Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau
– Rán sành ra mỡ
– Mèo mả gà đồng
– Ruột …
– Rán sành ra mỡ
– Mèo mả gà đồng
– Ruột để ngoài ra
– Mò kim đáy bể
– Gam vàng dạ sắt
– Khẩu phật tâm xà
– Bán tím bán ni
– Ghi tâm khắc cốt
– Vong ân bội nghĩa
– Tích tiểu thành đại
Các em mở sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 7 trang ____ (các em tự điền số trang sách giáo khoa của mình ạ) để cùng theo dõi nhé.
Chúng ta sẽ đi lần lượt từng thành ngữ một.
1. Rán sành ra mỡ
Thành ngữ này có hình ảnh rất cụ thể: “rán sành”. Các em thử tưởng tượng xem, sành là một loại đồ dùng bằng đất nung, rất cứng và giòn. Khi “rán” sành, tức là mình cố gắng làm cho nó ra mỡ. Sành thì làm sao mà có mỡ được đúng không nào? Việc “rán sành ra mỡ” là một hành động vô nghĩa, không thể thực hiện được.
Vì vậy, thành ngữ “rán sành ra mỡ” dùng để chỉ những người hoặc những việc làm vô ích, công cốc, không mang lại kết quả gì. Giống như cố gắng làm những điều không thể.
2. Mèo mả gà đồng
Nghe cái tên là chúng ta đã hình dung ra rồi đúng không nào? “Mèo mả” là những chú mèo hoang, thường sống quanh quẩn ở những đống rác, những nơi không sạch sẽ. Còn “gà đồng” là những con gà chạy lung tung, không có chủ, hay đi lại ở những nơi bẩn thỉu.
Hai hình ảnh này gợi lên sự nhếch nhác, bẩn thỉu, không đứng đắn. Vì thế, thành ngữ “mèo mả gà đồng” thường dùng để chỉ những người lôi thôi, luộm thuộm, ăn mặc không tươm tất, hoặc có lối sống không lành mạnh, không đứng đắn.
3. Ruột để ngoài da
Hãy thử tưởng tượng, nếu ruột của chúng ta mà để ra ngoài da thì sẽ thế nào? Đó là một hình ảnh rất lạ, rất phơi bày. Ruột là những thứ bên trong, thường được giấu kín. “Để ngoài da” tức là để lộ ra hết, không giấu giếm gì.
Thành ngữ “ruột để ngoài da” được dùng để chỉ những người thẳng thắn, bộc trực, có gì nói nấy, không giấu giếm, không che đậy trong suy nghĩ và tình cảm. Họ thường biểu lộ cảm xúc của mình ra bên ngoài một cách rõ ràng.
4. Mò kim đáy bể
Các em hình dung cảnh mình đang mò một chiếc kim nhỏ xíu ở dưới đáy một cái bể nước sâu hun hút. Đó là một công việc vô cùng khó khăn, vất vả, gần như không thể thực hiện được. Chiếc kim thì nhỏ, đáy bể thì sâu, làm sao mà tìm thấy được?
Thành ngữ “mò kim đáy bể” diễn tả hành động làm những việc khó khăn, gian khổ, tốn nhiều công sức mà khả năng thành công rất thấp, thậm chí là không thể thành công.
5. Gam vàng dạ sắt
“Gam vàng” gợi lên hình ảnh một lớp phủ bên ngoài sáng bóng, đẹp đẽ như vàng. Nhưng “dạ sắt” lại nói lên bản chất bên trong cứng rắn, thô kệch, thậm chí là xấu xa như sắt.
Thành ngữ “gam vàng dạ sắt” dùng để miêu tả những người bên ngoài tỏ ra tốt đẹp, lịch sự, giả dối nhưng bên trong lại có lòng dạ hiểm độc, xấu xa, gian ác. Họ là những kẻ “mặt người dạ thú”.
6. Khẩu phật tâm xà
“Khẩu phật” là lời nói nhẹ nhàng, từ bi như lời Phật dạy, nghe rất hay và dễ nghe. Nhưng “tâm xà” là trong lòng lại có ý nghĩ độc ác, hiểm độc như con rắn.
Thành ngữ “khẩu phật tâm xà” cũng tương tự như thành ngữ “gam vàng dạ sắt”, dùng để chỉ những người miệng nói lời hay lẽ phải, tỏ ra hiền lành, tốt bụng nhưng trong lòng lại nuôi những ý đồ xấu xa, độc địa.
