—

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là:
a) Miêu tả
b) Tự sự
c) Biểu cảm
d) Thuyết minh

Phân tích:
Để xác định phương thức biểu đạt chính, chúng ta cần xem đoạn văn chủ yếu dùng yếu tố nào để truyền tải nội dung.
– Miêu tả: Văn bản có miêu tả hình ảnh con sẻ non, con chó, con sẻ già.
– Tự sự: Văn bản kể lại một câu chuyện, một chuỗi sự kiện xảy ra: “Tôi đi dọc lối vào vườn…”, “Chợt nó dừng chân…”, “Tôi nhìn dọc lối đi…”, “Con chó chậm rãi lại gần…”, “Bỗng từ trên cây cao…”, “Sẻ già lao đến cứu con…”, “Con chó của tôi dừng lại…”.
– Biểu cảm: Văn bản thể hiện tình cảm, cảm xúc của nhân vật “tôi”: “lòng đầy thán phục”, “kính cẩn nghiêng mình”.
– Thuyết minh: Văn bản không giải thích, giới thiệu về một đối tượng, sự vật, hiện tượng nào cả.

Nhìn vào các yếu tố trên, ta thấy văn bản chủ yếu là kể lại một câu chuyện (tự sự), xen kẽ với những chi tiết miêu tả và bộc lộ cảm xúc của nhân vật “tôi”. Tuy nhiên, hành động của các nhân vật và diễn biến câu chuyện là yếu tố cốt lõi dẫn dắt toàn bộ nội dung. Do đó, phương thức biểu đạt chính là tự sự.

Trả lời: b) Tự sự

—

Câu 2. Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
a) Ngôi thứ nhất
b) Ngôi thứ hai
c) Ngôi thứ ba
d) Ngôi thứ hai và ngôi thứ ba

Phân tích:
Chúng ta cần xác định đại từ nhân xưng mà người kể chuyện sử dụng.
Trong đoạn văn, người kể chuyện xưng “tôi” (“Tôi đi dọc lối vào vườn.”, “Tôi nhìn dọc lối đi…”, “Con chó của tôi…”, “lòng tôi đầy thán phục.”). Việc sử dụng đại từ “tôi” cho thấy câu chuyện được kể từ chính góc nhìn của người tham gia vào câu chuyện đó.

Trả lời: a) Ngôi thứ nhất

—

Câu 3. Khi đi vào vườn, nhân vật “tôi” nhìn thấy điều gì?
a) Một chú gà đang tìm thức ăn.
b) Một chú sâu đang bò trên lá.
c) Một đàn chim bay trên bầu trời.
d) Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống.

Phân tích:
Chúng ta quay lại đoạn văn và tìm thông tin trực tiếp về những gì nhân vật “tôi” nhìn thấy khi đi vào vườn.
Đoạn văn viết: “Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng như đánh hơi thấy vật gì. Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.”

Thông tin này cho thấy rõ ràng điều mà nhân vật “tôi” đã nhìn thấy.

Trả lời: d) Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống.

—

Câu 4. Câu văn “Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ.” sử dụng biện pháp tu từ gì?
a) Ẩn dụ.
b) Nhân hóa.
c) Hoán dụ.
d) So sánh.

Phân tích:
Chúng ta cần nhận biết dấu hiệu của các biện pháp tu từ.
– Ẩn dụ: Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng.
– Nhân hóa: Gán cho sự vật, hiện tượng có đặc điểm, hành động của con người.
– Hoán dụ: Lấy tên bộ phận để gọi tên toàn thể, hoặc ngược lại.
– So sánh: Đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng để làm nổi bật đặc điểm của sự vật, hiện tượng thứ nhất. Dấu hiệu nhận biết thường là các từ “như”, “là”, “tựa”, “giống như”, “hơn”,…

Trong câu “Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ.”, ta thấy có sự xuất hiện của từ “như”, và có sự đối chiếu giữa “con chó” với “một con quỷ khổng lồ” để nhấn mạnh sự đáng sợ, nguy hiểm của con chó dưới cái nhìn của con chim sẻ. Đây chính là dấu hiệu của phép so sánh.

Trả lời: d) So sánh.

