Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“Cuộc sống riêng khô…
“Cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ngoài ngưỡng cửa nhà mình là một cuộc sống nghèo nàn, dù nó có đầy đủ tiện nghi đến đâu đi nữa. nó giống như một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận, đầy hoa thơm sạch sẽ và gọn gàng. Mảnh vườn này có thể làm chủ nhân của nó êm ấm một thời gian dài, nhất là khi lớp rào bao quanh không còn làm họ vướng mắt nữa. Nhưng hễ có một cơn dông tố nổi lên là cây cối sẽ bị bật khỏi đất, hoa sẽ nát và mảnh vườn sẽ xấu xí hơn bất kì một nơi hoang dại nào. Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mong manh như thế. Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng nhưng rồi lại phẳng lì và trong sáng như trước. Số phận cảu những cái tuyệt đối cá nhân không bộc lộ ra khỏi bản thân, chẳng có gì đáng thèm muốn.”
[Theo A.L.Ghec-xen, 3555 câu danh ngôn, NXB Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, 1997]
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Câu 2: Nêu nội dung chính của văn bản trên.
Câu 3: Chỉ ra tác dụng của việc dùng phép so sánh trong văn bản trên.
Câu 4: Theo quan điểm riêng của anh/ chị, cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ở bên ngoài ngưỡng cửa nhà mình gây ra những tác hại gì? [Trả lời ít nhất 2 tác hại trong khoảng 5-7 dòng].
Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích và trả lời từng câu hỏi một cách cẩn thận.
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần đọc kĩ văn bản và tự hỏi: Mục đích chính của người viết là gì? Họ đang kể chuyện, tả cảnh, bộc lộ cảm xúc, giới thiệu tri thức, hay bàn luận về một vấn đề?
Gợi ý trả lời:
Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là nghị luận.
Giải thích:
Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy tác giả không nhằm mục đích kể một câu chuyện (tự sự) hay miêu tả một đối tượng cụ thể (miêu tả). Thay vào đó, văn bản tập trung thể hiện quan điểm, tư tưởng về một vấn đề trong cuộc sống: lối sống khép kín, chỉ quan tâm đến bản thân. Tác giả đã đưa ra luận điểm rõ ràng ngay từ câu đầu: “Cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ngoài ngưỡng cửa nhà mình là một cuộc sống nghèo nàn…”. Sau đó, ông dùng lí lẽ và hình ảnh so sánh (mảnh vườn, đại dương) để làm sáng tỏ và thuyết phục người đọc về quan điểm đó. Đây chính là đặc trưng cơ bản của phương thức biểu đạt nghị luận.
Câu 2: Nêu nội dung chính của văn bản trên.
Để tìm nội dung chính, các em cần tóm tắt được ý tưởng cốt lõi mà tác giả muốn truyền tải. Hãy gạch chân những từ ngữ, câu văn mà em cho là chìa khóa của văn bản.
Gợi ý trả lời:
Nội dung chính của văn bản là phê phán lối sống cá nhân ích kỉ, khép kín, chỉ biết đến cuộc sống riêng của mình. Theo tác giả, đó là một cuộc sống nghèo nàn, mong manh, dễ bị hủy hoại trước những biến động. Từ đó, văn bản khẳng định và đề cao sự cần thiết của việc con người phải sống chan hòa, gắn bó với cộng đồng, với thế giới bên ngoài để có được một cuộc sống ý nghĩa và một hạnh phúc vững bền.
Câu 3: Chỉ ra tác dụng của việc dùng phép so sánh trong văn bản trên.
Trước hết, các em cần xác định được hình ảnh so sánh trong văn bản. Sau đó, hãy phân tích xem hình ảnh đó giúp cho việc diễn đạt của tác giả trở nên hiệu quả hơn như thế nào.
Gợi ý trả lời:
Phép so sánh được sử dụng trong văn bản:
- So sánh “cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ngoài ngưỡng cửa nhà mình” với “một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận”.
- So sánh ngầm một cuộc sống đáng sống với “một đại dương mênh mông”.
Tác dụng của phép so sánh:
- Làm cho vấn đề trừu tượng trở nên cụ thể, sinh động: Khái niệm “lối sống khép kín” là một khái niệm trừu tượng. Bằng cách so sánh nó với hình ảnh “mảnh vườn”, tác giả đã hình ảnh hóa, cụ thể hóa khái niệm đó. Người đọc có thể dễ dàng hình dung ra một cuộc sống có vẻ ngoài đẹp đẽ, bình yên nhưng thực chất lại nhỏ bé, tù túng và rất mong manh, dễ dàng bị tàn phá bởi “cơn dông tố”.