7. Bán tím bán ni
Thành ngữ này hơi đặc biệt một chút, nó nói về việc buôn bán. “Bán tím” và “bán ni” đều là những đơn vị đo lường cũ, dùng để chỉ việc bán hàng theo ký hoặc theo lạng. Ngày xưa, các bà, các mẹ đi chợ thường hay mặc cả, hỏi giá cả rất kỹ.
“Bán tím bán ni” thường được dùng để chỉ sự mặc cả, ngã giá, tính toán thiệt hơn trong việc mua bán. Đôi khi, nó còn được mở rộng ra để nói về sự tính toán chi li, kỹ lưỡng trong mọi việc.
8. Ghi tâm khắc cốt
“Ghi tâm” là ghi nhớ sâu sắc trong lòng, trong tâm trí. “Khắc cốt” là khắc sâu vào xương tủy, vào tận xương tận tủy. Cả hai cách diễn đạt này đều nhấn mạnh mức độ ghi nhớ rất sâu đậm, không bao giờ quên.
Thành ngữ “ghi tâm khắc cốt” có nghĩa là ghi nhớ mãi mãi, không bao giờ quên những điều đã xảy ra, những bài học quý báu, hoặc những ân tình sâu nặng.
9. Vong ân bội nghĩa
“Vong ân” có nghĩa là quên đi ơn nghĩa. “Bội nghĩa” có nghĩa là phản bội lại nghĩa tình, phản lại những gì mình đã nhận được.
Thành ngữ “vong ân bội nghĩa” dùng để chỉ những người quên mất những ân tình, sự giúp đỡ mà mình đã nhận được, thậm chí còn quay lại làm hại người đã giúp mình. Đây là một tính xấu đáng chê trách.
10. Tích tiểu thành đại
“Tích tiểu” là gom góp những cái nhỏ bé lại. “Thành đại” là tạo nên những cái lớn lao. Giống như chúng ta có thể gom từng hạt cát để tạo thành một đống cát lớn, hoặc tiết kiệm từng đồng xu lẻ để có một khoản tiền lớn.
Thành ngữ “tích tiểu thành đại” khuyên nhủ chúng ta hãy biết gom góp, tích lũy từ những điều nhỏ bé thì sẽ có thể tạo nên những thành quả lớn lao. Nó đề cao giá trị của sự kiên trì, tiết kiệm và biết nhìn xa trông rộng.
Các em thấy không, mỗi thành ngữ là một bài học, một kinh nghiệm quý báu mà ông cha ta đã đúc kết. Khi hiểu được ý nghĩa của chúng, chúng ta sẽ sử dụng tiếng Việt thêm phong phú và sinh động hơn.
Cô mong rằng các em về nhà sẽ ôn tập lại và cố gắng sử dụng các thành ngữ này trong bài viết, trong lời nói của mình. Có bạn nào còn thắc mắc gì về các thành ngữ này không ạ? Nếu không, chúng ta sẽ dừng bài học hôm nay tại đây. Hẹn gặp lại các em trong buổi học tiếp theo!
– Rán sành ra mỡ: chỉ những người keo kiệt, bủn xỉn, hà tiện, ý châm biếm, mỉa mai.
Vì sành vốn là thứ thủy tinh khô cứng không thể tan chảy ở nhiệt độ của lửa bình thường, nhưng ở đây thì có thể rán sành ra mỡ, ý nói tận dụng tất cả mọi thứ, từ những thứ mà vốn không thể dùng được.
– Mèo mả gà đồng
Mèo mả là loài hoang trái ngược mèo nhà, thường sống ở các bãi tha ma, nghĩa địa không có chủ, không có nhà cửa thường đi lang thang để kiếm ăn.
Gà đồng là loài gà hoang thường sống ở cánh đồng hay đồi núi, lang thang không có chỗ ở nhất định.
Mèo mả gà đồng là thành ngữ mang ý nghĩa chỉ những người không có nhà cửa nơi ở cố định, nay đây mai đó, sống buông thả, không có gia đình, không có đạo đức. Thường dùng để ám chỉ những người có thói trăng hoa bay bướm, có các mối quan hệ nam nữ bất chính, lăng nhăng, lẳng lơ, bỏ mặc vợ(chồng ),con cái đi theo người tình.
– Ruột để ngoài ra
Ruột – Da Là những bộ phận trên cơ thể con người, nhưng ruột là bộ phận trong nội tạng không thể thấy được còn da là lớp bề ngoài.
