A. PHẦN ĐỌC HIỂU VÀ KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT

Câu 1:
Đáp án đúng là: C. Do những cô tiên không bao giờ già, tóc không bao giờ bạc
Giải thích: Để trả lời câu hỏi này, các con hãy đọc kĩ đoạn văn đầu tiên. Tác giả đã viết rất rõ: “Chắc là những cô tiên không bao giờ già, tóc không bao giờ bạc nên thứ cỏ này mới có tên gọi như thế.” Câu văn này đã giải thích trực tiếp cho suy nghĩ của tác giả về nguồn gốc tên gọi của cây hoa tóc tiên.

Câu 2:
Đáp án đúng là: B. Mùi thơm ngọt của phong bánh đậu Hải Dương
Giải thích: Các con hãy tìm trong bài đoạn văn thứ hai, nơi tác giả miêu tả bông hoa tóc tiên. Tác giả viết: “…sẽ thấy mùi hương ngòn ngọt và thơm thơm của phong bánh đậu Hải Dương muốn ăn ngay.” Đây là một hình ảnh so sánh rất độc đáo, giúp chúng ta hình dung ra mùi thơm vừa ngọt ngào, vừa thân thuộc của loài hoa này.

Câu 3:
Đáp án đúng là: B. Xương xông, lá lốt, bạc hà, kinh giới, ớt, tóc tiên
Giải thích: Chúng ta hãy cùng liệt kê các loại cây có trong mảnh vườn của thầy giáo nhé. Các con đọc lại đoạn 1:

• “Mọc um tùm với nhau là những thứ quen thuộc: xương xông, lá lốt, bạc hà, kinh giới.”
• “Có cả cây ớt lẫn cây hoa hồng…”
• “…viền bốn xung quanh mảnh vườn có hàng tóc tiên…”

Tổng hợp lại, chúng ta có các cây: xương xông, lá lốt, bạc hà, kinh giới, ớt, hoa hồng và tóc tiên. So sánh với các đáp án, đáp án B liệt kê được nhiều loại cây nhất và chính xác nhất trong các lựa chọn. (Lưu ý nhỏ: đáp án này thiếu “cây hoa hồng” nhưng đây vẫn là lựa chọn đầy đủ nhất so với các đáp án còn lại).

Câu 4:
Đáp án đúng là: D. Liên tưởng đến buổi sáng và nếp sống của thầy giáo
Giải thích: Ở cuối đoạn văn thứ ba, tác giả chia sẻ những liên tưởng của mình khi ngắm cốc hoa: “…tưởng như tôi vừa cắm cả buổi sáng vào trong cốc, mà cũng tưởng như đó là nếp sống của thầy, tinh khiết, giản dị, trong sáng…”. Như vậy, tác giả đã liên tưởng đến hai điều: vẻ đẹp của buổi sáng tinh khôi và phẩm chất, nếp sống của người thầy đáng kính. Đáp án D đã tổng hợp đủ hai ý này.

Câu 5:
Để miêu tả cốc hoa tóc tiên, tác giả đã quan sát bằng những giác quan sau:

• Thị giác (nhìn bằng mắt): Tác giả thấy hoa có “màu cánh sen”, “năm cánh”, “mỏng như lụa”; thấy chiếc cốc “thủy tinh trong suốt”; thấy cả cốc hoa “tinh khiết”, “trong sạch”.
• Khứu giác (ngửi bằng mũi): Tác giả cảm nhận được “mùi hương ngòn ngọt và thơm thơm” của hoa.
• Xúc giác (cảm nhận qua da): Tác giả “cầm một bông tóc tiên” và cảm thấy hoa “còn mát sương đêm”.

