Chào các em học sinh lớp 6! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về hai khái niệm rất quan trọng trong việc đo lường vật lý, đó là GHĐ và ĐCNN. Các em hãy mở sách giáo khoa Vật lý lớp 6 trang 16 để theo dõi nhé!

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phần đầu tiên:

GHĐ là gì?

GHĐ là viết tắt của “Giới Hạn Đo”.

Các em hãy tưởng tượng chúng ta có một cây thước kẻ. Trên cây thước này, có những vạch chia để chúng ta biết được độ dài. Tuy nhiên, cây thước nào cũng có một giới hạn nhất định về độ dài mà nó có thể đo được. Ví dụ, một cây thước 30cm thì nó chỉ đo được tối đa là 30cm thôi, chúng ta không thể dùng cây thước đó để đo một cái bàn dài 1 mét được, đúng không nào?

Vậy, GHĐ của một dụng cụ đo chính là giá trị lớn nhất mà dụng cụ đo đó có thể đo được.

Chúng ta có thể lấy ví dụ khác:

* Một cái cân đồng hồ có thể ghi số cân nặng tối đa là 5kg. Vậy, GHĐ của cái cân đó là 5kg.
* Một chiếc nhiệt kế đo nhiệt độ phòng có thể đo được cao nhất là 50 độ C. Vậy, GHĐ của chiếc nhiệt kế đó là 50 độ C.

ĐCNN là gì?

ĐCNN là viết tắt của “Độ Cận Nhỏ Nhất”.

Tiếp tục với hình ảnh cây thước kẻ của chúng ta. Trên thước có rất nhiều vạch chia. Giữa hai vạch chia liên tiếp, chúng ta có thể đo được một khoảng cách nhỏ nhất. Ví dụ, trên một số cây thước, giữa số 1cm và số 2cm có 10 vạch nhỏ. Vậy, khoảng cách giữa hai vạch nhỏ liên tiếp chính là 1 milimét. Chúng ta không thể đo được một độ dài nhỏ hơn 1 milimét với cây thước đó.

Vậy, ĐCNN của một dụng cụ đo chính là giá trị của một vạch chia nhỏ nhất trên dụng cụ đo đó.

Chúng ta cùng xem xét lại các ví dụ trước:

* Cái cân đồng hồ có GHĐ là 5kg. Nếu giữa các vạch số 1kg và 2kg có 10 vạch nhỏ, thì ĐCNN của cái cân đó là:
(2kg – 1kg) / 10 = 1kg / 10 = 0.1kg.
* Chiếc nhiệt kế đo nhiệt độ phòng có GHĐ là 50 độ C. Nếu giữa các vạch số 10 độ C và 20 độ C có 10 vạch nhỏ, thì ĐCNN của chiếc nhiệt kế đó là:
(20 độ C – 10 độ C) / 10 = 10 độ C / 10 = 1 độ C.

Tóm lại:

* GHĐ là giá trị lớn nhất mà dụng cụ đo có thể đo được.
* ĐCNN là giá trị của một vạch chia nhỏ nhất trên dụng cụ đo.

Việc xác định đúng GHĐ và ĐCNN của một dụng cụ đo là rất quan trọng để chúng ta sử dụng dụng cụ đó một cách chính xác và hiệu quả.

Các em về nhà xem lại bài và nếu có thắc mắc gì thì buổi học sau chúng ta sẽ cùng trao đổi nhé! Cô chào tạm biệt các em.