Ý nghĩa thành ngữ ruột để ngoài da có nghĩa là con người có tính bộp chộp, lanh chanh luôn không giấu được bí mật lúc nào cũng nói cho mọi người biết, không giấu giếm thứ gì với bất kỳ ai và là người không có tính để bụng những chuyện nhỏ và thành ngữ này không như ăn đơm nói đạt hay ăn ốc nói mà. Nhưng những người có tính ruột để ngoài da thì nên cẩn thận kẻo lại bị bơm già mắc bẫy cô
– Mò kim đáy bể: Chỉ việc tìm kiếm rất khó khăn mà hầu như không hy vọng.
– Gam vàng dạ sắt: Thường dùng để chỉ người có tinh thần vững vàng, kiên định trước mọi khó khăn, thử thách.
– Khẩu phật tâm xà:
(Nghĩa đen) Lời nói của Phật nhưng thâm tâm là của Xà.
(Nghĩa bóng) Tỏ vẻ đàng hoàng, đứng đắn nhưng trong bụng xấu xa, độc ác.
Khẩu xà tâm phật là một câu thành ngữ được sử dụng để ám chỉ những người có những lời nói nặng nề, mắng chửi, chua ngoa.. có vẻ như ác độc với người khác nhưng thực ra họ lại là người tốt bụng, có tâm tính tốt đẹp, cái đó có thể do thói quen hoặc tính cách của họ, nóng tính, thẳng thắn nhưng thực sự họ không có ý xấu, nói nhưng không để bụng. Thực chất câu thành ngữ này mới chỉ xuất hiện gần đây khi mọi người thường nhầm lẫn khi nói câu nói gốc: Khẩu Phật Tâm Xà với ý nghĩa ngược lại.
– Bán tím bán nghi: Chưa tin hẳn, vẫn còn hoài nghi, nửa tin nửa ngờ.
– Ghi tâm khắc cốt:
(Nghĩa đen) Chạm vào xương, ghi vào lòng.
(Nghĩa bóng) Ghi nhớ không bao giờ quên.
– Vong ân bội nghĩa: Chỉ kẻ bạc bẽo, quên ơn người đã cưu mang, giúp đỡ mình.
– Tích tiểu thành đại
Tích tiểu là gom dự trữ những thứ nhỏ bé
Thành đại tạo nên cái gì đó to lớn hơn.
Tục ngữ tích tiễu thành đại có nghĩa là tích trữ gọn góp một thứ gì đó nhỏ nhặt đỗ tạo nên một thứ lớn hơn, Khi lớn nó có thể tạo ra một sự thay đổi gì đó.
Tựa như góp gió thành báo nhiều cơn gió có thể tạo ra một cơn bão cuốn bay đi mọi thứ mà nó đi qua. Qua đó cũng nói nên con người nên biết tiết kiệm cho bản thân để sau này có được thứ lớn lao hơn để giúp ích cho bản thân. Nhưng khi tích tiểu cần cẩn thận những người có âm mưu độc ác làng lang đa thứ sẽ mưu mô cướp lấy thành quá lớn lao của bạn.
Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau :
– Rán sành ra mỡ :
=> ví những người keo kiệt, bủn xỉn ( châm biếm, mỉa mai )
– Mèo mả gà đồng :
=> nói đến những người có lối sống buông thả nay đây mai đó, câu thành ngữ này cũng nói những cặp vợ chồng có thói trăng hoa ( cặp tình với người khác )
– Ruột để ngoài ra :
=> chỉ người ăn nói bộp chộp chuyện gì cũng có thể nói ra, không giấu ai điều gì.
– Mò kim đáy bể :
=> tìm kiếm rất gian nan, khó nhọc và hầu như không có hi vọng thành công.
– Gan vàng dạ sắt :
=> chỉ người có tinh thần vững vàng, kiên cường trước mọi khó khăn, thách thức.
– Khẩu phật tâm xà :
=> bên ngoài tỏ vẻ thánh thiện, hiền lành tốt bụng nhưng thật ra bên trong rất xấu xa, độc ác.
– Bán tín bán nghi :
=> vẫn còn hoài nghi, chưa tin hẳn. Nửa tin nửa nghi.
– Ghi tâm khắc cốt :
=> ghi vào lòng, không bao giờ quên.
– Vong ân bội nghĩa :
=> bạc bẽo, quên ơn người đã cưu mang, giúp đỡ chính mình.
– Tích tiểu thành đại :
=> tích trữ một thứ gì đó nhỏ bé, dần dần nó sẽ lớn hơn.