Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Các em thân mến ,
Đã bao giờ các em su…
Các em thân mến ,
Đã bao giờ các em suy nghĩ một cách nghiêm túc để trả lời đúng đắn cho một câu hỏi có vẻ tầm thường sau đây: Hàng ngày chúng ta đến trường để học cái gì?. Phần lớn các em đều nhanh chóng có câu trả lời: Học những điều có trong sách vở, cụ thể nhất là trong sách giáo khoa. Chính vì thế mà người ta nói: Cắp sách đến trường (…). Thầy năm nay đã 79 tuổi. Thầy được cắp sách đến trường liên tục từ cấp 1, cấp 2, cấp 3, rồi Đại Học, sau Đại Học, nghiên cứu sinh và lấy bằng Tiến sĩ … Và bây giờ khi nhìn lại cuộc đời đã qua của mình, Thầy phải thừa nhận rằng những điều mình đã được học ở trường thực ra không phải là toàn là những bảo bối, cũng không phải là những cẩm nang thần diệu giúp cho
thầy bước vào cuộc sống đời thường, một thực tế rất sôi động, đầy cơ hội và cạm bẫy …, trong đó cái đúng, cái sai, cái thiện, cái ác nhiều khi khó phân định rõ ràng. Bởi vì hồi bấy giờ nhà trường chỉ truyền thụ những kiến thức thuần túy sách vở, ít gắn liền với đời sống xã hội ngoài nhà trường (…)
Bởi vậy với tư cách là một thầy giáo nhiều tuổi nghề và nhiều tuổi đời, thầy muốn nhắn nhủ với các em rằng: Biển học là mênh mông, trong đó sách vở tuy quan trọng nhưng cũng chỉ là những vùng biển gần bờ mà thôi. Nền giáo dục của chúng ta đang bắt đầu đổi mới theo xu hướng tiến bộ hơn, tích cực hơn, theo đó học sinh muốn thành đạt thì ngoài những kiến thức sách vở, họ còn phải thành thạo các kĩ năng xã hội, kĩ năng sống để phát triển toàn diện, họ cần phải được trang bị các giá trị chuẩn mực về tính cách, phẩm chất và những đạo đức tốt đẹp (…).
Bên cạnh những niềm vui, đôi lúc thầy vẫn thoáng gặp những hiện tượng đáng buồn. Đó là khi thầy trông thấy một em nào đó vô tư vứt rác không đúng chỗ , đó là khi trên mặt bàn mới toanh ai đó đã ngang nhiên viết và vẽ bậy, hoặc bôi bẩn bằng kẹo cao su, đó là khi trên mặt tường trắng đẹp bỗng in hằn một dấu chân bẩn thỉu … Những hành động, tuy rất hiếm hoi, nhưng không thể nào chấp nhận đươc, phải nói thẳng đó là những hành động không tử tế. Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, trước hết các em phải là những người tử tế, muốn vậy cần phải học tập và rèn luyện thường xuyên ngay trong thời gian cắp sách tới trường.
(Trích Bài phát biểu của PGS Văn Như Cương- Chủ tịch Hội đồng quản trị trường
Lương Thế Vinh tại lễ khai giảng năm học 2015- 2016)
Câu 1. (0,5 điểm) Theo tác giả bài viết, hằng ngày chúng ta đến trường để học cái gì?
Câu 2. (1,0 điểm) Anh/chị hiểu như thế nào về câu văn: Biển học là mênh mông, trong đó sách vở tuy quan trọng nhưng cũng chỉ là những vùng biển gần bờ mà thôi.
Câu 3. (1,0 điểm) Theo anh/chị, vì sao PGS Văn Như Cương lại cho rằng: Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, trước hết các em phải là những người tử tế?
Câu 4. (1,5 điểm) Thông điệp ý nghĩa nhất mà anh/chị rút ra từ văn bản trên là gì? Vì sao?
GỢI Ý GIẢI BÀI TẬP
Câu 1. (0,5 điểm)
Để trả lời câu hỏi này, các em cần đọc kĩ lại đoạn văn thứ hai và thứ ba trong văn bản. Đây là câu hỏi nhận biết, chỉ cần các em tìm đúng thông tin trong văn bản là có thể ghi điểm.
