“Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ
Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa,
Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa
Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa.”

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi trả lời câu hỏi số 1: Xác định phương thức biểu đạt và nêu nội dung chính trong đoạn thơ trên.

Chúng ta sẽ giải quyết từng bước một nhé.

Bước 1: Đọc kỹ lại đoạn thơ và ghi nhớ nội dung, hình ảnh.

Quan sát đoạn thơ, chúng ta thấy các hình ảnh rất giàu sức gợi: “nai về suối cũ”, “cỏ đón giêng hai”, “chim én gặp mùa”, “đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa”, “chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa”. Tất cả những hình ảnh này đều gợi lên sự mong chờ, sự đoàn tụ, sự trở về với cội nguồn, với tình yêu thương.

Bước 2: Xác định phương thức biểu đạt chính.

Để xác định phương thức biểu đạt, chúng ta cần xem đoạn thơ này chủ yếu thể hiện điều gì.

* Phương thức tự sự: Kể chuyện, có cốt truyện, nhân vật, diễn biến. Đoạn thơ này không có yếu tố kể chuyện rõ ràng.
* Phương thức miêu tả: Tái hiện lại hình ảnh, màu sắc, âm thanh, đường nét,… của sự vật, hiện tượng. Mặc dù có những hình ảnh được miêu tả, nhưng đó là để phục vụ cho việc thể hiện cảm xúc.
* Phương thức biểu cảm: Bộc lộ trực tiếp hoặc gián tiếp những tâm tư, tình cảm, cảm xúc của con người.
* Phương thức nghị luận: Trình bày ý kiến, quan điểm, lập luận để thuyết phục người đọc. Đoạn thơ này không có tính chất tranh luận hay thuyết phục.

Nhìn vào các câu thơ, chúng ta thấy rất nhiều những từ ngữ bộc lộ cảm xúc, những hình ảnh so sánh (như nai về suối cũ, như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa) đều nhằm mục đích làm nổi bật tình cảm của nhân vật “con” khi trở về với nhân dân. Do đó, phương thức biểu đạt chính ở đây là biểu cảm.

Bước 3: Nêu nội dung chính của đoạn thơ.

Dựa vào các hình ảnh và cảm xúc được bộc lộ, chúng ta có thể rút ra nội dung chính của đoạn thơ.

* “Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ”: Hình ảnh con nai trở về suối cũ quen thuộc, nơi nó được sống, được thoả mãn khát khao. Điều này cho thấy sự trở về với nhân dân của “con” là một sự trở về tự nhiên, thiết yếu, như một nhu cầu bản năng.
* “Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa”: Đây là những hình ảnh thiên nhiên báo hiệu một sự trở về, một mùa màng bội thu, một sự sung túc, ấm áp. Sự trở về của “con” với nhân dân cũng mang ý nghĩa tương tự, là sự trở về với một môi trường ấm áp, thân thuộc và yêu thương.
* “Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa / Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa”: Hai câu thơ này ví sự gặp gỡ của “con” với nhân dân như sự gặp gỡ của một đứa trẻ đang đói được gặp dòng sữa mẹ, hoặc một chiếc nôi đang chao nghiêng bỗng được bàn tay vững chãi nâng đỡ. Những hình ảnh này nhấn mạnh sự khát khao, sự mong mỏi được bù đắp, được chở che và tình yêu thương vô bờ bến mà “con” nhận được từ nhân dân.

Vậy, nội dung chính trong đoạn thơ trên là niềm vui sướng, xúc động mãnh liệt và cảm giác mong chờ, khao khát được trở về, được hòa mình vào tình yêu thương, sự che chở của nhân dân của nhân vật “con”. Sự gặp gỡ này được ví với những gì thân thuộc, thiết yếu và đầy tình yêu thương nhất.

Cô hy vọng các em đã hiểu rõ cách xác định phương thức biểu đạt và nội dung chính của một đoạn thơ. Chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu những điều thú vị khác trong các bài học tiếp theo nhé.