Bây giờ, chúng ta hãy cùng đọc kỹ đoạn ngữ liệu này nhé:

Cảm ơn con nhé, người con dấu yêu
Từng ngày mang đến cho cha
Niềm vui tiếng cười…
Nhìn thấy con thành công
Vững bước trên đường đời
Trong tim cha,
Ngập tràn niềm hạnh phúc…
Cảm ơn con nhé, người con dấu yêu
Rồi thời gian sẽ đưa cha về nơi rất xa
Cha muốn ôm con thật lâu
Cha muốn hôn lên mái đầu
Con yêu ơi, mong con luôn được bình yên…
(Cảm ơn con nhé, Quốc An, thoidai.com.vn, 28.07.2019)

Và bây giờ, chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi.

Câu 1. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong lời ca “Rồi thời gian sẽ đưa cha về nơi rất xa” ?

Các em thân mến, khi phân tích một biện pháp tu từ, chúng ta cần xác định được đó là biện pháp gì, và nó có tác dụng gì.

Trước hết, chúng ta cần nhận diện biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Rồi thời gian sẽ đưa cha về nơi rất xa”. Cụm từ “về nơi rất xa” ở đây không phải là nói thẳng ra điều gì đó khó nghe, mà là một cách diễn đạt ý tế nhị, nhẹ nhàng hơn. Từ đó, cô tin rằng các em đã đoán ra được đây là biện pháp gì rồi đúng không nào?

Đó chính là biện pháp nói giảm nói tránh.

Vậy, biện pháp nói giảm nói tránh này có tác dụng gì?
Khi sử dụng cụm từ “về nơi rất xa”, tác giả đang muốn nói đến sự ra đi, sự vĩnh biệt của người cha. Tuy nhiên, thay vì dùng những từ ngữ trực diện, có thể gây ra cảm giác đau buồn, nặng nề ngay lập tức, tác giả lại chọn cách diễn đạt uyển chuyển, mềm mại.

Tác dụng cụ thể có thể thấy như sau:
* Làm nhẹ đi nỗi đau buồn, sự mất mát mà có thể người nghe (người con) sẽ cảm thấy. Thay vì đối mặt trực tiếp với sự thật phũ phàng, người nghe cảm nhận sự ra đi một cách thanh thản hơn.
* Thể hiện sự tinh tế, sự yêu thương và tôn trọng của người nói đối với người nghe. Người nói muốn bảo vệ cảm xúc của người nghe, không muốn làm tổn thương họ.
* Tạo ra một không gian suy tư, chiêm nghiệm về cuộc đời, về sự hữu hạn của con người. “Nơi rất xa” gợi lên một sự huyền bí, một hành trình mới, giúp người nghe dần chấp nhận sự thật.

Như vậy, biện pháp nói giảm nói tránh ở đây vừa giúp diễn tả một sự thật đau lòng một cách nhẹ nhàng, vừa thể hiện sâu sắc tình cảm yêu thương, sự tinh tế của người cha dành cho con.

Câu 2. Trong bài hát, tác giả đã viết:
“ Nhìn thấy con thành công, vững bước trên đường đời
Trong tim cha, ngập tràn niềm hạnh phúc”
Em có đồng tình với ý kiến trên không, vì sao? (Viết đoạn văn từ 7 – 10 câu).

Đối với câu hỏi này, cô muốn khuyến khích các em bày tỏ quan điểm cá nhân của mình, nhưng phải có lập luận chặt chẽ dựa trên ngữ liệu và kiến thức xã hội.

Trước hết, chúng ta cần khẳng định quan điểm của mình: Có đồng tình hay không đồng tình.

Theo cô, cô hoàn toàn đồng tình với ý kiến trên.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đưa ra lí do.
Thứ nhất, ai làm cha mẹ mà không mong muốn con mình được hạnh phúc và thành công? Sự thành công của con cái không chỉ là sự khẳng định về năng lực, mà còn là minh chứng cho sự trưởng thành, cho tương lai tươi sáng của con.

Thứ hai, cái nhìn của cha mẹ dành cho con cái luôn rất đặc biệt. Những nỗ lực, sự cố gắng của con, dù nhỏ bé hay lớn lao, đều là nguồn động viên to lớn. Khi con cái vượt qua khó khăn, đạt được những thành tựu, đó là niềm vui vô bờ bến, là nguồn hạnh phúc trọn vẹn nhất của người làm cha, làm mẹ.

Thứ ba, hình ảnh “vững bước trên đường đời” thể hiện sự tự lập, bản lĩnh của người con. Điều này cho thấy con đã được trang bị đủ kiến thức, kỹ năng để tự mình xây dựng cuộc sống.

Cuối cùng, “ngập tràn niềm hạnh phúc” là một cách diễn tả chân thực nhất cảm xúc của người cha khi chứng kiến sự trưởng thành và thành công của con. Hạnh phúc ấy không phải là vật chất, mà là sự mãn nguyện, là niềm tự hào vô giá.

Vì vậy, có thể thấy rằng, đối với bất kỳ người cha, người mẹ nào, việc nhìn thấy con mình thành công, vững vàng trên con đường đời chính là nguồn hạnh phúc lớn lao và ý nghĩa nhất.

Câu 3. Đoạn ngữ liệu thể hiện những tình cảm nào của nhân vật trữ tình?

Khi phân tích tình cảm của nhân vật trữ tình, chúng ta cần đọc kỹ từng câu, từng chữ để cảm nhận và chắt lọc.

Trong đoạn ngữ liệu này, chúng ta có thể thấy rõ những tình cảm sau đây của nhân vật trữ tình (người cha):

* Tình yêu thương sâu sắc, bao la dành cho con: Điều này thể hiện rõ qua những lời lẽ như “người con dấu yêu”, “cha muốn ôm con thật lâu”, “cha muốn hôn lên mái đầu”. Tình yêu này không chỉ là lời nói mà còn là hành động mong muốn được thể hiện.
* Niềm vui, sự tự hào về con: Khi “nhìn thấy con thành công, vững bước trên đường đời”, cha “ngập tràn niềm hạnh phúc”. Niềm hạnh phúc này xuất phát từ sự thành công và trưởng thành của con.
* Sự trân trọng, biết ơn: Lời mở đầu “Cảm ơn con nhé” cho thấy người cha trân trọng những gì con mang lại, từ “niềm vui tiếng cười” đến sự thành công của con.
* Nỗi băn khoăn, lo lắng cho tương lai của con: Dù mong con thành công, người cha vẫn có mong ước “mong con luôn được bình yên”. Điều này cho thấy sự quan tâm, mong muốn con được an lành, không gặp sóng gió trên đường đời.
* Sự chấp nhận quy luật của cuộc sống và nỗi nuối tiếc: Cụm từ “Rồi thời gian sẽ đưa cha về nơi rất xa” thể hiện sự chấp nhận quy luật sinh tử, đồng thời cũng ẩn chứa nỗi nuối tiếc vì có thể sẽ không còn nhiều thời gian bên cạnh con.

Tóm lại, đoạn ngữ liệu đã khắc họa một bức tranh tâm trạng đầy đủ, với tình yêu thương sâu nặng, niềm tự hào, sự biết ơn, và cả những suy tư, lo lắng rất đỗi con người của người cha dành cho con mình.

Cô hy vọng rằng, qua bài tập này, các em không chỉ nắm vững kiến thức Ngữ Văn mà còn cảm nhận sâu sắc hơn về tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cha con thiêng liêng.

Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!