Theo tác giả bài viết, hằng ngày chúng ta đến trường không chỉ để học những kiến thức thuần túy trong sách vở. Việc học ở trường còn bao gồm:
– Học các kĩ năng xã hội, kĩ năng sống để phát triển toàn diện.
– Trang bị các giá trị chuẩn mực về tính cách, phẩm chất và những đạo đức tốt đẹp.
– Học tập và rèn luyện để trở thành người tử tế.
Như vậy, thầy Văn Như Cương đã đưa ra một quan niệm rất toàn diện về việc học: học kiến thức, học kĩ năng và quan trọng nhất là học làm người.
Câu 2. (1,0 điểm)
Đây là một câu hỏi yêu cầu các em vận dụng kĩ năng đọc hiểu và phân tích hình ảnh ẩn dụ. Để trả lời tốt, các em cần giải thích được các lớp nghĩa của câu văn.
Câu văn “Biển học là mênh mông, trong đó sách vở tuy quan trọng nhưng cũng chỉ là những vùng biển gần bờ mà thôi” có thể được hiểu như sau:
– Trước hết, tác giả sử dụng hình ảnh ẩn dụ “biển học” để nói về thế giới tri thức. So sánh việc học với “biển cả mênh mông” là để khẳng định rằng kiến thức của nhân loại là vô cùng rộng lớn, bao la, không có giới hạn.
– Trong “biển học” đó, “sách vở” được ví như “những vùng biển gần bờ”.
+ “Vùng biển gần bờ” là nơi chúng ta bắt đầu hành trình khám phá, là nơi an toàn, dễ tiếp cận. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của kiến thức sách vở: đó là nền tảng ban đầu, là hành trang cơ bản và cần thiết mà mỗi học sinh phải trang bị.
+ Tuy nhiên, “vùng biển gần bờ” không phải là toàn bộ biển cả. Điều này mang ý nghĩa sâu sắc hơn: kiến thức sách vở tuy quan trọng nhưng chưa phải là tất cả. Nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta sẽ không thể khám phá được sự rộng lớn, phong phú của thế giới tri thức và cuộc sống.
=> Tóm lại, qua câu văn này, tác giả muốn nhắn nhủ rằng chúng ta không nên tự mãn với những kiến thức học được trong nhà trường. Thay vào đó, phải xem đó là điểm tựa để tiếp tục học hỏi không ngừng từ thực tế cuộc sống, từ xã hội – “vùng biển khơi” xa xôi nhưng ẩn chứa vô vàn điều mới mẻ và quý giá.
Câu 3. (1,0 điểm)
Đây là một câu hỏi vận dụng, yêu cầu các em đưa ra lí giải của mình dựa trên những gợi ý từ văn bản và suy luận của bản thân.
Theo cô, PGS Văn Như Cương cho rằng “Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, trước hết các em phải là những người tử tế” vì những lí do sau:
– “Tử tế” là gốc rễ của đạo đức, là nền tảng của nhân cách. Một người có thể chưa giỏi giang, chưa xuất chúng, nhưng nhất định phải là một người tử tế. Sự tử tế thể hiện qua những hành động nhỏ nhặt hàng ngày như tôn trọng người khác, có trách nhiệm với cộng đồng (không vứt rác bừa bãi), biết yêu thương, giữ gìn của công (không phá hoại bàn ghế, tường lớp)… Những hành động đó tuy nhỏ nhưng hình thành nên một nhân cách tốt đẹp.
– “Học làm người” quan trọng hơn “học kiến thức”. Mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là tạo ra những cỗ máy biết tuốt mà là đào tạo nên những con người có ích cho xã hội. Một học sinh giỏi mà vô cảm, ích kỉ, thiếu ý thức cộng đồng thì kiến thức của em đó cũng trở nên vô nghĩa, thậm chí có thể gây hại. Ngược lại, một người tử tế sẽ biết dùng kiến thức, tài năng của mình để phục vụ cho những điều tốt đẹp.
