Giải phương trình
90x – 90/x + 15= 1/2
90x – 90/x + 15= 1/2
Đề bài của chúng ta là giải phương trình:
90x – 90/x + 15 = 1/2
Bước 1: Tìm điều kiện xác định của phương trình.
Quan sát phương trình, chúng ta thấy có biến x nằm ở mẫu số. Để phương trình có nghĩa, mẫu số phải khác 0.
Do đó, điều kiện xác định là:
x ≠ 0
Bước 2: Quy đồng mẫu số và đưa về dạng phương trình bậc hai.
Để giải phương trình này, chúng ta sẽ quy đồng mẫu số của tất cả các hạng tử về mẫu số chung. Mẫu số chung nhỏ nhất ở đây là 2x (vì 2 và x là các mẫu số riêng lẻ và x khác 0).
Nhân cả hai vế của phương trình với 2x, ta được:
(90x) (2x) – (90/x) (2x) + (15) (2x) = (1/2) (2x)
Thực hiện phép nhân:
180x² – 180 + 30x = x
Bước 3: Chuyển vế và sắp xếp lại phương trình về dạng ax² + bx + c = 0.
Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển tất cả các hạng tử về một vế để đưa phương trình về dạng chuẩn của một phương trình bậc hai.
180x² + 30x – x – 180 = 0
Kết hợp các hạng tử giống nhau:
180x² + 29x – 180 = 0
Đây là một phương trình bậc hai có dạng ax² + bx + c = 0, với a = 180, b = 29 và c = -180.
Bước 4: Tính biệt thức Delta (Δ).
Để giải phương trình bậc hai, chúng ta sử dụng công thức biệt thức Delta:
Δ = b² – 4ac
Thay các giá trị a, b, c vào công thức:
Δ = (29)² – 4 (180) (-180)
Δ = 841 – 4 * (-32400)
Δ = 841 + 129600
Δ = 130441
Bước 5: Kiểm tra giá trị của Delta và tính căn bậc hai của Delta.
Vì Δ = 130441 > 0, phương trình bậc hai sẽ có hai nghiệm phân biệt.
Bây giờ, chúng ta cần tính căn bậc hai của Delta:
√Δ = √130441
Để tính căn bậc hai này, chúng ta có thể sử dụng máy tính hoặc nhẩm. Ta thấy 300² = 90000 và 400² = 160000. Số tận cùng là 1, nên căn bậc hai có thể có chữ số tận cùng là 1 hoặc 9. Ta thử 361² hoặc 369².
Thử với 361: 361 * 361 = 130321.
Thử với 361.1: 361.1 * 361.1 ≈ 130400
Thực tế, √130441 = 361.166…
Hmm, có lẽ số này hơi lẻ. Chúng ta hãy kiểm tra lại các bước tính toán.
À, cô xin lỗi, có lẽ cô đã nhầm lẫn trong tính toán ban đầu. Chúng ta cùng xem lại.
Δ = 29² – 4 180 (-180)
Δ = 841 + 129600
Δ = 130441
Ta kiểm tra lại căn bậc hai của 130441.
Nếu ta dùng máy tính, √130441 = 361.166…
Có thể đề bài có số hơi “lạ” một chút.
Trong trường hợp này, chúng ta sẽ tiếp tục với giá trị này. Tuy nhiên, trong các bài kiểm tra, các số thường đẹp hơn để dễ tính toán.
Giả sử đề bài muốn chúng ta làm tròn hoặc có một sai sót nhỏ trong đề bài ban đầu. Nhưng theo đúng đề bài, chúng ta sẽ tiếp tục.
Bước 6: Tính nghiệm của phương trình bậc hai.
Công thức tính nghiệm của phương trình bậc hai khi Δ > 0 là:
x₁ = (-b + √Δ) / (2a)
x₂ = (-b – √Δ) / (2a)
Thay số vào:
x₁ = (-29 + √130441) / (2 * 180)
x₁ = (-29 + √130441) / 360
x₂ = (-29 – √130441) / (2 * 180)
x₂ = (-29 – √130441) / 360
Bước 7: Kiểm tra điều kiện xác định.
Chúng ta cần kiểm tra xem hai nghiệm này có bằng 0 hay không.
Vì √130441 là một số dương, nên -29 + √130441 ≠ 0 và -29 – √130441 ≠ 0.
Do đó, cả hai nghiệm x₁ và x₂ đều khác 0, thỏa mãn điều kiện xác định ban đầu.
Kết luận:
Phương trình đã cho có hai nghiệm là:
x₁ = (-29 + √130441) / 360
x₂ = (-29 – √130441) / 360
Đây là cách giải chi tiết từng bước theo sách giáo khoa. Các em lưu ý, đôi khi trong toán học, chúng ta gặp những số không “đẹp” lắm. Quan trọng là chúng ta nắm vững phương pháp và thực hiện đúng các bước.
Các em có câu hỏi gì không? Nếu có, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Đáp án:
\(90/x -90/(x+15) = 1/2 ( x ne 0; x ne -15)\)
\(<=> (90x+1350-90x)/(x^2+15x)=1/2\)
\(<=> 1350/(x^2+15x) = 1/2\)
\(=> x^2+15x = 27 00\)
\(<=> x^2+15x-2700=0\)
\(<=> (x+60)(x-45)=0\)
\(<=>\) \(\left[\begin{matrix} x+60=0\\ x-45=0\end{matrix}\right.\)
\(<=>\) \(\left[\begin{matrix} x=-60\\ x=45\end{matrix}\right.\) (tmđk)
Vậy pt có tập nghiệm \(S={-60;45}\)