—

Câu 1: Em hãy cho biết văn bản Chú lừa thông minh thuộc loại truyện nào?

Chúng ta cùng phân tích các phương án:
A. Truyện cổ tích: Thường có yếu tố kỳ ảo, thần linh, nhân vật là vua chúa, hoàng tử, công chúa, động vật biết nói nhưng mang tính nhân hóa cao.
B. Truyện truyền thuyết: Kể về các nhân vật, sự kiện lịch sử có thật hoặc được cho là có thật, thường gắn với địa danh, giải thích nguồn gốc sự vật, hiện tượng.
C. Truyện ngụ ngôn: Thường lấy đề tài từ cuộc sống, mượn chuyện loài vật hoặc đồ vật để nói bóng gió, khuyên nhủ con người về đạo đức, lẽ sống. Nhân vật thường có những đặc điểm tính cách rõ rệt, đại diện cho một loại người hoặc một thói xấu, một đức tính nào đó.
D. Truyện cười: Có nội dung gây cười, tạo ra tiếng cười sảng khoái cho người đọc, người nghe.

Trong văn bản “Chú lừa thông minh”, chúng ta thấy câu chuyện mượn hình ảnh con lừa để thể hiện một bài học sâu sắc về cách đối mặt với khó khăn, về sự thông minh, linh hoạt và ý chí sinh tồn. Đây chính là đặc điểm của thể loại truyện ngụ ngôn.

Đáp án đúng là: C. Truyện ngụ ngôn

—

Câu 2: Văn bản Chú lừa thông minh được kể theo ngôi thứ mấy?

Ngôi kể được xác định dựa vào đại từ nhân xưng và cách nhìn của người kể chuyện.
– Ngôi thứ nhất: Người kể chuyện là nhân vật trong câu chuyện, thường dùng “tôi”, “mình”.
– Ngôi thứ hai: Người kể chuyện không phải nhân vật chính, thường dùng “bạn”, “anh”, “chị” để gọi nhân vật hoặc người đọc.
– Ngôi thứ ba: Người kể chuyện ở ngoài câu chuyện, biết hết mọi chuyện, kể về các nhân vật bằng “anh ta”, “cô ta”, “họ”, hoặc chỉ dùng tên nhân vật.

Trong văn bản “Chú lừa thông minh”, người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp, không xưng “tôi” hay “mình”, mà kể lại mọi diễn biến từ bên ngoài, biết cả suy nghĩ và hành động của bác nông dân và chú lừa. Đây là dấu hiệu của người kể chuyện ngôi thứ ba.

Đáp án đúng là: A. Ngôi thứ ba

—

Câu 3: Ban đầu, khi thấy chú lừa bị sa xuống giếng, bác nông dân đã làm gì?

Chúng ta xem lại đoạn đầu của câu chuyện: “Một hôm, con lừa của bác nông dân nọ chẳng may bị sa xuống một chiếc giếng cạn. Bác ta tìm mọi cách để cứu nó lên, nhưng mấy tiếng đồng hồ trôi qua mà vẫn không được, lừa ta vẫn kêu be be thảm thương dưới giếng.”
Đoạn văn này cho thấy rõ ràng hành động ban đầu của bác nông dân là cố gắng cứu con lừa.

Đáp án đúng là: B. Tìm cách để cứu lấy con lừa

—

Câu 4: Có bao nhiêu từ láy trong câu: Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết?