– Nhà trường là môi trường lý tưởng để rèn luyện sự tử tế. Chính trong môi trường tập thể, qua các mối quan hệ với thầy cô, bạn bè, qua việc chung tay xây dựng trường lớp, các em sẽ học được cách trở thành người tử tế một cách tự nhiên và hiệu quả nhất.
Vì vậy, lời căn dặn “trước hết các em phải là những người tử tế” của thầy Cương chính là lời nhắc nhở về giá trị cốt lõi, về mục tiêu căn bản nhất của việc học.
Câu 4. (1,5 điểm)
Đây là câu hỏi vận dụng cao, cho phép các em tự do bày tỏ suy nghĩ của mình. Không có câu trả lời nào là duy nhất đúng, miễn là các em đưa ra được thông điệp hợp lí và có lí giải thuyết phục. Dưới đây là một gợi ý từ cô:
Thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra từ văn bản trên là: Học để làm người, và cốt lõi của việc làm người là sự tử tế.
Em chọn thông điệp này vì những lí do sau:
– Thứ nhất, thông điệp này định hướng lại mục đích học tập một cách đúng đắn. Trong xã hội hiện nay, nhiều học sinh (và cả phụ huynh) đôi khi quá chú trọng vào điểm số, thành tích mà quên mất mục tiêu quan trọng hơn là rèn luyện nhân cách. Lời nhắn nhủ của thầy Văn Như Cương như một lời cảnh tỉnh, nhắc nhở chúng ta rằng kiến thức và kĩ năng chỉ thực sự có giá trị khi được đặt trên nền tảng của một đạo đức tốt đẹp.
– Thứ hai, thông điệp này có giá trị thực tiễn và lâu dài. Kiến thức sách vở có thể thay đổi, lạc hậu theo thời gian, nhưng những giá trị về nhân cách, về lòng tử tế thì luôn bền vững. Một người tử tế, biết sống vì người khác, có trách nhiệm với cộng đồng sẽ luôn được yêu quý, tôn trọng và dễ dàng thành công, hạnh phúc trong cuộc sống, dù ở bất cứ thời đại nào. Sự tử tế chính là “tấm vé” thông hành quý giá nhất để một người bước vào đời.
Các em thân mến, cô hy vọng với phần gợi ý chi tiết này, các em đã hiểu sâu sắc hơn về văn bản và có thể tự mình hoàn thành bài tập một cách xuất sắc. Hãy nhớ rằng, mỗi bài học Ngữ Văn không chỉ là kiến thức, mà còn là những bài học làm người sâu sắc. Chúc các em học tốt
1/
Theo tác giả bài viết, hằng ngày chúng ta đến trường để: Học những điều có trong sách vở, cụ thể nhất là trong sách giáo khoa.
2/
“Biển học là mênh mông, trong đó sách vở tuy quan trọng nhưng cũng chỉ là những vùng biển gần bờ mà thôi.” Những kiến thức nằm trong sách vở chỉ là nền tảng, là những thứ căn bản nhất còn tri thức của nhân loại lại vô cùng mênh mông rộng lớn. Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị cho mình những kiến thức thật tốt từ sách vở, chúng ta cũng cần bồi dưỡng theo năng lực, học cả trong cuộc sống, trong thực tế, tìm tòi, sáng tạo, học phải đi đôi với hành.
3/
“Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, trước hết các em phải là những người tử tế.” Để trở thành một người chân chính, trước hết chúng ta phải là người tử tế, biết yêu ghét, đúng sai, có tinh thần trách nhiệm,…có như thế thì mới thành công được.
4/
Thông điệp ý nghĩa nhất em rút ra từ văn bản là học phải đi đôi với hành, học kiến thức phải đi đôi với bồi dưỡng nhân cách. Những kiến thức nằm trong sách vở chỉ là nền tảng, là những thứ căn bản nhất còn tri thức của nhân loại lại vô cùng mênh mông rộng lớn. Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị cho mình những kiến thức thật tốt từ sách vở, chúng ta cũng cần bồi dưỡng theo năng lực, học cả trong cuộc sống, trong thực tế, tìm tòi, sáng tạo. Giỏi chuyên môn thôi là chưa đủ, bạn phải có đạo đức, có thế bạn mới là người có ích cho xã hội.