Chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng câu hỏi, thật chậm rãi và chắc chắn để hiểu rõ từng ý nghĩa nhé.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là gì?

Các em hãy đọc kỹ lại đoạn trích. Chúng ta thấy gì ở đây? Nhân vật Điền đang bộc lộ suy nghĩ, tình cảm và những chiêm nghiệm của mình về cuộc sống, về học vấn và về vẻ đẹp của vầng trăng. Nhân vật đang tự nói với lòng mình, bày tỏ quan điểm cá nhân.

Vậy, phương thức biểu đạt chính ở đây là gì? Đó chính là tự sự kết hợp với biểu cảm. Tuy nhiên, nếu chỉ chọn một phương thức chính, thì chúng ta thấy rõ nhất là nhân vật đang miêu tả nội tâm, suy tư của mình, nên cô giáo cho rằng phương thức chính nghiêng về tự sự (thể hiện qua dòng suy nghĩ, tự sự của nhân vật Điền) và có yếu tố mạnh mẽ của biểu cảm (qua cách cảm nhận, bộc lộ tình cảm yêu mến, suy tư về trăng và về cuộc đời).

Nếu đề bài yêu cầu chọn một phương thức chính, chúng ta có thể ưu tiên **tự sự. Tuy nhiên, để bài làm đầy đủ và sâu sắc, các em nên ghi nhận cả hai. Trong ngữ cảnh thi cử, các em hãy đọc kỹ yêu cầu đề bài xem có cho phép chọn nhiều phương thức hay không. Nếu chỉ chọn một, thì tự sự là lựa chọn hợp lý nhất.

Câu 2: Theo đoạn trích Điền đã tin cái học thức của mình có ích như thế nào?

Các em hãy tìm trong đoạn trích những câu nói thể hiện niềm tin của Điền về ích lợi của học thức.

Đoạn trích có câu: “Nhưng Ðiền tin rằng: cái học thức của Ðiền tuy chẳng giúp Ðiền kiếm nổi miếng ăn, nhưng cũng có ích cho Ðiền nhiều lắm. Chỉ nói một cái nhờ nó mà Ðiền đọc nổi văn thơ, và nhờ văn thơ mà hiểu được cái đẹp của gió, của giăng…”

Như vậy, Điền tin rằng cái học thức của mình, dù không trực tiếp giúp anh kiếm sống, nhưng đã mang lại những lợi ích tinh thần vô giá:
– Nhờ học thức, Điền đọc được văn thơ.
– Nhờ văn thơ, Điền hiểu được cái đẹp của thiên nhiên, cụ thể là vẻ đẹp của gió và của trăng.

Đây là một quan niệm về học vấn rất đẹp, đề cao giá trị tinh thần, giá trị thẩm mỹ mà học vấn mang lại, chứ không chỉ đơn thuần là công cụ kiếm sống.

Câu 3: Nêu hiệu quả của biện pháp điệp trong các câu văn sau:

“Giăng là cái liềm vàng giữa đống sao. Giăng là cái đĩa bạc trên tấm thảm nhung da trời. Giăng tỏa mộng xuống trần gian. Giăng tuôn suối mát để những hồn khát khao ngụp lặn”.

Chúng ta hãy cùng xem xét các câu văn này. Các em có nhận thấy sự lặp lại nào không?

Rất rõ ràng, từ “Giăng là” đã được lặp lại ở hai câu đầu. Mặc dù các câu sau không lặp lại cấu trúc này một cách trực tiếp, nhưng chúng đều tập trung miêu tả vẻ đẹp và công dụng của vầng trăng.

Biện pháp lặp lại cấu trúc “Giăng là” có tác dụng gì?
– Nhấn mạnh hình ảnh vầng trăng: Việc lặp lại giúp khắc sâu hình ảnh vầng trăng vào tâm trí người đọc. Vầng trăng hiện lên thật rõ nét, thật sinh động qua từng ví von.
– Tạo nhịp điệu, âm hưởng cho đoạn văn: Sự lặp lại tạo nên một nhịp điệu đều đặn, du dương, gợi cảm, làm cho lời văn thêm phần bay bổng và giàu nhạc tính.
– Tăng tính biểu cảm: Qua cách lặp lại và các hình ảnh so sánh, nhân hóa độc đáo (“cái liềm vàng”, “cái đĩa bạc”, “tỏa mộng”, “tuôn suối mát”), nhà văn thể hiện tình yêu, sự ngưỡng mộ và rung động sâu sắc của nhân vật Điền trước vẻ đẹp kỳ diệu của vầng trăng.
– Làm nổi bật sự phong phú, đa dạng trong vẻ đẹp của trăng: Mỗi câu văn miêu tả một khía cạnh khác nhau của vầng trăng, từ hình dáng đến sức gợi, sức lan tỏa.

Các em có thể thấy, qua những câu văn này, vầng trăng không chỉ là một thiên thể mà còn là một biểu tượng của cái đẹp, của sự lãng mạn, của nguồn cảm hứng vô tận cho tâm hồn con người.

Câu 4: Nêu nội dung của văn bản trên.

Sau khi phân tích các câu hỏi trên, các em hãy thử tóm lược lại xem đoạn trích này nói về điều gì?

Đoạn trích thể hiện suy nghĩ, tình cảm của nhân vật Điền về:
– Tình yêu với vầng trăng: Điền có một tình yêu sâu sắc, say mê với vẻ đẹp của vầng trăng, thể hiện qua những hình ảnh so sánh giàu sức gợi.
– Quan niệm về học vấn: Điền tin rằng học vấn có giá trị lớn lao, không chỉ là phương tiện kiếm sống mà còn là cánh cửa giúp con người tiếp cận và cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống, của thiên nhiên. Dù bố mẹ thất vọng vì anh không có công việc ổn định, Điền vẫn giữ vững niềm tin vào giá trị của tri thức.
– Phẩm chất của nhân vật: Đoạn trích cho thấy Điền là một con người có tâm hồn tinh tế, lãng mạn, biết trân trọng những giá trị tinh thần.

Như vậy, nội dung chính của văn bản là ca ngợi vẻ đẹp của vầng trăng và khẳng định giá trị đích thực của học vấn đối với đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua những suy tư, rung động của nhân vật Điền.

Cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu sâu hơn về đoạn trích và cách phân tích văn bản. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em cứ mạnh dạn hỏi cô nhé!