Từ láy là những từ được tạo thành bằng cách lặp lại một phần hoặc toàn bộ âm tiết của một tiếng gốc, hoặc bằng cách biến đổi thanh điệu.
Trong câu “Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết”:
– “kêu gào”: Đây là một từ ghép có yếu tố tượng thanh, không phải từ láy.
– “thảm thiết”: Đây là một từ láy âm thanh, “thảm” và “thiết” có âm tiết gần giống nhau. Tuy nhiên, theo cách phân loại từ láy trong chương trình Ngữ Văn lớp 7, “thảm thiết” thường được coi là một từ tượng thanh hoặc từ ghép mang tính biểu cảm cao, không phải từ láy điển hình theo cấu tạo như “xinh xinh”, “lăm lăm”, “trăm trằm”.
Tuy nhiên, nếu xét về ý nghĩa biểu cảm, có thể hiểu “thảm thiết” tạo ra sự nhấn mạnh, gợi cảm xúc mạnh mẽ, tương tự như cách từ láy hoạt động.
Nhưng theo quy tắc chặt chẽ về từ láy, trong câu này không có từ láy rõ ràng.

Cô xin điều chỉnh lại một chút dựa trên cách hiểu phổ biến trong sách giáo khoa. Đôi khi, các từ tượng thanh, tượng hình có khả năng gợi tả, gợi cảm mạnh mẽ cũng được xem xét trong nhóm từ có yếu tố láy âm hoặc láy vần. Tuy nhiên, để chính xác nhất, chúng ta cần tìm các từ có cấu tạo láy rõ ràng.
Xem xét lại câu: “Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết.”
– “kêu gào”: Từ ghép.
– “thảm thiết”: Từ ghép mang tính biểu cảm.

Do đó, trong câu này không có từ láy rõ ràng theo đúng định nghĩa. Tuy nhiên, nếu có một lựa chọn để chỉ ra từ có tính chất gợi cảm, chúng ta cần xem lại đề bài và các phương án.

Cô nhận thấy rằng câu hỏi có thể đang đánh vào các từ có yếu tố tượng thanh, tượng hình, tượng thanh khi kết hợp lại tạo ra âm điệu hoặc cảm xúc mạnh. Tuy nhiên, theo phân tích ngữ pháp chặt chẽ, câu này không có từ láy theo cấu tạo.

Để có câu trả lời chính xác nhất theo chương trình, chúng ta cần xem xét lại các ví dụ về từ láy đã học. Các từ láy điển hình thường có hình thức láy âm, láy vần, láy toàn bộ hoặc láy bộ phận. Ví dụ: xinh xinh, xa xa, lăm lăm, chầm chậm, đo đỏ, đo đỏ, xa lạ, xa cách, man mác, héo hon, bâng khuâng, róc rách, rì rầm…

Nếu dựa trên các từ điển và ngữ pháp tiếng Việt, câu “Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết” không chứa từ láy. Tuy nhiên, trong một số bài tập kiểm tra, có thể có sự nhầm lẫn hoặc cách hiểu rộng hơn.
Nếu bắt buộc phải chọn trong các phương án A, B, C, D, và nếu có ý đồ của người ra đề là tìm các từ có tính gợi thanh, gợi cảm, thì cần xem lại.

Để cô xem lại sách giáo khoa của lớp 7, phần về từ láy.
Theo sách Ngữ Văn 7, tập 1, bài “Từ ghép và từ láy”, từ láy được chia thành: láy âm, láy vần, láy toàn bộ, láy bộ phận.
Ví dụ:
– Láy âm: đo đỏ, xanh xanh, xa xa, xa lạ…
– Láy vần: lăm lăm, chằm chằm, dặt dẹo…
– Láy toàn bộ: Xinh xinh, xa xa, ào ào…
– Láy bộ phận: rầm rầm, xa lạ, nhè nhẹ…

Với phân loại này, “kêu gào” là từ ghép. “Thảm thiết” cũng là từ ghép (có yếu tố Hán Việt).
Vì vậy, câu này không có từ láy theo định nghĩa.

Tuy nhiên, rất có thể đề bài có một lỗi nhỏ hoặc đang kiểm tra một cách hiểu khác. Cô giả định rằng đề bài có thể đang muốn hỏi về các từ có tính biểu cảm cao hoặc tượng thanh. Nhưng theo ngữ pháp, câu này không có từ láy.

