Em có thể bắt đầu bằng nhiều cách sáng tạo:

Sau khi dẫn dắt, em giới thiệu cụ thể sự việc/hiện tượng (ví dụ: “vấn nạn vứt rác bừa bãi”, “hiện tượng nghiện điện thoại ở giới trẻ”, “phong trào đọc sách”) HOẶC tư tưởng/đạo lý (ví dụ: “lòng biết ơn”, “tinh thần đoàn kết”, “ý chí vượt khó”) mà em sẽ bàn luận trong bài viết.

Đây là câu văn quan trọng nhất của phần mở bài, thể hiện rõ ý kiến khái quát, lập trường của em về vấn đề đó. Luận đề phải ngắn gọn, rõ ràng và có tính khái quát cao.

Sự việc/hiện tượng đó là gì? Nó đang diễn ra như thế nào trong cuộc sống (biểu hiện cụ thể)? Mức độ ra sao (phổ biến hay hiếm gặp, nghiêm trọng hay không nghiêm trọng)? Em có thể dùng các dẫn chứng, số liệu, ví dụ thực tế để minh họa.

(Liên hệ tư tưởng/đạo lý: Phần này có thể lồng ghép việc thiếu ý thức, thiếu đạo đức (tư tưởng/đạo lý tiêu cực) gây ra hiện tượng tiêu cực; hoặc tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái (tư tưởng/đạo lý tích cực) tạo nên hiện tượng tích cực).

Vì sao sự việc/hiện tượng đó lại xảy ra? (Nguyên nhân khách quan: từ môi trường, xã hội; nguyên nhân chủ quan: từ ý thức cá nhân, gia đình, nhà trường, chính sách…). Em nên phân tích sâu sắc các nguyên nhân, không chỉ liệt kê.

Sự việc/hiện tượng đó gây ra những hậu quả gì (nếu là tiêu cực) HOẶC có những lợi ích, ý nghĩa gì (nếu là tích cực) đối với cá nhân, gia đình, xã hội, đất nước? Cần phân tích cụ thể, rõ ràng các khía cạnh ảnh hưởng (vật chất, tinh thần, đạo đức, kinh tế…).

(Liên hệ tư tưởng/đạo lý: Phần này làm rõ sự xuống cấp về đạo đức, lòng tin, tình người (tư tưởng/đạo lý tiêu cực) do hiện tượng xấu gây ra; hoặc sự lan tỏa lòng nhân ái, tình yêu thương, trách nhiệm công dân (tư tưởng/đạo lý tích cực) do hiện tượng tốt mang lại).

Để khắc phục sự việc/hiện tượng tiêu cực HOẶC phát huy sự việc/hiện tượng tích cực đó, chúng ta cần làm gì? Trách nhiệm thuộc về ai (cá nhân, gia đình, nhà trường, cộng đồng, chính quyền)? Các giải pháp cần cụ thể, khả thi và mang tính xây dựng.

Tư tưởng/đạo lý đó là gì? (Ví dụ: “lòng biết ơn” là sự ghi nhớ và đền đáp công ơn của người khác). Giải thích rõ ràng để người đọc hiểu đúng bản chất vấn đề.

Tư tưởng/đạo lý đó thể hiện qua những hành động, lời nói, suy nghĩ nào trong cuộc sống hàng ngày? Em cần lấy các ví dụ cụ thể, sống động để minh họa cho biểu hiện đó.

(Liên hệ sự việc/hiện tượng: Phần này thường lồng ghép các “sự việc, hiện tượng” cụ thể để làm dẫn chứng cho biểu hiện của đạo lý đó. Ví dụ: “lòng biết ơn” thể hiện qua việc chăm sóc cha mẹ khi già yếu (hành động, sự việc cụ thể), hay qua những lời nói “cảm ơn” chân thành (hiện tượng giao tiếp)).

Vì sao tư tưởng/đạo lý đó lại quan trọng? Nó mang lại giá trị gì cho cá nhân (phát triển bản thân, hạnh phúc), cho gia đình (hòa thuận, bền vững), cho cộng đồng và xã hội (đoàn kết, văn minh, tiến bộ)? Phân tích sâu sắc ý nghĩa của nó.

Mặt trái của vấn đề là gì? Nếu con người thiếu đi tư tưởng/đạo lý đó thì sẽ như thế nào? Nêu những biểu hiện tiêu cực và tác hại của việc không có/không thực hiện tư tưởng/đạo lý đó. (Ví dụ: thiếu lòng biết ơn sẽ dẫn đến sự vô tâm, ích kỉ, đánh mất tình cảm…).

Chúng ta cần làm gì để rèn luyện, phát huy tư tưởng/đạo lý đó trong cuộc sống? (Liên hệ bản thân, đưa ra lời khuyên cho mọi người, kêu gọi hành động cụ thể…).

Nhắc lại ý chính của bài viết, tuy nhiên không lặp lại nguyên văn câu luận đề ở mở bài mà dùng từ ngữ khác, mới mẻ hơn, mang tính tổng kết. (Ví dụ: “Tóm lại, ô nhiễm môi trường là một thách thức lớn của thời đại, đòi hỏi sự chung tay của mỗi cá nhân và toàn xã hội để bảo vệ hành tinh xanh của chúng ta.”).

Rút ra bài học cho bản thân và mọi người. Có thể đưa ra lời kêu gọi hành động cụ thể, một mong muốn, hoặc mở rộng vấn đề ra xa hơn, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc hơn, tạo dư âm cho người đọc.

(Ví dụ: “Mỗi chúng ta hãy là một hạt mầm của lòng biết ơn, gieo những hạt giống yêu thương và trân trọng để cuộc sống này thêm ý nghĩa và tươi đẹp.”).