Chào các em, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu cách làm một dụng cụ rất hữu ích để đo góc, đó là giác kế ngang. Dụng cụ này sẽ giúp chúng ta đo được góc của các vật thể trong thực tế mà không cần phải vẽ ra giấy trước.

Giáo viên: Cô sẽ hướng dẫn các em các bước để tự làm một chiếc giác kế ngang đơn giản từ những vật liệu dễ kiếm nhé!

Bước 1: Chuẩn bị vật liệu

Các em cần chuẩn bị những vật liệu sau:

* Một miếng bìa cứng hình vuông hoặc hình chữ nhật. Kích thước khoảng 15cm x 15cm hoặc lớn hơn một chút là tốt nhất.
* Một chiếc kim gút (kim băng).
* Một thước đo góc (thước đo độ).
* Một cây bút chì.
* Một sợi dây chỉ nhỏ hoặc sợi len.
* Một vật nặng nhỏ (ví dụ: một cục sáp, một viên bi nhỏ, hoặc một cái kẹp giấy to).
* Kéo.

Bước 2: Vẽ và chia độ cho giác kế

1. Vẽ đường tròn: Đặt vật nặng nhỏ vào giữa miếng bìa cứng. Dùng bút chì nối vật nặng này với một điểm cố định trên mép của miếng bìa. Quay miếng bìa một vòng để tạo ra một đường tròn có tâm là vật nặng. Tuy nhiên, cách này hơi khó để tâm chính xác và đường tròn đẹp.
Cách làm dễ hơn và chính xác hơn là: Các em dùng thước đo góc, chọn một điểm trên miếng bìa làm tâm (gọi là tâm O). Dùng bút chì và thước kẻ, vẽ một đường tròn có bán kính khoảng 5-7cm xung quanh tâm O.

2. Chia độ trên đường tròn: Bây giờ, chúng ta sẽ dùng thước đo góc để chia đường tròn này thành các độ. Bắt đầu từ một điểm bất kỳ trên đường tròn, đánh dấu vạch 0 độ. Sau đó, lần lượt đánh dấu các vạch chia độ từ 0 đến 180 độ. Các em có thể chia đến 360 độ nếu muốn, nhưng với giác kế ngang, chúng ta thường chỉ cần chia đến 180 độ là đủ cho hầu hết các trường hợp. Hãy cố gắng chia thật chính xác và đều nhau nhé.

3. Vẽ đường nối tâm: Từ tâm O, vẽ hai đường thẳng đi qua hai điểm 0 độ và 180 độ trên đường tròn. Hai đường thẳng này sẽ tạo thành một đường kính của đường tròn. Đây sẽ là trục tham chiếu của giác kế.

Bước 3: Lắp kim đo

1. Gắn kim gút: Đặt kim gút sao cho phần nhọn của kim đâm xuyên qua tâm O của đường tròn mà chúng ta đã vẽ. Phần đầu của kim gút sẽ xoay quanh tâm O.

2. Buộc dây và vật nặng: Buộc một đầu sợi dây chỉ vào lỗ trên đầu kim gút. Đầu kia của sợi dây, các em buộc vào vật nặng nhỏ. Vật nặng này sẽ giúp sợi dây luôn thẳng đứng do tác dụng của trọng lực.

Bước 4: Cách sử dụng giác kế ngang

Sau khi hoàn thành các bước trên, chúng ta đã có một chiếc giác kế ngang rồi! Bây giờ, chúng ta sẽ học cách sử dụng nó để đo góc.

Giả sử chúng ta muốn đo góc AOB, với O là đỉnh góc và OA, OB là hai cạnh của góc.

1. Đặt giác kế: Đặt giác kế ngang sao cho tâm O của giác kế trùng với đỉnh O của góc cần đo.

2. Căn chỉnh cạnh thứ nhất: Xoay miếng bìa của giác kế sao cho một cạnh của góc cần đo (ví dụ cạnh OA) trùng với đường thẳng nối 0 độ và 180 độ trên giác kế. Lúc này, kim gút sẽ rủ xuống theo phương thẳng đứng.

3. Căn chỉnh cạnh thứ hai và đọc kết quả: Bây giờ, các em nhìn vào sợi dây chỉ. Dịch chuyển miếng bìa (hoặc xoay miếng bìa) sao cho sợi dây chỉ trùng với cạnh còn lại của góc (ví dụ cạnh OB).

4. Đọc số đo: Khi sợi dây chỉ đã trùng với cạnh OB, các em hãy đọc số độ mà sợi dây chỉ cắt qua trên đường tròn đã chia độ. Số độ đó chính là số đo của góc AOB.

Giải thích nguyên lý hoạt động

Giác kế ngang hoạt động dựa trên nguyên lý về trọng lực. Sợi dây chỉ cùng với vật nặng luôn có xu hướng chỉ theo phương thẳng đứng. Khi chúng ta cố định một cạnh của góc với vạch 0 độ, và xoay giác kế để cạnh còn lại của góc trùng với sợi dây chỉ, thì góc giữa hai cạnh của góc sẽ tương ứng với góc quay của sợi dây so với vạch tham chiếu 0 độ, và số đo này chính là số đo góc.

Ví dụ: Nếu cạnh OA trùng với vạch 0 độ, và khi sợi dây chỉ trùng với cạnh OB thì sợi dây chỉ vạch số 60 độ trên đường tròn, thì góc AOB có số đo là 60 độ.

Các em hãy thử thực hành làm và sử dụng giác kế ngang để đo các góc trong lớp học hoặc ở nhà nhé. Nếu có thắc mắc gì, cứ hỏi cô!