- Tăng sức gợi hình, gợi cảm và sức thuyết phục cho lập luận: Hình ảnh so sánh giàu sức gợi đã nhấn mạnh sự đối lập sâu sắc giữa hai lối sống: một bên là “mảnh vườn” nhỏ bé, yếu ớt và một bên là “đại dương” mênh mông, mạnh mẽ. Sự đối lập này làm cho lập luận của tác giả trở nên sắc bén và có sức thuyết phục cao, khẳng định mạnh mẽ giá trị của lối sống hòa mình vào cộng đồng.
Câu 4: Theo quan điểm riêng của anh/ chị, cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ở bên ngoài ngưỡng cửa nhà mình gây ra những tác hại gì?
Đây là một câu hỏi mở, yêu cầu các em vận dụng sự hiểu biết và trải nghiệm của bản thân để trả lời. Các em cần trình bày quan điểm của mình một cách rõ ràng, hợp lí và thuyết phục. Hãy nhớ viết trong khoảng 5-7 dòng và nêu ít nhất 2 tác hại nhé.
Gợi ý trả lời:
Theo em, cuộc sống chỉ biết đến bản thân mà không quan tâm đến thế giới bên ngoài sẽ gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng. Thứ nhất, con người sẽ trở nên lạc hậu, thiếu hụt kiến thức và kĩ năng sống, không thể thích ứng với sự thay đổi không ngừng của xã hội. Thứ hai, và nguy hiểm hơn, lối sống đó sẽ bào mòn tâm hồn, khiến con người trở nên ích kỉ, vô cảm trước nỗi đau của người khác và thờ ơ với những vấn đề chung của cộng đồng, đất nước. Dần dần, họ sẽ tự cô lập mình và đánh mất niềm vui sẻ chia, kết nối.
Cô hy vọng phần giải bài tập chi tiết này sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về văn bản và nắm vững các kĩ năng đọc hiểu. Chúc các em học tốt
1. PTBĐ: nghị luận
2. Nội dung: khẳng định cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ở bên ngoài ngưỡng cửa nhà mình là một cuộc sống sai lầm, nhàm chán.
3. Tác giả đã so sánh cuộc sống của mỗi người với một mảnh vườn
-> Tác dụng: đoạn văn trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm hơn đồng thời có sức thuyết phục cao.
4. Cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ở bên ngoài ngưỡng cửa nhà mình gây ra những tác hại khôn lường, khó lòng kiểm soát được. Cuộc sống mà không biết cái gì ngoài ngưỡng cửa nhà mình thì là một cuộc sống nghèo nàn, không có sức sống. Những thứ kì diệu luôn luôn tồn tại bên ngoài xã hội, ta phải có sự giao lưu, khám phá với những thứ hay ho bên ngoài. Sống khép kín, không giao lưu với những người bên ngoài còn sẽ dễ khiến cho con người ta rơi vào bệnh trầm cảm. Căn bệnh rất nguy hiểm về tâm lý con người có thể gay ra những hậu quả không tốt cho sức khỏe và tính mạng.
\(C1\): \(-\) Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.
\(C2\): \(-\) Nội dung: Một cuộc sống kín mít, không quan tâm mọi thứ là một cuộc sống giả dối, nghèo nàn cô độc, không thể hiện đúng được chừng mực về tình cảm mỗi con người.
\(C3\): \(-\) Tác giả đã so sánh “con người” \(+\) “mảnh vườn”.
\(->\) Tăng thêm được sức miêu tả, biểu cảm kết hợp diễn đạt tốt, rõ hơn.
\(->\) Tạo cho ta thấy được giá trị nội dung, sự thuyết phục và tuyên truyền cuộc sống ý nghĩa.
\(C4\): \(-\) Cuộc sống riêng không biết đến điều gì ở ngưỡng cửa mình là một cuộc sống nghèo nàn, không có được sự quan tâm và coi trọng cuộc sống. Sống để có thể cảm nhận được con tim, để có thể cảm nhận được cảm xúc, để có thể trải nghiệm và làm bao nhiêu điều. Việc sống kín mít như thế sẽ gây ảnh hưởng đến cái nhìn của mọi người, ngoài ra còn vướng mắc liên quan đến sự cô đơn, ảo giác hay trầm cảm nặng nề. Chính vì thế hãy cùng nhau hòa đồng với mọi người đểcó một cuộc sống tốt.