câu hỏi này, chúng ta cần nhớ lại kiến thức về các kiểu câu mà chúng ta đã học.
1. Phân tích từng vế của câu:
- Vế thứ nhất: “Đi An-khê làm chi?”
- Vế thứ hai: “Anh không sợ thằng Pháp à?”
2. Xác định dấu hiệu nhận biết của từng vế:
- Trong vế “Đi An-khê làm chi?”, chúng ta thấy có từ để hỏi “làm chi” (có nghĩa là “làm gì”). Câu này cũng kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?).
- Trong vế “Anh không sợ thằng Pháp à?”, chúng ta thấy có từ để hỏi “à” và cấu trúc câu hỏi “không… à?”. Câu này cũng kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?).
3. Đối chiếu với đặc điểm của các kiểu câu:
- Câu nghi vấn (hay câu hỏi): Là kiểu câu dùng để hỏi về một điều chưa rõ, thường có các từ nghi vấn như “ai, gì, nào, đâu, bao giờ, tại sao, làm sao, không… à, ư, hả, chứ…” và thường kết thúc bằng dấu chấm hỏi (?).
- Câu cảm thán: Là kiểu câu dùng để bộc lộ cảm xúc trực tiếp của người nói (vui mừng, ngạc nhiên, tức giận, đau buồn…), thường có các từ cảm thán như “ôi, thay, biết bao, xiết bao, quá, lắm…” và kết thúc bằng dấu chấm than (!).
- Câu phủ định: Là kiểu câu dùng để thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó, thường có các từ phủ định như “không, chẳng, chưa, đâu có…”. Tuy nhiên, đây là một kiểu câu trần thuật mang ý nghĩa phủ định, không phải là một kiểu câu độc lập về mục đích giao tiếp như nghi vấn hay cảm thán.
- Câu trần thuật: Là kiểu câu cơ bản dùng để kể, tả, thông báo, nhận định, miêu tả sự vật, sự việc, thường kết thúc bằng dấu chấm (.), đôi khi có thể kết thúc bằng dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm hỏi (?) nếu mang sắc thái đặc biệt, nhưng bản thân nó không chứa từ nghi vấn hay từ cảm thán.
Dựa vào phân tích trên, chúng ta thấy rõ cả hai vế của câu đều có từ ngữ nghi vấn và kết thúc bằng dấu chấm hỏi. Mục đích của Liêu khi nói câu này là để hỏi anh Núp về lý do đi An-khê và bày tỏ sự lo lắng, thắc mắc về việc anh Núp có sợ Pháp hay không.
Vì vậy, đáp án chính xác là:
Câu “Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à?” thuộc kiểu câu nghi vấn.
Cô hy vọng qua phần giải thích này, các em đã củng cố thêm kiến thức về các kiểu câu trong tiếng Việt. Việc nhận diện đúng kiểu câu sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn ý nghĩa và sắc thái biểu cảm mà tác giả muốn truyền tải. Các em nhớ ôn tập kỹ nhé!
\(@\)Câu \(bb(text(Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à?))\) thuộc kiểu câu nghi vấn
\(@\)Dấu hiệu:
\(+\) Cuối câu là dấu “\(?\)”
\(#DAnh\)
\(-\) Xét theo mục đích nói, cả hai câu “Đi An-khê làm chi?” và “Anh không sợ thằng Pháp à?” đều thuộc kiểu câu nghi vấn.
\(⇒\) Dấu hiệu căn cứ :
\(+\) Về hình thức, câu được mở đầu bằng chữ cái in hoa, kết thúc bằng dấu chấm hỏi \((?)\)
\(+\) Có chứa các từ ngữ nghi vấn : “chi” \(;\) “à” .
\(+\) Về nội dung, câu nói hay chính câu hỏi của nhân vật Liêu dành cho nhân vật anh Núp trước quyết định đầy hiểm nguy của anh.