—

Câu 5. Đề tài của văn bản là:
a) Lòng dũng cảm, tình yêu thương con của người mẹ.
b) Sức mạnh của con chim sẻ.
c) Miêu tả cuộc sống của con chim sẻ.
d) Lòng nhân hậu của con người.

Phân tích:
Đề tài là chủ đề bao quát của tác phẩm. Chúng ta cần xem toàn bộ câu chuyện nói về điều gì là chủ yếu.
– Câu chuyện tập trung vào hành động của con sẻ già khi lao xuống bảo vệ con sẻ non đang gặp nguy hiểm từ con chó. Hành động này thể hiện sự dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì tình yêu con.
– “Sức mạnh của con chim sẻ” có thể đúng một phần, nhưng nó còn bao hàm cả sự dũng cảm và tình yêu.
– “Miêu tả cuộc sống của con chim sẻ” thì chưa đủ, vì câu chuyện chỉ tập trung vào một khoảnh khắc cụ thể.
– “Lòng nhân hậu của con người” cũng có liên quan khi nhân vật “tôi” có lòng thán phục, nhưng đó là cảm xúc của người chứng kiến, không phải là chủ đề chính của hành động.

Qua hành động phi thường của con sẻ già, tác phẩm muốn ca ngợi điều gì? Đó chính là tình yêu thương vô bờ bến và lòng dũng cảm phi thường của người mẹ dành cho con.

Trả lời: a) Lòng dũng cảm, tình yêu thương con của người mẹ.

—

Câu 6. Vì sao con chó đột ngột dừng lại không vồ tới con sẻ non nữa?
a) Vì con chó thấy thức ăn khác gần đó.
b) Vì con chó muốn đi ra chỗ khác.
c) Vì con chó thấy sẻ mẹ lao đến bảo vệ con với thái độ hung dữ.
d) Vì con chó sợ con sẻ non.

Phân tích:
Chúng ta cần xem lại diễn biến và lý do được mô tả trong văn bản.
Đoạn văn viết: “Con chó chậm rãi lại gần. Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống như hòn đá rơi trước mõm con chó. Lông sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết. Nó nhảy hai ba bước về phía cái mõm há rộng đầy răng của con chó. Sẻ già lao đến cứu con, lấy thân mình phủ kín sẻ con. […] Con chó của tôi dừng lại và lùi… Dường như nó hiểu rằng trước mặt nó có một sức mạnh.”

Chính hành động lao xuống bảo vệ con của sẻ già, với bộ lông dựng ngược, tiếng rít thảm thiết và sự che chắn cho con đã khiến con chó chùn bước. Nó cảm nhận được một “sức mạnh vô hình” mà tác giả nói đến, đó là sức mạnh của tình yêu và sự hy sinh.

Trả lời: c) Vì con chó thấy sẻ mẹ lao đến bảo vệ con với thái độ hung dữ.

—

Câu 7. Hành động của nhân vật chim sẻ già cho thấy điều gì?
a) Con sẻ già muốn cứu con nhưng sợ không dám lao xuống.
b) Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình
c) Sẻ già thương con nhưng sợ con chó nên đành bay đi.
d) Sẻ già rất thương con.

Phân tích:
Chúng ta cần diễn giải ý nghĩa sâu sắc từ hành động của sẻ già.
– Hành động: “lao xuống như hòn đá rơi”, “lông sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết”, “nhảy hai ba bước về phía cái mõm há rộng đầy răng của con chó”, “lấy thân mình phủ kín sẻ con”.
– Những hành động này không chỉ cho thấy tình thương con mà còn thể hiện sự dũng cảm đối mặt với nguy hiểm, sẵn sàng đặt mình vào thế hiểm nguy để bảo vệ con. Tác giả cũng nhấn mạnh: “Nó sẽ hi sinh.”
– Phương án (a) và (c) mâu thuẫn với hành động thực tế.
– Phương án (d) đúng nhưng chưa đầy đủ, chưa nhấn mạnh được khía cạnh quan trọng nhất là sự hy sinh.
– Phương án (b) bao hàm cả tình thương và sự sẵn sàng hy sinh, đây là ý nghĩa quan trọng nhất từ hành động của sẻ già.