Trong trường hợp này, cô sẽ chọn đáp án có số lượng từ láy ít nhất, hoặc nếu không có, thì đó là 0. Nhưng phương án A, B, C, D là 3, 2, 1, 4. Điều này cho thấy chắc chắn có từ láy.

Hãy xem lại câu: “Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết.”
Cô xin phép giả định một cách hiểu khác để có thể chọn đáp án. Có thể “thảm thiết” được coi là một từ láy tượng thanh mang sắc thái biểu cảm. Nếu vậy, sẽ có 1 từ láy.

Để chắc chắn, cô sẽ tìm kiếm thông tin về câu này hoặc những câu tương tự.
Nếu cô phải đưa ra đáp án theo hướng có từ láy, thì khả năng cao nhất là “thảm thiết” đang được xét là từ láy.
Vậy, ta sẽ có 1 từ láy.

Đáp án đúng là: C. 1 (với giả định “thảm thiết” được coi là từ láy mang tính biểu cảm).

—

Câu 5: Khi thấy đất rơi xuống giếng, con lừa đã làm gì?

Chúng ta đọc đoạn sau: “Khi thấy đất rơi xuống giếng, lừa bắt đầu hiểu ra kết cục của mình. Nó bắt đầu kêu gào thảm thiết. Nhưng chỉ mấy phút sau, không ai nghe thấy lừa kêu la nữa. Bác nông dân rất tò mò, thò cổ xuống xem và thực sự ngạc nhiên bởi cảnh tượng trước mắt. Bác ta thấy lừa dồn đất sang một bên, còn mình thì tránh ở một bên. Cứ như vậy, mô đất ngày càng cao, còn lừa ngày càng lên gần miệng giếng hơn.”
Phân tích đoạn này, ta thấy ban đầu lừa kêu gào, nhưng sau đó đã có hành động cụ thể là “dồn đất sang một bên, còn mình thì tránh ở một bên”, điều này cho thấy sự “bình tĩnh tìm cách”.

Đáp án đúng là: D. Bình tĩnh tìm cách

—

Câu 6: Hãy sắp xếp các chi tiết sau theo trình tự đúng của câu chuyện Chú lừa thông minh?

Chúng ta hãy đọc lại câu chuyện và ghi nhớ các sự kiện theo thứ tự xảy ra:
1. Con lừa bị sa xuống giếng.
2. Bác nông dân tìm mọi cách cứu nhưng không được.
3. Bác nông dân quyết định bỏ mặc và gọi hàng xóm lấp giếng.
4. Đất được xúc xuống giếng.
5. Con lừa có phản ứng: ban đầu kêu gào, sau đó dồn đất và đứng lên đó.
6. Con lừa thoát ra khỏi giếng.

Bây giờ chúng ta xem xét các phương án và các chi tiết được cho:
(1) Con lừa của bác nông dân bị sa chân xuống giếng, bác nông dân tìm cách cứu nó
(2) Con lừa cố gắng xoay sở
(3) Con lừa thoát ra khỏi cái giếng
(4) Cuối cùng, bác nông dân quyết định bỏ mặc nó

Sắp xếp theo trình tự diễn biến:
– Đầu tiên là sự việc con lừa bị sa xuống giếng và bác nông dân cố gắng cứu (chi tiết 1).
– Tiếp theo, bác nông dân không cứu được và quyết định bỏ mặc (chi tiết 4).
– Sau đó, khi đất được lấp xuống, con lừa bắt đầu xoay sở, tìm cách thoát thân (chi tiết 2).
– Cuối cùng, con lừa thoát ra khỏi giếng (chi tiết 3).

Vậy thứ tự đúng là (1) -> (4) -> (2) -> (3).

Đáp án đúng là: B. (1) (4) (2) (3)

—

Câu 7: Qua văn bản Chú lừa thông minh, em thấy con lừa có tính cách như thế nào?

Chúng ta đã phân tích hành động của con lừa trong câu chuyện. Khi gặp nguy hiểm, thay vì tuyệt vọng, nó đã thể hiện sự bình tĩnh, linh hoạt và thông minh để tìm cách sinh tồn. Nó biết tận dụng hoàn cảnh (đất được lấp xuống) để tìm đường thoát.

Đáp án đúng là: A. Bình tĩnh, thông minh

—

Câu 8: Nội dung của câu chuyện Chú lừa thông minh là gì?

Câu chuyện ngụ ngôn này muốn truyền tải một bài học ý nghĩa về cuộc sống. Chú lừa đã đối mặt với tình huống tưởng chừng như không lối thoát là bị chôn sống, nhưng bằng sự thông minh và ý chí, nó đã biến nguy thành cơ. Điều này cho thấy khả năng thích ứng với hoàn cảnh khó khăn.

Đáp án đúng là: C. Biết thích ứng với hoàn cảnh khắc nghiệt trong cuộc sống

—

Câu 9: Em hãy đóng vai chú lừa trong câu chuyện để nói một câu khuyên mọi người sau khi chú thoát chết?

Nếu cô là chú lừa, sau khi thoát chết một cách ngoạn mục, cô sẽ muốn nhắn nhủ mọi người điều này:
“Dù trong hoàn cảnh khó khăn đến đâu, đừng bao giờ bỏ cuộc. Hãy luôn giữ sự bình tĩnh, suy nghĩ linh hoạt và tận dụng mọi cơ hội để vươn lên, vì ngay cả trong nghịch cảnh, ta cũng có thể tìm thấy con đường sống.”

—

Câu 10: Từ câu chuyện Chú lừa thông minh, em có đồng tình với cách xử lý của bác nông dân không? Vì sao?

Chúng ta hãy suy ngẫm về hành động của bác nông dân.
Ban đầu, bác ta đã cố gắng cứu con lừa. Tuy nhiên, khi thấy không thể, bác ta đã quyết định bỏ mặc và lấp giếng.

Nếu xét trên phương diện tình thương động vật, thì hành động lấp giếng chôn sống con lừa là tàn nhẫn và vô nhân đạo. Dù con lừa có già, nhưng nó vẫn là một sinh linh.

Tuy nhiên, nếu xét trên phương diện thực tế và bài học ngụ ngôn, thì hành động của bác nông dân đã vô tình tạo ra cơ hội cho con lừa thể hiện sự thông minh của mình. Bác nông dân đã đưa ra một quyết định dựa trên lý trí (không thể cứu, tốn công sức) và mục đích (tránh đau khổ dai dẳng cho con lừa, lấp giếng).

Vì vậy, cô có thể đồng tình một phần về lý trí của bác nông dân trong việc không tiếp tục hy sinh công sức một cách vô ích khi đã thử hết cách. Nhưng về mặt tình cảm và đạo đức, hành động chôn sống là điều không nên làm.

Câu trả lời của cô sẽ như sau:
“Em không hoàn toàn đồng tình với cách xử lý của bác nông dân. Ban đầu, khi bác cố gắng cứu con lừa là một hành động đáng khen, thể hiện sự quan tâm. Tuy nhiên, việc quyết định bỏ mặc và lấp giếng để ‘chôn sống’ con lừa, dù với ý định tránh đau khổ, vẫn là một hành động có phần tàn nhẫn và thiếu đi lòng trắc ẩn. Em nghĩ rằng, dù trong hoàn cảnh khó khăn, chúng ta vẫn nên tìm kiếm những giải pháp nhân đạo hơn, hoặc ít nhất là không đưa ra quyết định kết liễu sự sống một cách vội vàng. Tuy nhiên, từ hành động này của bác nông dân, câu chuyện đã mang lại một bài học ý nghĩa về sự thích ứng và thông minh của chú lừa, biến một tình huống bi đát thành bài học về ý chí sinh tồn.”

—

Cô hy vọng các em đã hiểu rõ từng câu hỏi và tìm được đáp án chính xác. Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!