Câu 6:
Đáp án đúng là: D. Quần áo, đồ ăn, nước uống, vũ khí, đèn pin, la bàn, lều trại.
Giải thích: Đây là một câu hỏi về kiến thức đời sống. Một cuộc thám hiểm thường diễn ra ở những nơi xa lạ, có thể là rừng núi, hang động. Vì vậy, chúng ta cần chuẩn bị những vật dụng thiết yếu để sinh tồn và đảm bảo an toàn. Đáp án D bao gồm những thứ cơ bản nhất: trang phục, thức ăn, nước uống, dụng cụ chiếu sáng (đèn pin), công cụ định hướng (la bàn), nơi trú ngụ (lều trại). Từ “vũ khí” ở đây có thể hiểu là các công cụ tự vệ hoặc dao đa năng dùng để đi rừng. Các đáp án khác hoặc thiếu đồ dùng quan trọng, hoặc chứa những vật dụng không cần thiết cho một cuộc thám hiểm (như dụng cụ thể thao, cần câu…).

Câu 7:
Đáp án đúng là: A. Trạng ngữ chỉ thời gian
Giải thích: Để xác định thành phần trạng ngữ, các con hãy đặt câu hỏi cho bộ phận đứng đầu câu. Trong câu “Sáng sáng, hoa tóc tiên nở rộ…”, bộ phận “Sáng sáng” trả lời cho câu hỏi “Khi nào?”.
(Khi nào hoa tóc tiên nở rộ? – Trả lời: Sáng sáng).
Vì vậy, “Sáng sáng” là trạng ngữ chỉ thời gian.

Câu 8:
Đáp án đúng là: C. Ai thế nào?
Giải thích: Chúng ta hãy cùng phân tích câu “Cuộc đời tôi rất bình thường.” nhé.

• Chủ ngữ (trả lời câu hỏi Ai/Cái gì/Con gì?): Cuộc đời tôi.
• Vị ngữ (trả lời câu hỏi Thế nào?): rất bình thường.

Câu này dùng để miêu tả đặc điểm, tính chất của chủ ngữ (“Cuộc đời tôi”). Vì vậy, nó thuộc kiểu câu “Ai thế nào?”.

Câu 9:
Nội dung chính của bài văn là:
Bài văn thể hiện tình cảm yêu mến, trân trọng và biết ơn sâu sắc của người học trò cũ đối với người thầy giáo giản dị, trong sáng. Hình ảnh cốc hoa tóc tiên tinh khiết, mộc mạc trên bàn thầy chính là biểu tượng đẹp đẽ cho vẻ đẹp tâm hồn và nếp sống của thầy, một kí ức không bao giờ phai mờ trong lòng tác giả.

Câu 10:
Để chuyển câu kể “Cốc hoa tóc tiên của thầy giản dị, tinh khiết.” thành câu cảm, các con có thể thêm các từ cảm thán (ôi, chao ôi, quá, làm sao, biết bao…) và kết thúc bằng dấu chấm than (!).
Cô có một vài gợi ý cho các con:

• Cốc hoa tóc tiên của thầy giản dị, tinh khiết làm sao!
• Ôi, cốc hoa tóc tiên của thầy giản dị, tinh khiết biết bao!
• Cốc hoa tóc tiên của thầy giản dị, tinh khiết quá!

B. PHẦN KIỂM TRA VIẾT

I. Chính tả:
Với phần này, các con hãy nhờ bố mẹ hoặc anh chị đọc cho mình viết nhé. Cô có một vài lưu ý để các con viết cho đúng và đẹp:

• Đọc thầm cả đoạn văn một lần trước khi viết để hiểu nội dung.
• Chú ý những từ dễ viết sai do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương như: chênh vênh, xuyên tỉnh, trắng xóa, lướt thướt.
• Viết nắn nót, đúng độ cao, độ rộng của con chữ, trình bày sạch sẽ.
• Sau khi viết xong, nhớ đọc lại một lần nữa để soát lỗi chính tả nhé.

II. Tập làm văn: Em hãy tả một loài cây mà em yêu thích.
Đây là một đề bài rất hay và gần gũi. Để làm tốt bài văn này, các con hãy làm theo các bước cô hướng dẫn dưới đây nhé.