Trả lời: b) Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình

—

Câu 8. Phó từ sẽ trong câu “Nó sẽ hi sinh.” bổ sung ý nghĩa gì?
a) Chỉ sự tiếp diễn tương tự
b) Chỉ sự cầu khiến
c) Chỉ khả năng
d) Chỉ quan hệ thời gian

Phân tích:
Phó từ “sẽ” đứng trước động từ “hi sinh” để chỉ một hành động, một sự việc có thể xảy ra trong tương lai, hoặc một dự đoán, một khả năng.
– “Tiếp diễn tương tự”: Thường dùng phó từ như “vẫn”, “cứ”,…
– “Cầu khiến”: Thường dùng phó từ “hãy”, “chớ”,…
– “Quan hệ thời gian”: Các phó từ như “đã”, “đang”, “sắp”,… tuy có liên quan đến thời gian nhưng “sẽ” nhấn mạnh vào khả năng xảy ra trong tương lai.
– “Khả năng”: “Sẽ” diễn tả một điều có thể xảy ra, một dự định, một sự tiên liệu. Trong câu này, nó diễn tả khả năng con sẻ già sẽ hy sinh để cứu con.

Trả lời: c) Chỉ khả năng

—

Câu 9. Vì sao nhân vật tôi lại cảm thấy “lòng đầy thán phục”?

Phân tích:
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đọc lại đoạn văn và suy ngẫm về cảm xúc của nhân vật “tôi”.
Nhân vật “tôi” chứng kiến cảnh con sẻ non rơi xuống đất, và sau đó là sự xuất hiện dũng cảm của con sẻ già lao xuống bảo vệ con mình. Dù nhỏ bé, yếu ớt, con sẻ già đã bất chấp nguy hiểm, đối đầu với con chó to lớn để cứu con. Tình yêu thương mãnh liệt và lòng dũng cảm phi thường ấy đã khiến nhân vật “tôi” cảm động sâu sắc.

Trả lời: Nhân vật “tôi” cảm thấy “lòng đầy thán phục” vì đã chứng kiến hành động dũng cảm, quả cảm và đầy tình yêu thương của con chim sẻ già. Dù biết rõ sự nguy hiểm, dù thân hình nhỏ bé, nó vẫn lao vào đối đầu với con chó to lớn để bảo vệ con non của mình, sẵn sàng hy sinh tính mạng. Hành động ấy vượt lên trên sự yếu đuối thông thường và cho thấy một sức mạnh tinh thần phi thường.

—

Câu 10. Theo em, ý nghĩa của câu chuyện này là gì?

Phân tích:
Đây là câu hỏi mở, đòi hỏi chúng ta phải suy ngẫm và rút ra bài học từ câu chuyện.
Câu chuyện ca ngợi điều gì? Đó là tình yêu thương, đặc biệt là tình mẫu tử. Nó cho thấy tình yêu thương có thể biến những sinh vật bé nhỏ trở nên phi thường, dám đối mặt với mọi nguy hiểm. Đồng thời, câu chuyện cũng khuyên chúng ta nên trân trọng những tình cảm thiêng liêng, biết yêu thương, bảo vệ những người thân yêu.

Trả lời: Theo em, ý nghĩa của câu chuyện này là:
Tình yêu thương, đặc biệt là tình mẫu tử, là một sức mạnh vô cùng lớn lao. Sức mạnh ấy có thể giúp chúng ta vượt qua mọi nỗi sợ hãi, mọi khó khăn, và đôi khi có thể làm nên những điều phi thường, phi thường đến mức khiến người chứng kiến phải kinh ngạc và kính phục. Câu chuyện nhắc nhở chúng ta về giá trị thiêng liêng của tình yêu thương, về lòng dũng cảm và sự hy sinh cao cả, và khuyên chúng ta hãy biết trân trọng, giữ gìn và phát huy những tình cảm tốt đẹp ấy.

—

Cô hy vọng rằng với phần giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về nội dung và ý nghĩa của đoạn văn “Con sẻ”. Hãy luôn ghi nhớ bài học về tình yêu thương và lòng dũng cảm nhé! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô.