Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một bài học thú vị về nhạc sĩ Nguyễn Hải và bài hát quen thuộc “Khúc ca bốn mùa” trong chương trình Âm nhạc lớp 7. Các em hãy chuẩn bị sách giáo khoa và cùng cô tìm hiểu thật kỹ nhé!

—

I. Tìm hiểu bài:

1. Tác giả: Nhạc sĩ Nguyễn Hải

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần tìm hiểu một chút thông tin về người nhạc sĩ tài hoa này. Các em có thể tìm kiếm thông tin trong sách giáo khoa, các tài liệu tham khảo hoặc hỏi người lớn nhé!

• Ngày, tháng, năm sinh và quê quán của nhạc sĩ Nguyễn Hải:

Nhạc sĩ Nguyễn Hải sinh năm 1957. Ông sinh ra và lớn lên tại Hải Phòng.

(Giải thích: Đây là những thông tin cá nhân cơ bản về nhạc sĩ, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tác giả của bài hát.)

• Kể tên một vài bài hát mà nhạc sĩ Nguyễn Hải sáng tác?

Nhạc sĩ Nguyễn Hải đã sáng tác rất nhiều ca khúc dành cho thiếu nhi và những bài hát ca ngợi quê hương đất nước. Ngoài “Khúc ca bốn mùa” mà chúng ta đang học, ông còn có các tác phẩm nổi bật như:

• “Em đi giữa biển xanh”
• “Lời ru của mẹ”
• “Mặt trời nhỏ”
• “Khúc hát ru người mẹ trẻ”

(Giải thích: Việc biết thêm các tác phẩm khác của nhạc sĩ giúp các em có cái nhìn toàn diện hơn về phong cách sáng tác của ông và dễ dàng nhận ra các tác phẩm khi nghe nhạc.)

2. Bài hát: “Khúc ca bốn mùa”

Bây giờ, chúng ta hãy mở sách giáo khoa trang 45, 46 và cùng quan sát bản nhạc của bài hát “Khúc ca bốn mùa” để tìm hiểu các ký hiệu âm nhạc nhé!

• Các ký hiệu âm nhạc có trong bài hát:

Khi quan sát bản nhạc, chúng ta có thể thấy rất nhiều ký hiệu quen thuộc và cả những ký hiệu mới. Các em hãy liệt kê và gọi tên chúng ra nhé:

1. Khuông nhạc: Gồm 5 dòng kẻ song song và 4 khe, dùng để ghi các ký hiệu âm nhạc.
2. Khóa Sol (G Clef): Ký hiệu nằm ở đầu khuông nhạc, dùng để xác định vị trí các nốt nhạc trên khuông.
3. Các loại nốt nhạc: Nốt tròn, nốt trắng, nốt đen, nốt móc đơn, nốt móc kép (nếu có). Các nốt này biểu thị độ dài khác nhau của âm thanh.
4. Các loại dấu lặng: Dấu lặng tròn, dấu lặng trắng, dấu lặng đen, dấu lặng móc đơn, dấu lặng móc kép (nếu có). Các dấu lặng biểu thị khoảng thời gian nghỉ không có âm thanh.
5. Vạch nhịp: Các vạch dọc chia khuông nhạc thành các ô nhịp.
6. Vạch nhịp đôi (Vạch kết thúc): Hai vạch dọc đặt cạnh nhau, dùng để đánh dấu kết thúc một đoạn nhạc hoặc toàn bộ bài hát.
7. Dấu chấm dôi: Dấu chấm nhỏ đặt phía sau nốt nhạc hoặc dấu lặng, làm tăng thêm một nửa giá trị của nốt nhạc hoặc dấu lặng đó.
8. Dấu nối: Đường cong nối hai nốt nhạc cùng cao độ, có tác dụng cộng gộp độ dài của hai nốt đó lại thành một âm thanh liền mạch.
9. Dấu luyến: Đường cong nối hai hoặc nhiều nốt nhạc khác cao độ hoặc cùng cao độ, có tác dụng hát liền mạch các nốt đó trong một hơi.
10. Dấu nhắc lại (Repeat sign): Gồm hai chấm đặt trong ô nhịp, chỉ dẫn lặp lại một đoạn nhạc.
11. Ký hiệu cường độ: (Ví dụ: f – mạnh, p – nhẹ, mf – hơi mạnh, mp – hơi nhẹ, v.v.). Đây là những ký hiệu chỉ độ to, nhỏ của âm thanh khi hát hoặc chơi nhạc.
12. Ký hiệu tốc độ: (Ví dụ: *Vừa phải*, *Moderato*). Ký hiệu này thường xuất hiện ở đầu bài hát, chỉ dẫn về tốc độ biểu diễn.
13. Lời ca: Phần chữ được đặt dưới các nốt nhạc để hát.

(Giải thích: Việc nhận diện các ký hiệu âm nhạc là bước đầu tiên và quan trọng nhất để các em có thể đọc, hiểu và trình bày một bản nhạc đúng cách. Mỗi ký hiệu đều có ý nghĩa riêng và góp phần tạo nên giai điệu, tiết tấu của bài hát.)

• Bài hát viết ở nhịp mấy?

Khi nhìn vào đầu bản nhạc, ngay sau khóa Sol, các em sẽ thấy hai con số được đặt chồng lên nhau. Đó chính là số chỉ nhịp.
Trong bài “Khúc ca bốn mùa”, số chỉ nhịp là 3/4 (Ba phần tư).

(Giải thích: Số chỉ nhịp 3/4 có nghĩa là: Trong mỗi ô nhịp có 3 phách, và mỗi phách có trường độ bằng một nốt đen. Phách thứ nhất là phách mạnh, hai phách sau là phách nhẹ.)

• Giọng gì?

Để xác định giọng của bài hát, chúng ta cần nhìn vào dấu hóa đầu bài (các dấu thăng hoặc giáng) ngay sau khóa Sol và trước số chỉ nhịp.
Trong bài “Khúc ca bốn mùa”, các em sẽ thấy không có dấu hóa nào ở đầu bản nhạc. Điều này cho thấy bài hát có thể viết ở giọng Đô trưởng (C Major) hoặc La thứ (A Minor).

Dựa vào tính chất giai điệu vui tươi, trong sáng của bài hát, và âm hình kết thúc thường về nốt Đô, chúng ta có thể kết luận rằng bài hát “Khúc ca bốn mùa” được viết ở giọng Đô trưởng (C Major).

(Giải thích: Giọng Đô trưởng là một giọng phổ biến, có tính chất tươi sáng, khỏe khoắn, rất phù hợp với nội dung ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên bốn mùa của bài hát.)

—

Cô hy vọng với phần hướng dẫn chi tiết này, các em đã nắm vững kiến thức về nhạc sĩ Nguyễn Hải và các ký hiệu âm nhạc trong bài “Khúc ca bốn mùa”. Hãy luôn chăm chỉ và yêu thích môn Âm nhạc nhé!