Bước 1: Lựa chọn cây và tìm ý

• Các con hãy chọn một loài cây mà mình thực sự yêu thích và có nhiều kỉ niệm, ví dụ như: cây bàng ở sân trường, cây phượng vĩ trước ngõ, cây xoài trong vườn nhà bà, hoặc một chậu hoa mẹ trồng…
• Sau khi chọn, hãy lập một sơ đồ tư duy hoặc gạch đầu dòng các ý con sẽ tả. Quan sát cây bằng tất cả các giác quan nhé! (Mắt thấy gì? Mũi ngửi thấy gì? Tai nghe thấy gì? Tay sờ vào thấy thế nào?)

Bước 2: Lập dàn ý chi tiết

1. Mở bài: Giới thiệu về cây em định tả.

• Cây đó là cây gì? (Ví dụ: cây phượng vĩ)
• Cây được trồng ở đâu? (Ví dụ: ở góc sân trường em)
• Cây gắn bó với em như thế nào? (Ví dụ: đó là nơi chúng em vui chơi mỗi giờ ra chơi)

2. Thân bài: Tả chi tiết về cây.

• Tả bao quát: Nhìn từ xa, cây trông như thế nào? (Ví dụ: như một chiếc ô xanh khổng lồ, che rợp cả một góc sân).
• Tả chi tiết từng bộ phận:
  • Gốc và rễ: Gốc cây to không? Rễ cây có trồi lên mặt đất không, trông giống cái gì? (Ví dụ: gốc cây sần sùi, to bằng một vòng tay ôm không xuể. Những chiếc rễ lớn ngoằn ngoèo trồi lên mặt đất như những con trăn khổng lồ đang nằm nghỉ).
  • Thân cây: Thân cây màu gì, vỏ nó nhẵn hay xù xì? (Ví dụ: thân cây màu nâu sẫm, mang trên mình nhiều vết sẹo của thời gian).
  • Cành lá: Cành cây vươn ra sao? Tán lá có rậm rạp không? Lá cây hình gì, màu sắc thay đổi theo mùa ra sao? (Ví dụ: cành cây vươn ra mọi phía như những cánh tay rắn chắc. Lá phượng nhỏ li ti, xếp thành từng tàu, trông như những chiếc lược xanh xinh xắn).
  • Hoa và quả: Hoa có màu gì, mọc thành chùm hay đơn lẻ? Mùa nào thì cây ra hoa/quả? Quả có hình dáng gì? (Ví dụ: Mùa hè, phượng nở đỏ rực cả một góc trời. Những chùm hoa như những mâm xôi gấc. Quả phượng dẹt và dài, lúc non màu xanh, khi già chuyển sang màu nâu sẫm).
• Tả cảnh vật xung quanh và hoạt động của con người liên quan đến cây: Cây là nơi trú ngụ của loài vật nào? (Ví dụ: chim chóc về làm tổ, hót líu lo). Cây gắn với hoạt động gì của em và các bạn? (Ví dụ: là nơi chúng em đọc truyện, chơi ô ăn quan, hóng mát…).

3. Kết bài: Nêu tình cảm, suy nghĩ của em về cái cây đó.

• Em có yêu quý cái cây đó không?
• Cây có ý nghĩa như thế nào đối với em? (Ví dụ: cây phượng gắn liền với những kỉ niệm tuổi học trò, là người bạn thân thiết của em).
• Em sẽ làm gì để chăm sóc, bảo vệ cây? (Ví dụ: không khắc tên lên thân cây, cùng các bạn tưới nước cho cây…).

Bước 3: Viết bài văn hoàn chỉnh
Dựa vào dàn ý trên, các con hãy viết thành một bài văn hoàn chỉnh. Nhớ sử dụng các từ ngữ gợi tả, gợi cảm và các biện pháp so sánh, nhân hóa để bài văn thêm sinh động nhé!

Cô chúc tất cả các con học tốt và làm bài đạt điểm cao